1. “Kelile ve Dimne, Ezop Masalları veya La Fontaine (La Fonten) Masalları” kitaplarından hangilerini okudunuz? Okuduğunuz bir masalı sınıfta paylaşınız.
2.Arıların insanlara örnek olabilecek davranışları üzerinde düşününüz. Bulduğunuz davranışları aşağıdaki boşluklara yazınız.
İnsanlara birlik ve beraberliği öğretir.
GÖRSEL YORUMLAMA
Kötü bir olaydan alınması gereken ders, uyarıcı sonuç.
Üst görevlinin yanında bulunan kimseler, alt kademedekiler.
İçinde çeşitli organik maddeler bulunan, genellikle killi, koyu, yapışkan çamur, mil.
ibret.
Maiyet
Balçık
Bir şeyin oyuk durumunda bulunan iç bölümü
Bal peteğini oluşturan altı köşeli gözeneklerden her biri.
kavuk
gümeç
Eğimli
eğimi olan.
O arazi eğimli bir arazidir.
1. Padişah, Haceste Ray’ın görüşlerine niçin çok önem verirdi?
Haceste Ray, Devlet yönetimini ilgilendiren konularda ilginç düşüncelere sahipti. Bu yüzden Padişah görüşlerine önem verirdi.
2. Metinde arıların yaşamı ile ilgili verilen bilgiler nelerdir?
Arılar toplu halde yaşarlar. Başlarında Arı Bey’i vardır. Onun sözünden dışarı çıkmazlar. Arılar temiz canlılardır. Bal için gerekli peteği kurarken önce her deliği altı köşeden oluşan düzgün gümeçler yaparlar. Bu altıgen evcikleri balla doldururlar.
3. Sosyal hayatta iş bölümünün önemi hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Sosyal hayatta iş bölümü işlerin tek kişiye yüklenmemesi ve kısa sürelerde tamamlanabilmesi açısından önemli bir yere sahiptir.
4. Arıların ve insanların davranışlarını karşılaştırıp farklarını söyleyiniz.
Arılar çok temiz canlılardır. İnsanlar ise bazen kirli olabilmektedir.�Arılar, arı Bey’in sözünden dışarı çıkmazlar. İnsanlar ise büyüklerinin sözünden çıkabilmektedir. Arıların hepsi aynı özellikteyken insanlar farklı özelliktedirler.
5. Bir grup çalışmasında grup üyeleri üzerine düşen görevleri yapmadığında ne gibi problemler ortaya çıkabilir? Arkadaşlarınızla tartışınız.
Bir grup çalışmasında grup üyeleri görevlerini yerine getirmezse grup çalışması sekteye uğrar. Çalışmadan istenilen sonuç alınamaz.
6. Bir işin yapılmasında bireysel çalışma mı yoksa grup çalışması mı daha verimli olur? Tartışınız.
Grup çalışması daha etkilidir. Çünkü, gruptaki herkes bir iş yaparsa iş daha sağlıklı olur ve kısa sürede tamamlanır
PARAGRAFTA
KONU
ANA DÜŞÜNCE
YARDIMCI DÜŞÜNCE
OKUYUCULAR
YAZAR
OKUYUCULAR
PARAGRAFTA KONU
Bir yazıda üzerinde durulan olay, düşünce veya durumlar bize konuyu verir.
Paragrafın Konusunu Bulmak İçin Şu Sorular Sorulabilir:
Konuyu bulabilmek için
“Parçada neden söz ediliyor, neyin üzerinde daha çok durulmuş?” diye kendi kendimize sorabiliriz. Bu sorunun cevabı bizi konuya götürecektir.
HER ŞEY YAZININ KONUSU OLABİLİR
KONU GENELDE BİR KAÇ KELİME GURUBUNDAN OLUŞABİLİR.
KİTAP
ATATÜRK VE ÇOCUK
ANNE
VATAN
ÖĞRETMEN
OKUMAK
METNİN KONUSU: ………Atatürk’ün başarılı olmak için takip ettiği yöntem (veya ilke, yol) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………
PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE:
Ana düşünce, parçada yazarın okuyucuya vermek istediği mesajdır. Buna paragrafın yazılış amacı da diyebiliriz.
Ana düşünceyi bulmak için: “Yazar bu parçayı niçin yazmıştır, yazarın okuyucuya iletmek istediği mesaj nedir?” sorularına yanıt ararız.
Ana düşünce genellikle parçanın başında veya sonunda verilir. Bu nedenle parçaların ilk ve son cümleleri önemlidir; çünkü parçalarda önce ana düşünce verilir, sonra açıklanır veya önce açıklama yapılır, sonra ana düşünce verilir.
