1 of 22

ཁབ་ལེན་རང་བཞིན། MAGNETISM

གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁབ་ལེན་ནི་གཏན་འཇགས་ཀྱི་ཁབ་ལེན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་དང་། གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁབ་ལེན་ནི་གློག་ཁབ་ལེན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། འདི་གཉིས་ཀའི་རིག་པ་ནི་གཅིག་པ་ཡིན།

གཏན་འཇགས་ཁབ་ལེན།

གློག་ཁབ་ལེན།

2 of 22

སློབ་ཁྲིད་འདིས་གཤམ་གསལ་དག་ཧ་གོ་བར་ཕན་གྲོགས་བྱེད།

  • ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས།
  • ཁབ་ལེན་གྱི་སྣེ།
  • ཁབ་ལེན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས།
  • ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས་དང་ར་བ།
  • གློག་རྒྱུན་དང་ཁབ་ལེན་ར་བ།
  • གློག་ཁབ་ལེན།
  • འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་རྡུལ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཕོག་པའི་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས།
  • གློག་རྒྱུན་ཡོད་པའི་གློག་སྐུད་ཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཕོག་པའི་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས།
  • སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བ།

3 of 22

ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས། Magnetic Forces

  • ཁུར་རྡུལ་འགུལ་སྐྱོད་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས་ཞེས་འབོད་པའི་ཤུགས་ཤིག་ཡིན།

4 of 22

གཏན་འཇགས་ཁབ་ལེན། Permanent Magnets

5 of 22

ཁབ་ལེན་རང་བཞིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།

  • ཁབ་ལེན་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་གནའ་བོའི་གྷི་རི་སིའི་ཐེ་ས་ལིའི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་རྫོང་མེག་ནེ་ཤི་ཡ་ཞེས་པ་ནས་བྱུང་།
  • ལོ་ངོ་ ༢༠༠༠ ལྷག་གི་སྔོན་དུ་གྷི་རིག་པ་ཚོས་རྡོ་ཡ་མཚན་ཅན་ཞིག་རྙེད་ཡོད།
  • རྡོ་འདི་ལ་ལྕགས་དུམ་བུ་འཐེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡ་མཚན་ཞིག་ཡོད་ཅིང་མིང་ལ་འགྲུལ་རྡོ་ཞེས་བརྗོད།
  • ཁབ་ལེན་ནི་དུས་རབས་ ༡༢ པའི་ནང་དུ་རྒྱ་མིས་ཕྱོགས་སྟོན་འཁོར་ལོ་བཟོ་བར་སྤྱད་ཅིང་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་པར་བེད་སྤྱོད་བཏང་།

ཕྱོགས་སྟོན་འཁོར་ལོ།

འགྲུལ་རྡོ།

6 of 22

ཁབ་ལེན་གྱི་སྣེ། Magnetic Poles

ཁབ་ལེན་ནར་མོ་ཞིག་ཐེངས་གང་མང་ལ་ཕྱེད་ཀར་བཟོས་ཀྱང་། དུམ་བུ་ཆུང་ཤོས་སུ་ཡང་ལྷོ་སྣེ་ཞིག་དང་བྱང་སྣེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན།

ཁབ་ལེན་ནར་མོ་ལ་ལྷོ་སྣེ་ཞིག་དང་བྱང་སྣེ་ཞིག་ཡོད།

7 of 22

The behavior of bar magnets – Figures 20.2, 20.3

མི་མཚུངས་པའི་སྣེ་ཡིས་འཐེན་རེས་དང་མཚུངས་པའི་སྣེ་ཡིས་འབུད་རེས་བྱེད།

8 of 22

ཁབ་ལེན་ར་བ་དང་ར་ཐིག Magnetic Field and Field Lines

  • ཁབ་ལེན་ར་ཐིག་རྣམས་ཐག་ཉེ་བ་ཡོད་ན་ཁབ་ལེན་ར་བའི་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད།
  • འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་རྡུལ་ལ་གློག་ར་དང་ཁབ་ལེན་ར་བ་གཉིས་ཀ་ཡོད།
  • སའི་གོ་ལ་ནི་གཏན་འཇགས་ཁབ་ལེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་ས་ཁམས་ཀྱི་སྣེ་གཉིས་སུ་ཁབ་ལེན་ར་བ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད།

