บทที่ 2

กิจกรรมที่ 2.4

ไม่ตกหลุมพรางกลลวง

​

เรื่องจริงหรือเปล่านะ

เป้าหมาย�กิจกรรม

อะไรทำให้บางสิ่ง

หรือบางคนน่าเชื่อถือ

หรือน่าไว้ใจ

​

มาคุยกัน

สิ่งที่คนอื่นรู้เกี่ยวกับตัวนักเรียน

สิ่งที่นักเรียนรู้เกี่ยวกับคนอื่น

สถานการณ์

นักเรียนจะทำอะไรบ้าง เพื่อตัดสินใจว่าคนคนหนึ่ง พูดความจริงอยู่ไหม

​

เบาะแสใดที่นักเรียนใช้อยู่บ้าง�

การประเมินแหล่งข้อมูล

กิจกรรม

ทำรายการข้อดีและข้อเสียเพื่ออธิบายการขอคำแนะนำจากคุณยายเรื่องวิดีโอเกม

​

ลองดูตัวอย่างเพื่อช่วยให้นักเรียนเริ่มต้น จากนั้นเขียนเพื่อเติมเต็มช่องว่าง ด้วยข้อดีและข้อเสียอื่นๆ ที่นักเรียนนึกออก

ข้อดี

ข้อเสีย

คุณยายรักฉันและต้องการให้ฉันมีความสุข

คุณยายหาข้อมูลได้ค่อนข้างดีแม้ว่าท่านไม่รู้คำตอบของตัวเอง

คุณยายไม่เล่นวิดีโอเกม และ ไม่ค่อยรู้เรื่องเกมเท่าไหร่

คุณยายไม่รู้ว่าฉันมีเกมไหนแล้วบ้างหรือชอบเกมแนวไหน

มาเรียนรู้ไปด้วยกัน

​

ทำรายการข้อดีและข้อเสีย

หากนักเรียนถามคุณยาย เรื่อง การเล่นฟุตบอลให้เก่งขึ้นต้องทำอย่างไร

ข้อดี

ข้อเสีย

ทำรายการข้อดีและข้อเสียเพื่ออธิบายถึงการปรึกษาโค้ชบาสเก็ตบอลระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเพื่อเรียนรู้วิธีการเป็นนักฟุตบอลที่ดีขึ้น

ข้อดี

ข้อเสีย

ทำรายการข้อดีและข้อเสียเพื่ออธิบายถึงประโยชน์ของการถามผู้เล่นที่ดีที่สุดในทีมฟุตบอลของคุณถึงวิธีการเป็นนักฟุตบอลที่ดีขึ้น

ข้อดี

ข้อเสีย

ทำรายการข้อดีและข้อเสียเพื่ออธิบายถึงประโยชน์ของการปรึกษาเว็บไซต์ที่ขายรองเท้าฟุตบอลและให้คำแนะนำวิธีการเป็นนักฟุตบอลที่ดีขึ้น

ข้อดี

ข้อเสีย

ทำรายการข้อดีและข้อเสียเพื่ออธิบายถึงประโยชน์ของการดูวิดีโอสอนเทคนิคการฝึกฟุตบอลเพื่อเรียนรู้วิธีการเป็นนักฟุตบอลที่ดีขึ้น

ข้อดี

ข้อเสีย

เค้ารู้วิธีการสอน แต่อาจไม่คุ้นเคยกับทักษะฟุตบอล

นักเรียนสังเกตเห็นอะไรเกี่ยวกับจุดแข็งและจุดอ่อน

ของแต่ละแหล่งข้อมูล

เค้าเป็น

ผู้เชี่ยวชาญด้านฟุตบอล แต่อาจไม่รู้วิธีการสอน

มีคำแนะนำที่ดูเหมือนจะรวมการซื้อบางอย่างจากพวกเขาหรือไม่

สิ่งนี้รู้จักฟุตบอลดี

แต่ไม่รู้จักคุณหรือทักษะใดที่คุณต้องการ

ใครเป็นแหล่งที่ดีในเรื่องนี้ และ ทำไมนักเรียนถึงคิดอย่างนั้น

พิจารณา

การประเมินแหล่งที่มาของข้อมูล

กิจกรรม !

