Հայաստանի ազգային գրադարան
08, Հոկտեմբեր, 2026 թ.
Ազգային ժառանգության պահպանություն
Նաիրա Մելիքբեկյան
ՀԱԳ
Զեկուցման թեմա.
Թվայնացված և թվածին նյութերի պահպանություն։
National Library of Armenia
08, October, 2026
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Գրադարանների դերը ազգային ժառանգության պահպանման և փոխանցման գործում
Ազգային ժառանգությունը յուրաքանչյուր ժողովրդի ինքնության, պատմական հիշողության և մշակութային ինքնատիպության հիմքն է։ Գրադարանները ազգային ժառանգության պահպանման գործում իրականացնում են ոչ միայն նյութերի պահպանության, այլև ազգային հիշողության փոխանցման, գիտելիքի տարածման և մշակութային արժեքները հաջորդ
սերունդներին փոխանցելու կարևոր առաքելություն։ Այս համատեքստում թվային
փոխակերպումը Հայաստանի ազգային գրադարանի ռազմավարական
կարևոր ուղղություններից է, որի նպատակն է ապահովել ազգային
ժառանգության պահպանությունն ու արժեքավոր նյութերի
հասանելիության ընդլայնումը։
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Ազգային ժառանգություն և գրադարաններ
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Հասանելիության ապահովում
Թվայնացում և հանրահռչակում
Գրադարանները՝ ազգային ժառանգության պահպանման կարևոր կենտրոններ
Նյութերի հավաքագրում, պահպանում և վերականգնում
Ազգային ինքնության և պատմական հիշողության
պահպանում
1
2
31
1
3
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Թվայնացման նշանակությունը
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Աջակցում է կրթությանը և գիտական հետազոտություններին
Ընդլայնում է նյութերի հասանելիությունը
Նվազեցնում է բնօրինակների հաճախակի օգտագործումը
Ապահովում է երկարաժամկետ պահպանություն
Պահպանում է բնօրինակների բովանդակությունը
1
2
31
1
3
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Թվայնացված նյութեր
Ֆիզիկական բնօրինակից ստացված թվային պատճեններ
Գրքեր, ձեռագրեր, թերթեր, ամսագրեր
Լուսանկարներ և այլ փաստաթղթեր
Թվածին նյութեր
Ի սկզբանե ստեղծված թվային ձևաչափով
Էլեկտրոնային գրքեր և փաստաթղթեր
Թվային լուսանկարներ, աուդիո, տեսանյութեր
Տվյալների բազաներ և կայքերի արխիվներ
Թվայնացված և թվածին նյութեր
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Պահպանության հիմնական խնդիրները
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Հեղինակային իրավունքի
սահմանափակումներ
Կիբեռսպառնալիքներ
Տվյալների կորուստ
Կրիչների վնասում
Տեխնոլոգիական հնացում
1
2
31
1
3
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
6
Մետատվյալների բացակայություն
Պահպանության հիմնական եղանակները
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Պարբերական վերահսկում
Մետատվյալների ստեղծում
Կայուն ձևաչափերի կիրառում՝
TIFF, PDF/A, JPEG
Միգրացիա՝ նոր ձևաչափերի տեղափոխում
Կրկնօրինակում (Backup)
1
2
31
1
3
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
6
Թվայնացված նյութերի առանձնահատկությունները.
Ֆայլային ձևաչափեր
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
PDF/PDF-A — բազմաէջանոց փաստաթղթեր
JPEG/JPG — առցանց օգտագործում, տարածում
TIFF — բարձր որակ և արխիվային պահպանում
1
2
31
1
3
4
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Սքանավորում և արխիվացում
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
1
2
31
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Թվայնացված
(Ֆիզիկական բնօրինակ)
Գիրք
Մամուլ
Արխիվացման գործընթացը կարելի է ներկայացնել հետևյալ սխեմայով
Ոչ գրքային
Չմշակված նյութ
(բարձր որակի սքան)
(tif, jpg, pdf)
Մշակված նյութ
(tif, jpg, pdf)
Մշակված նյութ (zip)
(tif, jpg, pdf)
OCR
Թվայնացված և թվածին նյութերի անվտանգ և երկարաժամկետ պահպանություն
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
Միգրացիա — անհրաժեշտության դեպքում նյութերի տեղափոխում նոր, համապատասխան ձևաչափի
Ձևաչափերի վերահսկում — հնացած ձևաչափերի և ծրագրային միջավայրերի մշտադիտարկում
Տարբեր ֆիզիկական վայրեր — տվյալների կորուստը նվազեցնելու համար
Ֆայլերի ամբողջականության ստուգում — վնասված կամ փոփոխված ֆայլերի ժամանակին հայտնաբերում
Կրկնօրինակումներ — նյութերի պահպանում մի քանի առանձին կրիչներում կամ համակարգերում
1
2
31
1
3
4
5
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
6
Մետատվյալներ — նյութերի նույնականացման, որոնման և կառավարման համար
Մուտքի կառավարում — հասանելիության տրամադրում միայն իրավասու օգտվողներին
6
7
8
Տեղեկատվական անվտանգություն — պաշտպանություն չարտոնված մուտքից և փոփոխություններից
Թվայնացված և թվածին նյութերի անվտանգ և երկարաժամկետ պահպանության համար կարող է կիրառվել 3-2-1 սկզբունքը, որի նպատակն է նվազեցնել տվյալների կորստի վտանգը
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան
2 տարբեր կրիչ – օրինակները պետք է
պահպանվեն առնվազն երկու տարբեր
տեսակի պահեստավորման միջավայրերում
1 օրինակ՝ այլ վայրում – օրինակներից առնվազն
մեկը պետք է պահվի հիմնական պահեստավորման
վայրից առանձին
3 օրինակ – կարևոր թվային նյութերից պետք է
պահպանել առնվազն երեք օրինակ
1
2
31
1
3
6
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Նաիրա Մելիքբեկյան, Հայաստանի ազգային գրադարան, Ազգային ժառանգության պահպանություն
Շնորհակալություն
2026, Հայաստան, Հայաստանի ազգային գրադարան