9 of 22

ཁབ་ལེན་ར་བས་ཁབ་ལེན་གྱི་སྟེང་དུ་ཤུགས་འདོན་པར་བྱེད།

ཕྱོགས་སྟོན་འཁོར་ལོ།

10 of 22

ཁབ་ལེན་གྱི་ར་ཐིག་སྟུག་པོ་ཡོད་སར་ར་བའི་ཤུགས་ནི།

A. ཆུང་བ་ཡོད།

  1. ཆེ་བ་ཡོད།
  2. A དང་ B གཉིས་ཀ།
  3. A དང་ B གཉིས་ཀ་མ་རེད།

​

ཁབ་ལེན་ར་བ། Magnetic Fields

འདུག་གྲོགས་དང་བསྡུར།

11 of 22

ཁབ་ལེན་གྱི་ར་ཐིག་སྟུག་པོ་ཡོད་སར་ར་བའི་ཤུགས་ནི།

A. ཆུང་བ་ཡོད།

  1. ཆེ་བ་ཡོད།
  2. A དང་ B གཉིས་ཀ།
  3. A དང་ B གཉིས་ཀ་མ་རེད།

Magnetic Fields

CHECK YOUR ANSWER

ཁབ་ལེན་ར་བ། Magnetic Fields

རང་ལན་ཞིབ་བཤེར།

12 of 22

ཁབ་ལེན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས། Magnetic Domains

ཁབ་ལེན་དུ་མ་བསྒྱུར་བའི་ཁྱབ་ཁོངས།

  • གཏན་འཇགས་ཁབ་ལེན་ནི་ལྕགས་དུམ་ཞིག་གམ་ལྕགས་དང་འདྲ་བའི་ཁབ་ལེན་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་རྫས་ཤིག་ཁབ་ལེན་ར་བ་དྲག་པོ་ཞིག་ཏུ་བཅུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་བ་རེད།
  • ལྕགས་དང་དང་གཤའ་དཀར། ཀོ་བལ། སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་དཀོན་པའི་ལྕགས་རིགས་ཁག་ཅིག་དང་དེ་དག་གི་བསྲེས་ལྕགས་ནི་ཁབ་ལེན་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ།

iron, nickel, cobalt and Gadolinium

13 of 22

གློག་རྒྱུན་དང་ཁབ་ལེན་ར་བ། Electric Current and Magnetic Field

  • འགུལ་སྐོད་བྱེད་ཀྱིན་པའི་གློག་ཁུར་ཞིག་གིས་ཁབ་ལེན་གི་ར་བ་བསྐྲུན་པ་ལྟར། གློག་ཁུར་གྱི་གློག་རྒྱུན་གྱིས་ཀྱང་ཁབ་ལེན་གྱི་ར་བ་བསྐྲུན་པ་ནི་དེའི་རེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཞིག་རེད།

14 of 22

གློག་ཁབ་ལེན། Electromagnets

  • གློག་རྒྱུན་རྒྱུ་བཞྱི་ན་པའི་གློག་སྐུད་ཀྱི་དཀྲིས་སྐུད་ཅིག་ནི་གློག་ཁབ་ལེན་ཞིག་ཡིན།
  • སྟབས་བདེའི་ངང་དུ་དཀྲིས་སྐུད་ནང་གི་གློག་རྒྱུན་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་དཀྲིས་སྐུད་ཀྱི་ཨ་ལོང་ཇེ་མང་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ན་གློག་ཁབ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ཆེ་རུ་གཏོང་ཐུབ།

15 of 22

འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་ཕོག་པའི་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས།�Magnetic Forces on Moving Charges

  • ཁབ་ལེན་ར་བ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པའི་འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་ (གློག་རྒྱུན་) གྱིས་འཁྱོག་ཤུགས་ཤིག་ཚོར་གྱི་ཡོད། �

S

N

S

N

16 of 22

གློག་རྒྱུན་ཡོད་པའི་གློག་སྐུད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཕོག་པའི་ཁབ་ལེན་གྱི་ཤུགས། �Magnetic Force on Current- Carrying Wires

  • གློག་སྒུལ་འཕྲུལ་ཆས།
  • གློག་ནུས་དེ་འགུལ་ནུལ་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཡོ་ཆས་ཤིག