ขั้นตอนที่ 1

เลือกคำถามที่เกี่ยวข้องในชั้นเรียนหรือสิ่งที่คุณเห็นทางออนไลน์

คำแนะนำ

ขั้นตอนที่ 2

ค้นหาแหล่งที่ให้คำตอบสำหรับคำถามนั้น ให้ใช้คำถามในเอกสารประกอบการตัดสินใจว่าแหล่งข้อมูลนั้นน่าเชื่อถือหรือไม่

มาเรียนรู้ไปด้วยกัน

​

ตัดสินใจเลือก

สิ่งที่น่าเชื่อถือ

ขั้นตอนที่มีประโยชน์ในการระบุความน่าเชื่อถือจากแหล่งข้อมูลที่ไม่น่าเชื่อถือ

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ใช้สามัญสำนึก

เรื่องนี้สมเหตุสมผลไหมนะ ฟังแล้วเข้าท่าหรือเปล่า

​

ก) สิ่งที่คุณเห็นดูไม่มีเหตุผล

ข) คุณรู้ว่ามันไม่เป็นความจริงจากประสบการณ์ที่มี

ค) ไม่เข้ากับข้อเท็จจริงที่รู้อยู่แล้ว ก็ไม่ต้องดําเนินการตามขั้นตอนใดๆ เพิ่มเติม เพราะแหล่งข้อมูลที่คุณดูอยู่นั้นเชื่อถือไม่ได้

​

​

1

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ถามคำถาม (ไม่ใช่แค่คำถามใด ๆ แต่เป็นคำถาม 4 ข้อนี้)

ความเชี่ยวชาญ

​

1. แหล่งข้อมูลนี้รู้จักฉันหรือใส่ใจฉันหรือไม่ (และสิ่งนั้นสำคัญหรือไม่ )

• คําตอบสำหรับคําถามนี้ขึ้นอยู่กับข้อมูลที่นักเรียนมองหา ถ้านักเรียนกําลังตรวจสอบข้อมูลเรื่องขวดนํ้าพลาสติกที่สร้างมลภาวะให้กับมหาสมุทร ก็ไม่สำคัญเลยว่าแหล่งข้อมูลนั้นรู้จักนักเรียนหรือไม่ แต่ถ้าเว็บไซต์หนึ่งรับรองว่าคุณจะต้องหลงรักของเล่นชิ้นใหมที่เพิ่งเข้าร้าน เว็บไซต์นั้นก็ต้องรู้ว่านักเรียน

ชอบของเล่น เกม หรือกิจกรรมแบบไหน ไม่เช่นนั้นเค้าก็ไม่สามารถแนะนําของเล่นที่ถูกใจตามที่เค้า

รับรองไว้

​

2

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ถามคำถาม (ไม่ใช่แค่คำถามใด ๆ แต่เป็นคำถาม 4 ข้อนี้)

​

ควาเชี่ยวชาญ

​

2. แหล่งข้อมูลนี้รู้เรื่องนี้ดีหรือไม่ พวกเขารู้เรื่องพวกนั้นได้อย่างไร

​

• บางคนคิดว่าวิธีที่ง่ายที่สุดในการหาข้อมูลที่เชื่อถือได้คือการถามผู้ช่วยแบบเสียงดิจิทัล

(digital voice assistant) เพราะดูเหมือนผู้ช่วยดิจิทัลจะรู้ทุกเรื่อง คุณเคยสงสัยไหมว่าพวกเขารู้

คําตอบทุกอย่างได้อย่างไร ผู้ช่วยเหล่านั้นใช้ การคํานวณทางคณิตศาสตร์ (ที่เรียกว่า "อัลกอริทึม")

เพื่อค้นหาคําตอบ

• สาหรับคําถามง่ายๆ ที่มีได้แค่คําตอบเดียว (เช่น อุณหภูมิข้างนอก หรือชื่อคนดัง ที่เกิดดังขึ้นมาเพราะร้องเพลงอะไรสักเพลง) ผู้ช่วยก็มักจะใช้ แหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ แต่ถ้าคําถามซับซ้อนหน่อย ก็คงดีกว่าที่จะเริ่มต้นจากคนหรือกลุ่มคนที่มีประสบการณ์เยอะๆ หรือเคยได้รับรางวัลหรือ

ปริญญาเอกสาขาที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่คุณอยากรู้จากนั้นคุณค่อยใช้ผู้ช่วยแบบบเสียงเพื่อยืนยัน

ข้อมูลนั้น

​

2

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ถามคำถาม (ไม่ใช่แค่คำถามใด ๆ แต่เป็นคำถาม 4 ข้อนี้)

​

แรงจูงใจ

​

3. แหล่งข้อมูลนี้ต้องการให้ฉันทำหรือเชื่ออะไร และทำไมถึงเป็นเช่นนั้น

​

• แหล่งข้อมูลจะได้เงินถ้าฉันทำตามคำแนะนำของพวกเขาหรือไม่ ตัวอย่างเช่นคุณคิดว่าผู้ทรงอิทธิพล

(Influencer) เช่น บล็อกเกอร์ จะได้ค่าธรรมเนียมถ้าคุณซื้อผลิตภัณฑ์ที่พวกเขาสวมใส่หรือพูดถึง

