نیروی انسانی و چالش های آن�
امیرحسین اسدی�مدیرعامل بنیاد ملی توسعه فناوری فرهنگی - مدرس دانشگاه
نیروی انسانی و چالش ها؟
�واحد مدیریت منابع انسانی، از میان وظایف مختلف مدیریتی، مسئولیت کلیه فعالیتها و خط مشیهای مربوط به کارکنان سازمان را بر عهده دارد.�به طور دقیقتر: جذب همکاران جدید، آموزش همکاران، ارزیابی عملکرد کارکنان و پاداش دادن به آنها و به طور خلاصه ایجاد محیطی سالم و منصفانه برای کارکنان.�
Human Resource Management
شاید بتوان گفت موارد زیر، بخشی از وظایف کلیدی واحد مدیریت منابع انسانی است:�بهبود کیفیت زندگی کاری کارکنان و ارتقاء کیفیت روابط انسانی در سازمان�ایجاد حس امنیت شغلی برای همکاران شایسته و توانمند�تدوین شاخص های عملکردی و عملیاتی مرتبط با منابع انسانی�برنامه ریزی برای ارزیابی عملکرد کارکنان و حصول اطمینان از استقرار نظام ارزیابی عملکرد�تفسیر آیین نامه ها و قوانین اداری و ستادی سازمان�مدیریت فرایند #استعفا و ترک سازمان�استقرار و توسعه سیستم اطلاعات مدیریت منابع انسانی (برای سازمانهای متوسط و بزرگ)�کمک به استفاده بهینه و مدیریت استراتژیک منابع انسانی�مدیریت فرایند جذب نیروی انسانی (شامل برنامه ریزی نیروی انسانی، تأمین منابع انسانی، گزینش، استخدام و تثبیت آنها در سازمان)�شناخت و مدیریت فرهنگ سازمانی�همسوسازی کارکنان جدید با سازمان و فرهنگ سازمانی�طراحی شغل و غنی سازی شغلی�تجزیه و تحلیل شغل و طراحی نظام حقوق و دستمزد و جبران خدمات کارکنان�آموزش کارکنان و تلاش برای ارتقای دانش و مهارت آنان�حفظ و تقویت انگیزه کارکنان
به چه نیرویی در شرکت نیاز داریم؟�نیرو چه خصوصیتی داشته باشد؟�شرح کار نیرو چیست؟�شاخص ارزشیابی نیرو چیست؟�
چگونه نیروی انسانی خوب استخدام کنیم؟
چگونه نیروی انسانی خوب استخدام کنیم؟
حفظ نیروی انسانی:
یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر بهرهوری، استخدام و حفظ کارمندانی است که قابلیتهای استثنایی و مهارتهای خودانگیزشی دارند. مدیران شرکتها و مسئولان منابع انسانی باید در اقدامی هماهنگ، کارمندانی را استخدام کنند، پرورش بدهند و در جمع کارکنان شرکت حفظ کنند که علاوه بر چابکی، کارآمدی و خلاقیت، به یادگیری نیز اشتیاق نشان بدهند.
حفظ نیروی انسانی:
بیشترین شکایتهای کارکنان به بخشهای زیر برمیگردد:
.
یک برنامهریزی استراتژیک منسجم و انتخاب یک استراتژی رقابتی مناسب، شانس موفقیت هر کسبوکاری را افزایش میدهد. باید بدانید که موفقیت تعهد میآورد. اگر استراتژی و برنامهریزیهای شرکت به اندازهی کافی گویا باشند و خیلی خوب تفهیم شوند، نهتنها کارمندان باانگیزهتر فعالیت خواهند کرد، بلکه با دانستن مسیر استراتژیک شرکت، میتوانند وظیفهشان را متمرکزتر دنبال کنند.
تقدیر از کارمندانی که به ارزشهای سازمان پایبند هستند نیز یکی دیگر از راهکارهایی است که موجب ایجاد تعهد میشود.
هدف:
تمامی واحدها و گروهها باید از وظایف خود آگاه باشند. مدیران و رهبران وظیفه دارند هدف کسبوکارشان را مشخص و تفهیم کنند. این هدف نهتنها باید گیرا و قانعکننده باشد، بلکه باید به کارمند القا کند که از جایگاه ارزشمندی برخوردار است. زمانی یک کارمند نسبت به هدف کسبوکار متعهدانه رفتار خواهد کرد که خودش نیز در تعیین هدف نقش داشته باشد. اگر هدف کسبوکاری نامشخص و مبهم باشد، از میزان همکاری و تعهد کارمندان در تحقق هدف کاسته خواهد شد.