Parçada olmayan konular ana düşünce içinde yer almayacağı gibi, sadece parçanın bir kısmını bildiren cümleler de ana düşünce sayılamaz. Ana düşünce parçanın tümünü kapsamalıdır.
ama
fakat
bu nedenle
çünkü
bu yüzden
oysaki
özetle
kısacası
Örneğin ‘’kitap okumak’’ cümle olmadığı için ana düşünce olamazken
‘’Düzenli olarak kitap okumalıyız.’’ cümle olduğu ve yargı bildirdiği için ana düşünce olabilir.
41
9.09.2022
Ana Düşünce Cümlesinin Özellikleri:
yusuftr/hasyurt DYK TÜRKÇE
42
9.09.2022
Konunun anlam çerçevesi geniş , ana düşüncenin anlam çerçevesi dardır.
Konu yargı bildirmezken ana düşünce yargı bildirir
Konu araç, ana düşünce amaçtır.
Ana düşünce ile konu arasındaki farklar:
KONU
ANA FİKİR
ÖĞRETMEN
AĞAÇ
Vatanımıza karşı görevlerimiz.
Toplumların gelişmesinde öğretmenin önemi
Ağacın faydaları
VATAN
METNİN ANA DÜŞÜNCESİ: ………Bizi ilgilendirmeyen olaylar üzerinde fikir yürütmemeliyiz.……………
YARDIMCI DÜŞÜNCE (YARDIMCI FİKİR)
Ana düşünceyi destekleyen dar kapsamlı yargılardır.
Yardımcı düşüncelerin amacı, ana düşüncenin hedefe ulaşmasını sağlamaktır.
Ana düşünce
Yardımcı Düşünceler
YARDIMCI DÜŞÜNCE ILE ANA DÜŞÜNCE ILIŞKISINI ‘’MINYONLAR AMPUL DEĞIŞTIRIYOR.’’ VIDEOSUYLA DAHA IYI KAVRAYABILIRIZ. ☺
Videoda ampulü değiştirmek isteyen minyon, ‘’ana düşünce’’dir.
Videoda ampulü değiştirmek isteyen minyona yardımcı olan diğer minyonlar ise ‘’yardımcı düşünceler’’dir.
Yardımcı Düşünce Soruları Genellikle Şu Şekilde Sorulur:
Uyarı: Yukarıdaki sorulara dikkat edecek olursak yardımcı düşünce sorularının olumsuz soru kökü ile sorulduğunu ve altı çizili olduğunu fark ederiz.
Yardımcı düşünce sorularını şu adımları izleyerek çözmeliyiz:
Şimdi bu adımları örnek soru üzerinde uygulayalım:
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir. Ülkemizde yılda yaklaşık
70-80 bin ton fındık elde edilir. Fındık ağacı; hafif kumlu,
killi, serin toprakları sever. Fidanlar, dikildikten 4-5
yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden
hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
1. Adım: Soru kökünü okuruz.
Soru kökü olumsuz olduğundan ‘’yardımcı düşünce’’ sorusu olduğu anlaşılır.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir. Ülkemizde yılda yaklaşık
70-80 bin ton fındık elde edilir. Fındık ağacı; hafif kumlu,
killi, serin toprakları sever. Fidanlar, dikildikten 4-5
yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
2. Adım: Şıkları (seçenekleri) okuruz.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
3. Adım: Paragraftan bir cümle okuyup bir şık elemeye çalışırız.
Paragrafın 1. cümlesi A şıkkını elememizi sağlar.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden
hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
3. Adım: Paragraftan bir cümle okuyup bir şık elemeye çalışırız.
Paragrafın 2. cümlesi herhangi bir şıkkı elememizi sağlamadı.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
3. Adım: Paragraftan bir cümle okuyup bir şık elemeye çalışırız.
Paragrafın 3. cümlesi C şıkkını elememizi sağlar.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
3. Adım: Paragraftan bir cümle okuyup bir şık elemeye çalışırız.
Paragrafın 4. cümlesi B şıkkını elememizi sağlar.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
4. Adım: Elimizde tek bir şık kalana kadar bu uygulamaya devam ederiz.
Fındık, ülkemizde en çok Karadeniz kıyılarında,
Giresun civarında yetiştirilir.
Ülkemizde yılda yaklaşık 70-80 bin ton fındık elde edilir.
Fındık ağacı; hafif kumlu, killi, serin toprakları sever.
Fidanlar, dikildikten 4-5 yıl sonra meyve vermeye başlar.