ไหม นักกีฬาที่ใส่รองเท้าหรือเสื้อผ้าบางแบรนด์เป็นเพราะว่าชื่นชอบแบรนด์นั้น ๆ หรือมีคนจ้าง

ให้มาพูดกันแน่

• เงินมักเป็นเหตุผลหนึ่งว่าทําไมนักเรียนถึงเห็นโลโก้หรือชื่อแบรนด์ในวิดีโอหรือโฆษณาซึ่งอาจส่งผล

ต่อสิ่งที่ผู้ทรงอิทธิพล (Influencer) บล็อกเกอร์ หรือ สิ่งที่นักกีฬากําลังบอก (และไม่ได้บอก) คุณก็ได้

พวกเขาอาจไม่ได้ตั้งใจทําร้ายคุณ แต่ก็เป็นไปได้ว่าการหาเงินนั้นสำคัญกับพวกเขามากกว่าการ

บอกข้อเท็จจริงทั้งหมดหรือพูดสิ่งที่ดีต่อคุณออกมา

​

2

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ถามคำถาม (ไม่ใช่แค่คำถามใด ๆ แต่เป็นคำถาม 4 ข้อนี้)

​

แรงจูงใจ

​

4. ใครได้ประโยชน์และใครอาจเสียหายถ้ามีคนเชื่อแหล่งข้อมูลนี้ เรื่องนี้บอกไม่ได้ง่ายๆ มาดูตัวอย่างต่อไปนี้

​

ลองคิดถึงโฆษณาแอปที่สัญญาว่าจะช่วยให้นักเรียนเรียนเก่งขึ้น

• อะไรคือผลประโยชน์ที่เป็นไปได้ผู้สร้างแอปจะได้ประโยชน์ถ้านักเรียนซื้อแอปเพราะพวกเขาจะ

ได้เงิน และนักเรียนก็อาจได้ประโยชน์ถ้าแอปนั้นช่วยนักเรียนได้จริงๆ

• ใครอาจเสียหายถ้านักเรียนหลงเชื่อโฆษณานั้น นักเรียนอาจเสียเงินเปล่าถ้าซื้อแอปมา แถมยังเสียเวลา

ฝึกฝนสิ่งที่ไม่ถูกต้อง แล้วก็ทําคะแนนได้แย่ลงที่โรงเรียน เพราะมัวแต่พึ่งพอแอปที่เดาผิดเดาถูก แทนที่จะขอความช่วยเหลือจากคุณครูที่รู้จริงๆ ว่านักเรียนต้องการอะไร

​

2

ตัดสินใจเลือกสิ่งที่น่าเชื่อถือ

ยืนยัน

แหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้อื่น ๆ ยืนยันสิ่งที่แหล่งข้อมูลนี้บอกหรือไม่ไม่ใช่แค่เพิ่มจํานวนแหล่งข้อมูล

ที่จะตรวจสอบ แต่ต้องมองหาแหล่งข้อมูลที่หลากหลายด้วย ถ้านักเรียนไม่สามารถหาแหล่งข้อมูลที่เชื่อ

ถือได้แบบอื่นๆ มายืนยันแหล่งข้อมูลที่กําลังตรวจสอบอยู่ ก็ไม่ควรเชื่อถือแหล่งข้อมูลนั้น

​

• ใช้การค้นหาออนไลน์ หรือร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อของโรงเรียนในห้องสมุดเพื่อค้นหาแหล่งข้อมูลอื่นๆ เกี่ยวกับเรื่องที่อยากรู้ (แหล่งข้อมูลอาจเป็นหนังสือ ข่าว หรือบทความในนิตยสาร จะออนไลน์หรือ ออฟไลน์ก็ได้)

​

• ทําตามขั้นตอนที่ 1 และ 2 ด้วย โดยถามคําถามเดียวกันเกี่ยวกับแหล่งข้อมูลเหล่านี้ถ้าแหล่งข้อมูลเหล่านี้ ให้ข้อมูลที่เหมือนๆ กันเกี่ยวกับเรื่องที่คุณสนใจ ก็พอจะเป็นเครื่องยืนยันได้ว่าแหล่งข้อมูลของคุณ

เชื่อถือได้

​

3

ตามเอกสาร

ที่นักเรียนเลือกมานั้น

น่าเชื่อถือได้หรือไม่

ข้อคิด

อะไรคือสิ่งที่สำคัญที่สุด

ที่นักเรียนได้เรียนรู้ในวันนี้

บทที่ 2

กิจกรรม 2.4

ไม่ตกหลุมพรางกลลวง

​

เรื่องจริงหรือเปล่านะ

​

End.

The