اهداف عملیاتی:
اهداف عملیاتی مشخص، باعث میشوند تکتک کارمندان دربارهی انتظاراتی که از عملکردشان میرود، آگاهی کامل پیدا کنند. اگر این اهداف به طرزی عالی تفهیم شوند و قابلسنجش نیز باشند، کارمندان دقیقا متوجه خواهند شد که چه اقداماتی ارزشمندتر تلقی میشوند. اهدافی که دور و دراز اما دستیافتنی باشند، کارمندان را به تلاش بیشتر سوق میدهند.
اولویت بندی کنید:
اولویتبندی مشخص و دقیق کمک میکند زمان و منابع، به ارزشمندترین و تأثیرگذارترین وظایف اختصاص داده شوند. کارمندان باید از اولویت اهداف، وظایف، فرآیندها و مشتریان آگاه شوند. فرآیندهایی نیز باید اندیشیده شوند تا بخش اعظم منابع بهطور حتم در اختیار اولویتهای سطوح بالاتر قرار گیرد.
سنجش عملکرد کارمندان را دایم انجام دهید:
معیارها و فرآیندهای گزارشی مؤثر جهت سنجش عملکرد، موجب تقویت اهداف گروهی و فردی میشوند. هر اقدامی که قابل سنجش و گزارش باشد، اثربخشتر خواهد بود. به همین دلیل، معیارهای عملکرد علاوه بر افزایش تمرکز کارمندان روی موضوع هدف، بازخورد مناسبی از میزان کارآیی هر کارمند بهدست خواهند داد و در نهایت باعث پیشرفت مستمر میشوند.
پاداش:
اگر پاداشهای مالی مستقیما با عملکرد و معیارهای هر هدف در ارتباط باشند، موجب تقویت مضاعف پیامی خواهند شد که به کارمند تفهیم میکند چه اقداماتی ارزشمندتر تلقی میشوند. پاداشهای مالی گروهی و فردی اگر با عوامل هیجانی غیرمالی همراه شوند، نقش بسزایی در افزایش تمرکز کاری و بهرهوری مستمر خواهند داشت.
حمایت از کارمندان:
در عصر حاضر کمتر وظیفهای پیدا میشود که یک کارمند بتواند بهصورت کاملا انفرادی و بدون هیچ کمکی انجامش بدهد. اگر کارمندانتان از همگروهیهای مکمل و نیز پشتیبانی مدیران و سایر کارمندان برخوردار نشوند، میزان بهرهوری فردی با رکود مواجه خواهد شد.
تجارب خودتان را بررسی کنید و به اشترام بگذارید:
یادگیری از طریق آزمون و خطا موجب کُندشدن مسیر پیشرفت میشود. اگر قرار باشد تکتک کارمندان از طریق آزمون و خطا به صحیحترین روش انجام کارشان دست پیدا کنند، چون احتمال دارد عدهی زیادی دست به اقدامات ناصحیح مشابه بزنند، درصد خطا افزایش مییابد. این در حالی است که اگر عدهای خارج از گروه بهطور آزادانه مشارکت کنند و تجربیاتشان را در اختیار اعضای گروه بگذارند، بهرهوری کارمندان به طرز شگفتانگیزی تقویت خواهد شد. ایجاد اینگونه فرصتها جهت همکاری متقابل و به اشتراکگذاری تجربیات بر عهدهی مسئولان منابع انسانی است.
حمایت از نوآوری:
بقای بسیاری از صنایع در صورتی که سطح بهرهوری سالانهشان افزایش پیدا نکند با تهدید مواجه خواهد شد. در حال حاضر، صنایع مختلف به چیزی حدود ۱۰ تا ۲۵ درصد افزایش سالانهی بهرهوری نیاز دارند. صنایع امروزی علاوه بر نوآوری مستمر در محصولات، باید نسبت به نوآوری در فرآیندهای کسبوکار نیز کوشا باشند. بهبود فرآیندهای کسبوکار به تنهایی در افزایش سطح بهرهوری کافی نیست، به همین دلیل از مسئولان منابع انسانی انتظار میرود، مشوقهایی ایجاد کنند که محرک نوآوری مستمر در میان کارمندان شوند.