Bu metinde fındık ağaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Ülkemizde yetiştirildiği yere
B) Meyve vermeye başladığı zamana
C) Yetiştirildiği toprağın özelliklerine
D) Büyümesi esnasında bol yağış istediğine
5. Adım: Eleyemediğimiz şık, cevaptır.
D şıkkını eleyemediğimiz için doğru cevap ‘’D’’ şıkkıdır.
Padişah ve vezirinin ava çıkması ve orada arıları görmeleridir.
Arılar, şifa kaynağı balı üreten canlılardır.
PARAGRAFTA
BAŞLIK
Başlıkta şu özellikler bulunmalıdır:
1.Başlık paragrafın tamamını kapsamalı.
2. Ana fikirden izler taşımalı, ana fikirle uyum içinde olmalı.
3.Birden çok başlık, seçeneklerde doğru gibi görünebilir. İçlerinden en uygun olanı seçilmelidir.
4-Konunun iki ya da üç sözcükle ifade edilmiş biçimidir.
HAYVAN SEVGİSİ
HAYVANLARDAN ÖĞRENECEĞİMİZ VAR
HAYVAN DOSTLARIMIZ
TAKTİK
Paragrafın ilk cümlesi nesnel bir yargı özelliği gösteriyorsa bu ilk cümle paragrafın başlığı ya da konusu olabilir.
TAKTİK
Bir Paragrafta; tanımı yapılan, sıkça tekrarlanan, hakkında çeşitli açıklamalar yapılan sözcük, o paragrafın başlığı ya da konusudur.
Başlıktan da anlaşılacağı üzere, oraya bir yolculuk yaptım. Bir kere bu yolculuğun çok karanlık olacağını tahmin ettiğimden öncelikle yanıma bir fener aldım ve yürümeye başladım. İlk olarak bilincimin arazisinde yürürken herhangi bir sıkıntı yaşamadım. Bunu sizler de bilirsiniz. Her şey burada berraktır. Daha doğrusu olduğu gibidir. Bir kuşun ötüşü, trenin raylardan çıkardığı ses, kentin gürültüsü, uçağın havalanışı vs. Görüntüler ve sesler bilincimizde değişmez gerçeklik içinde tektir.
Buna göre paragrafta söz edilen başlık aşağıdakilerden hangisidir?
A)Yolculuk Vakti B)Bilince Yolculuk
C)Karanlık Yolculuk D)Gerçeğe Yolculuk
Çocukluk günlerimi anımsadıkça içimi hep hüzün kaplar. Ben hiç çocukluğumu yaşamadım. Hiç arkadaşım olmadı. Ağaçlara çıkıp meyve toplamayı kimse bana önermedi. Su yüzünde taş sektirmeyi kimse öğretmedi. Kendimi bildim bileli benim bir tek arkadaşım, bir tek oyuncağım oldu;piyanom… Sevincimi,üzüntümü, öfkemi hep onunla paylaştım. Bazen günde 12 saat çaldığım olurdu. Gerçi bu denli çalışmaya zorunlu değildim ama ben istiyordum. Sabah gözümü açar açmaz piyanomun başına gidip kapağını kaldırdığımda sanki başka bir dünyanın kapısını açmış gibi olurdum. Annem ise zaten bozuk olan sağlığımı yitireceğimden korkup beni engellemeye çalışırdı.
Yukarıdaki metne en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
A)Çocukluğum ve Piyanom B)Annem ve Ben
C)Çocukluğa Özlem D)Çocukluk Günlerim
Arılar
Arıların Gizemi
Arılara Bal Yapayı Kim Öğretti?
FİİLLERİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
İŞ (KILIŞ) FİİLLERİ
OLUŞ FİİLLERİ
DURUM FİİLLERİ
Öznenin kendi isteği ile gerçekleşen ve öznenin bir nesneyi etkilediği fiillerdir. Bu fiillerde öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesne (varlık) vardır.
1-İŞ(KILIŞ)FİİLLERİ
Eğer fiille sorduğumuz “ne, neyi, kimi?” sorularından birine cevap alabiliyorsak bu fiil, iş (kılış) fiilidir.
İPUCU
FİİLİN ÖNÜNE
«ONU» KELİMESİNİ GETİRDİĞİMİZDE ANLAM BOZULMUYORSA İŞ FİİLİDİR.
Kardeşim evin camını kırdı.
ONU
ATMAK
SEVMEK
SIKMAK
YAKALAMAK
ÇALMAK
YALAMAK
2. Durum Fiilleri
Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir. Durum fiillerinde öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesne (varlık) yoktur. Bu yüzden durum fiillerinde, fiille sorduğumuz “ne, neyi, kimi?” sorularından birine cevap alamayız.