17 of 22

སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བ། Earth’s Magnetic Field

  • སའི་གོ་ལ་ནི་ཁབ་ལེན་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།
  • སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་གྱི་སྣེ་གཉིས་ནི་ས་ཁམས་ཀྱི་སྣེ་གཉིས་ལས་རིང་དུ་གྱེས་ཡོད།
  • སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བ་ནི་ནང་རོལ་དུ་ཡོད་པའི་ཁབ་ལེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་མིན་པར་གློག་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད།
  • སའི་གོ་ལའི་ཚན་རིག་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་སའི་གོ་ལའི་ནང་རོལ་གྱི་ཞུན་མའི་ནང་དུ་སྐོར་བ་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ཁུར་གྱིས་སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བ་བསྐྲུན་ཡོད་པར་འདོད།
  • སའི་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་བརྗེ་ཡོད།: འདས་པའི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༥ ཡི་རིང་ལ་ཐེངས་ ༢༠ ལ་ཁ་ཕྱོགས་བརྗེ་ཡོད།

18 of 22

ཁབ་ལེན་ར་བས་འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་གྱི་སྟེང་དུ་ཤུགས་འདོན་པར་བྱེད།

སྣེ་འོད།Auroras

ཉི་མ་ནས་བྱུང་བའི་ཁུར་རྡུལ་སའི་གོ་ལའི་ཉེ་འགྲམ་རྒྱུད་ནས་འགྲོ་ཞིང་། དེ་དག་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བ་ནས་ཐར་མི་ཐུབ། དེ་རུ་ཚུད་པའི་ཁུར་རྡུལ་དག་གིས་སའི་གོ་ལའི་མཐའ་ཡི་ཁབ་ལེན་ར་ཐིག་ཏུ་གཅུས་སྐོར་གྱི་ལམ་བུ་ཞིག་དེད་དེ་རླུང་ཁམས་ཀྱི་ཐོད་ནས་གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་གྱི་སྣེ་གཉིས་ཀྱི་དབར་དུ་འཕར་ལྡིང་བྱེད། གོ་ལའི་ཁབ་ལེན་ར་བར་འགྱུར་བ་ཐེབས་སྐབས་གྱེས་རྡུལ་དེ་དག་རླུང་ཁམས་སུ་འཛུལ་ཞིང་ཐད་འཚེར་ཤེལ་ཏོག་ལྟར་འཚེར་བར་བྱེད།

19 of 22

ཁབ་ལེན་ར་བས་འགུལ་གྱིན་པའི་ཁུར་གྱི་སྟེང་དུ་ཤུགས་འདོན་པར་བྱེད།�Magnetic Field Exerts Force on Moving Charges

མོ་སྣེའི་འཕྲོ་ཟེར་སྦུ་གུ

ཁྱེད་ཀྱི་ཁབ་ལེན་ཞིག་མོ་སྣེའི་འཕྲོ་ཟེར་སྦུ་གུ་ཡི་འགྲམ་དུ་འཁྱེར་དགོས།

20 of 22

ཁབ་ལེན་ར་བ་བསྐྲུན་པ། Creating Magnetic Field

21 of 22

�གློག་ཁབ་ལེན་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཤུགས་ཆེན་པོར་བཟོའམ།

A. གློག་སྐུད་ཀྱི་ཨ་ལོང་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ།

  1. དཀྲིས་སྐུད་ནང་གི་གློག་རྒྱུན་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ།
  2. A དང་ B གཉིས་ཀ
  3. གོང་གསལ་གང་ཡང་མ་རེད།

​

གློག་རྒྱུན་དང་ཁབ་ལེན་ར་བ།

Electric Currents and Magnetic Fields

འདུག་གྲོགས་དང་བསྡུར།

22 of 22

གློག་ཁབ་ལེན་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཤུགས་ཆེན་པོར་བཟོ་འམ།

A. གློག་སྐུད་ཀྱི་ཨ་ལོང་ཇེ་མང་དུ་གཏོང་བ།

  1. དཀྲིས་སྐུད་ནང་གི་གློག་རྒྱུད་ཇེ་ཆེར་གཏོང་བ།
  2. A དང་ B གཉིས་ཀ
  3. གོང་གསལ་གང་ཡང་མ་རེད།

​

གློག་རྒྱུན་དང་ཁབ་ལེན་ར་བ།

རང་ལན་ཞིབ་བཤེར།