نظارت و تسلط
نظارت و تسلط میتواند به بهبود یا ضعف در تصمیمگیریها بینجامد. عدم نظارت و آزادی بیش از حد موجب اتلاف منابع، دوبارهکاری و تمرکز ناکافی میشود. در نقطهی مقابل، مدیریت ذرهبینی و اعمال قوانین بیش از حد، روی تصمیمگیریها و پیشرفت کارمندان تأثیر منفی خواهد گذاشت. بهرهوری مطلوب زمانی حاصل میشود که تعادل برقرار باشد، بهطوری که به کارمندان نیز به اندازهی کافی قدرت نظارت، امکان تسلط و اجازهی تصمیمگیری داده شود
پاداش های غیر نقدی
مدیران و رهبران میتوانند علاوه بر پاداشهای مالی، برای کارمندانشان مشوقهای غیرمالی هم تدارک ببینند. مشوقهای غیرمالی موجب افزایش شور و هیجان، انرژی، انگیزه و وظیفهشناسی کارمندان میشوند. از جملهی اینگونه مشوقها میتوان به شناسایی و قدردانی از کارمندان نمونه و نیز ایجاد فرصتهای یادگیری اشاره کرد. مسئولان منابع انسانی باید اطمینان حاصل کنند که مدیران از مشوقهای غیرمالی به طرزی تأثیرگذار بهره بگیرند.
رفع موانع بهره وری
حتی در صورت حضور همهی عواملی که موجب بهبود بهرهوری میشوند، باز هم ممکن است بهرهوری تحت تأثیر موانع واقعی یا غیرواقعی آسیب ببیند. کارمندان تغییرناپذیر، سیاستهای سازمانی، حسادتهای فردی، کسبوکارهای رقیب و نیز اشخاص قدرتمند، از جمله موانعی هستند که روی بهرهوری تأثیر منفی میگذارند. حتی گاهی ممکن است کارمندان به موجب برخی موانع واقعی یا غیرواقعی، از تلاش در جهت بهبود بهرهوری یا ایجاد نوآوری بازبمانند.
بهروزرسانی مهارتها و دانش کارمندان
رقابت جهانی در علوم مختلف موجب ایجاد تغییرات سریع شده است. از این رو، مهارتها و دانش فعلی هر کارمند باید بهطور پیوسته بهروزرسانی شود. مدیران موظف هستند کارمندانی را که مهارتهایشان از سطح مطلوب پایینتر است، شناسایی کنند. مسئولان منابع انسانی نیز وظیفه دارند فرآیندهایی را تدارک ببینند که به موجب این فرآیندها مهارتها و دانش کارمندان بهطور پیوسته بهروزرسانی شوند و از طرفی، مدت زمانی که هر کارمند از وظیفهاش فاصله میگیرد نیز به حداقل برسد.
ارتباط دایم با کارمندان
برقراری ارتباط با کارمندان و ارائهی بازخورد موجب کاهش خطا و رنجش میشود. عدم برقراری ارتباط با کارمندان ممکن است باعث رنجششان شود و احساس کنند که برایشان ارزش قائل نیستید. اگر کارمندانتان هیچ بازخوردی پیرامون کیفیت عملکردشان دریافت نکنند، درصد خطا افزایش مییابد و از سطح بهرهوری کاسته خواهد شد. دربارهی مکانیسمهای ارتباطگیری با کارمندان و ارائهی بازخورد باید با همراهی خود کارمندان تصمیم گرفته شود تا این مکانیسمها در نهایت با نیازهای هر دو طرف یعنی هم مدیران و هم کارمندان مطابقت داشته باشند.
ارایه اطلاعات درست به کارمندان
ارائهی اطلاعات صحیح موجب بهبود تصمیمگیریها میشود. مدیران و کارمندان باید به تمامی اطلاعات و دادههای مرتبط دسترسی داشته باشند تا بتوانند سازنده عمل کنند و تصمیمات تأثیرگذار بگیرند.
اتحاد ایجاد کنید
اگر فرآیندهای کسبوکار مستقل از یکدیگر عمل کنند و هیچگونه اتحادی در کار نباشد، درصد تأخیر و خطا در میان کارمندان افزایش مییابد. برای اینکه سطح بهرهوری آسیب نبیند، یکپارچهسازی فرآیندهای وابسته به یکدیگر امری ضروری است. باید تمامی موانع را از سر راه کنار بزنید و ترتیبی بدهید تا فرآیندهایی که در ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر قرار دارند، در نزد کارمندان درگیر در این فرآیندها کاملا یکپارچه به نظر برسند.
چگونه اخراج کنیم؟
زمان اخراج را بررسی کنید. ازدواج، فوت اقوام و ...
شرایط اخراج را بررسی کنید. شرایط سیاسی و..
خودمان خبر اخراج را بدهیم
در جلسه اخراج بحث نکنیم
تلاشتان برای عدم اخراج را توضیح دهید
جلسه را کوتاه کنید
بحث و جدل نکنید در جلسه
از تصمیم خود بر اخراج بر نگردید
با کارمند اظهار همدلی کنید
از کارمند تشکر کنید
با کارمند دوست شوید.