» Arkadaşım yan binada oturuyor. (ne, neyi, kimi oturuyor? → cevap yok ⇒ durum fiili)
�» gitmek (ne, neyi, kimi gitmek? → cevap yok ⇒ durum fiili)
�» ağlamak (ne, neyi, kimi ağlamak? → cevap yok ⇒ durum fiili)
AĞLAMAK
DÖVÜŞMEK
BAKMAK
SARILMAK
OYNAMAK
GİTMEK
3. Oluş Fiilleri
Öznenin kendi iradesi dışında geçirdiği değişimi bildiren fiillerdir. Oluş fiillerinde daha çok “zaman içerisinde kendiliğinden olma” söz konusudur.
Oluş fiilleri, bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirler.
Hastamız gün geçtikçe iyileşiyor.
Çocuğun boyu bu yıl uzamış.
Bahçedeki meyveler olgunlaştı.
KONUYU PEKİŞTİRME
AŞAĞIDA SİZE VERİLEN CÜMLELERDEKİ FİİLLERİ ANLAMLARI BAKIMINDAN İNCELEYİNİZ.
İŞ(KILIŞ)
DURUM
OLUŞ
Vazoyu kedi kırmış.
Bulaşıkları yıkadıktan sonra koltuğa uzandım.
Çocuk, birden elektrikler kesilince çok korktu.
Bu günden sonra artık havalar soğur.
Bahçedeki otlar çok uzamış.
» Çocuklar anlatılanları can kulağıyla dinliyorlardı.
Araba az daha küçük çocuğa çarpacaktı.
Bu balta da iyice körelmiş.
Rıza her sabaha derse geç geliyor.
Teyzem her akşam sahil boyunca yürür.
Dün gece rüyamda okul birincisi olduğumu gördüm.
Misafirler gider gitmez hemen yattı.
Bahar geldi; ağaçlar yeşerdi.
Kerem şu an evde bilgisayar oyunu oynuyordur.
Eşyaları taşımadan önce evi güzelce temizledik.
Başkanın uyarısıyla tüm salon bir anda sustu.
Otobüs durmaması gereken yerde durdu.
Evin ahşap merdivenleri bakımsızlıktan için için çürümüş.
Görmeyeli baya büyümüşsün
Odaya girdiğimde televizyonun karşısında gülüyordu.
Osman, hoşça kal demeden telefonu yüzüme kapattı.
Zorlansam da sonunda kavanozun kapağını açtım
Bebeğin karnı acıkmış.
Borçlarını ödeyemediği için arabasını satacakmış.
Küçük kız sırtındaki koca çuvalı yolun karşısına kadar taşıdı.
Şair kendisine sorulan soruları samimiyetle cevapladı.
Her saba okula otobüsle gidiyor.
Üç gün sonra eve gelince baktık ki ekmek, peynir, yoğurt hepsi küflenmiş.
Bünyesi zayıf olduğundan çabuk hastalanır.
Sibel, yarışmayı kazanamadığı için ağlıyormuş.
KELİMELER
Sil(mek),
Konuş(mak),
yeşer(mek),
yüz(mek),
taşı(mak),
iç(mek),
zayıfla(mak),
kes(mek),
taşı(mak),
iç(mek),
soğu(mak),
eri(mek),
gül(mek),
tara(mak),
şaşır(mak),
çürü(mek),
kızar(mak),
pişir(mek),
yaz(mak),
besle(mek),
karar(mak),
uyu(mak),
kız(mak),
küflen(mek),
İnsanlar büyürken gelişirler.
Ahmet kitap okuyor.
Leyla her sabah koşar.
Dün sabah kahvaltıyı ben hazırladım.
Mehmet bu saate kadar hala uyuyor.
Dedem artık çok yaşlandı.
İş fiil
Oluş fiil
Oluş fiil
İş fiil
Durum fiil
Durum fiil
Oluş fiil
Ekmeğin yapım aşamasında birçok insanı emeği vardır. Buğdayı tarlaya ekenin, buğdayı toplayanın, unu öğütenin, ekmeği yapanın emeği vardır.
Bir sonbahar günü o kadar çok yağmur yağmıştı ki oturduğumuz evi su basmıştı. Bu yüzden evimizin her tarafı çamur olmuştu. Ne yapalım ne edelim diye düşünürken baba iş bölümü yapmamızı ve bu sayede evin temizliğini kısa sürede tamamlayacağımızı söyledi.Ardından kollarımızı sıvadık, herkes bir iş yapmaya başladı. Ben camları sildim, annem yerleri suyla yıkadı, babam pis suları kovalarla dışarıyla attı. Çok geçmedi evimizi pırıl pırıl yaptık ve birlikten kuvvet doğduğunu tekrardan görmüş olduk.
ÖRNEK METİN