TTB �İşçi Sağlığı ve �İşyeri Hekimliği Kolu��

Kaynakta Ortam Gözetimi

​

Dr. Arif Müezzinoğlu

29.01.2022

Kaynak çalışma alanının sağlıkla ilgili tehlikeleri

Kaynakta oluşan hava kirliliği

Elektrik-magnetik alan

Kaynakta oluşan ışınlar

Gürültü

Ergonomik sorunlar

Ortam Ölçümleri��-Sıklık� -Method

Meslek Hast.

Erken Tanı

Erken Maruziyet

Bulguları

BEM

MARUZİYET

-Kan

-İdrar

Metabolit

Ne Ölçüde Maruz Kaldığına Dair Gösterge

​

​

​

-KCFT

-BFT

-EMG

Hasarın Şiddeti

Yakınma

Periyodik Muayene

​

ETKİLENME

SFT

X

Ortam Gözetim Programı

Sağlık Gözetim Programı

https://blog.binzel-abicor.com/what-is-welding-fume

Kaynak Dumanı

Akı bileşikleri,

Yağ kaplama, Boya

Krom, Nikel, Çinko, Manganez, Kurşun

Kaynak dumanının elektro mikroskop ile çekilmiş fotoğrafları

Karbondioksit altında yapılan durağan gazlı metal kaynağı sırasında oluşan dumanın partikülleri

Aliminyum alaşımların aktif gazlı metal kaynağı sırasında oluşan dumanın partikülleri

Tehlike Değerlendirmesi

1-Materyale Özel faktörler

Bileşenlerin vücuttaki belirli etkileriyle ilgili olarak kaynak dumanı üç grupta sınıflandırılabilir

A-Solunum yolu ve akciğerleri etkileyen maddeler, örn: demir oksit

B-Toksik ya da toksik irritant maddeler, örn: manganez oksit, floridler, bakır oksit

C-Karsinojenik maddeler, örn: Cr ve bileşenleri, nikel oksitler

2-İşleme Özel Faktörler

Kaynak işlemleri emisyon oranlarına (mg/s) göre partikülleriyle ilgili olarak 4 gruba ayrılabilir

1-Düşük emisyon oranları <1mg/s, örn: TİG, SAW

2-Orta emisyon oranları 1 ile 2mg/s, örn: Lazer kaynağı

3-Yüksek emisyon oranları >2 ile25 mg/s, örn: MMA, MAG, büyük tel

4-Çok yüksek emisyon oranları >25mg/s, örn: MAG/dolgu teli

​

​

​

​

​

Tehlikeli maddelerin oluşumlarına ve etkilerine göre sınıflandırılması

Terimler

Biyolojik limit değeri

Yüksek alaşımlı materyal

Alaşımsız ya da az alaşımlı materyal

Anahtar bileşenler

Sabit çalışma yeri

Toz limit değeri

Solunabilir toz

Kaynak dumanı

Kaynak dumanı + Anahtar bileşen

Kaynak dumanındaki anahtar bileşenin belirlenmesi�Örnek1: Örtülü elektrodlarla MMA Kaynağı

Kaynak Duman Yoğunluğu (Üst Limit)=3mg/m3

​

Kaynak Duman Bileşeni Mesleki Sınır Değerleri mg/m3

4,0 % Cr (-)

10 % F 2,5

49 % Fe 3

3 % Mn 0,5

0,32 % Ni (-)

Kaynak dumanındaki ilgili bileşeninin yoğunluğu (mg/m3)X100 Kaynak Duman Yoğunluğu= --------------------------------------------------------------------------

mg/m3 Bileşenin kaynak dumanındaki oranı(%)

1

Kaynak dumanındaki anahtar bileşenin belirlenmesi�Örnek2: Örtülü elektrodlarla MAG Kaynağı

Kaynak Duman Bileşeni Mesleki Sınır Değerleri mg/m3

24,5 % Fe 3

20,5 % F 2,5

8 % Mn 0,5

0,17 % Cu (-)

0,2 % Ni (-)

​

Kaynak dumanındaki ilgili bileşeninin yoğunluğu(mg/m3)X100

Kaynak Duman Yoğunluğu= ---------------------------------------------------------------------------

mg/m3 Bileşenin kaynak dumanındaki oranı(%)

​

3X100 2,5X100 0,5X100

KDY(Fe)=-----------=12,25 mg/m3 KDY(F)=----------=12,2 mg/m3 KDY(Mn)=------------=6,25 mg/m3

24,5 20,5 8

İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi Müdürlüğü(İSGÜM) Laboratuvarı�

15/1

Atomik Absorpsiyon Cihazı(Grafit/Alevli) ile Havada Ağır Metal Analizi [Atomik absorpsiyon cihazı ( Alevli / Grafit ) ile işyeri havada bulunan Pb(kurşun), Cd(kadmiyum), Cr(krom), Ni(nikel), Zn(çinko), Cu(bakır), Mn(mangan), Fe(demir), Al(aliminyum) ağır metallerinin örneklemesini ve analizini kapsamaktadır. Havada bulunan kurşun ve kurşun bileşikleri tayini TS ISO 8518; kadmiyum ve kadmiyum bileşikleri tayini NIOSH 7048, krom ve krom bileşikleri tayini NIOSH 7024, çinko ve çinko bileşikleri tayini NIOSH 7030, bakır ve bakır bileşikleri tayini NIOSH 7029, alüminyum ve alüminyum bileşikleri NIOSH 7013, nikel ve nikel bileşikleri tayini, demir ve demir bileşikleri tayini, mangan ve mangan bileşikleri tayini OSHA ID-121 metotlarına göre yapılır.]

250.00 TL*

​

Maruz Kalma Değerlendirmesi

Maruz kalma değerlendirmesi için, kaynak dumanının konsantrasyonu belirlenir

Limit değerleri olmayan anahtar bileşenler için ölçüm sonuçlar mesleki, tıbbi ve toksikolojik temelde değerlendirilmelidir

Kaynakta, çok yüksek emisyonlu kaynak işlemlerinde sadece kaynakçı maruz kalmaz. Diğer işçiler de nefes alma alanında olabilirler. Bu tür çalışma alanlarında koruyucu önlemler risk değerlendirmesi temelinde belirlenmelidir

Anahtar bileşenler, sağlık tehlikesinde büyük etkiye sahip maddelerdir. Anahtar bileşenler, önlemler aracılığıyla çalışma yerlerinin izlenmesini kolaylaştırır ve koruyucu önlemlerin spesifikasyonunda yardımcı rol oynar

​

​

​

Koruyucu Önlemler

1-Düşük emisyon işlemleri ve sarf malzemelerinin seçilmesi

2-Çalışma şartlarının optimizasyonu

3-Havalandırma önlemleri

4-Koruyucu önlemlerin etkinliğinin kontrolü

5-Kişisel koruyucu ekipman

6-Duman veri sayfası

7-İşletim talimatları

8-Önleyici mesleki tıbbi tetkikler

Her kaynakçıya en az 284 m³ hava düşmelidir.

Tavan yüksekliği 5 metreden fazla olmalıdır.

Kaynakçı mümkün olduğu kadar kapalı alanda çalışmamalıdır.

Kaynakçının çalıştığı alanlarda hava akımını kesen yapı elemanları olmamalıdır.

Genel havalandırmaya ek olarak lokal havalandırma kullanılmalıdır.

Lokal havalandırma hızı 30 m/dk ve kaynağa uzaklığı 60 cm olmalıdır.

Kaynak işlemi diğer işlerden ayrı ve uzak bir bölmede yapılmalıdır.

​

Havalandırma

Önlemleri

Solunum için Kişisel Koruyucu Ekipman

Kullanılmakta olan toz/sis/duman ve gaz /buhar filtrelerinin/maskelerinin ortalama kullanım süresi aşağıdaki etkenlere bağlıdır.

1-Ortamdaki kirletici derişimi(oranı)

2-Ortamdaki havalandırma sistemi

3-Kişinin nefes alıp verme sıklığı

4-Maske veya filtrelerin bakımı veya saklanması

5-Havadaki nem oranı

6-Ortam sıcaklığı

7-Kirleticinin tipi

​

Tüm bunları göz önüne aldığımızda maske ve filtrelerin kullanım ömürleri için aşağıdaki yöntemlere başvurmak doğrudur.

 Toz/Sis/Duman Filtre/Maskeleri

Bu maske yada filtreler kullanım süresi boyunca zerrecikleri bünyelerinde hapsettiklerinden zaman içinde hava geçişi zorlaşır ve kişi nefes alıp vermekte zorlanır. Maske veya filtreler bu zorlanma hissedildiğinde değiştirilir.

Gaz/Buhar Filtre/Maskeleri

Bu filtreler gaz/buhar molekülleri ile dolduğunda bloke olur ve yani gaz/buhar moleküllerini yakalayamaz hale gelir. böylece kirleticinin kokusu yada genizde bıraktığı tat hissedilir. Filtreler bu koku ya da tat hissedildiğinde değiştirilir.

Temiz Hava Beslemeli

​

​

​

​

​

Duman

Veri

Sayfası

İşletim Talimatları

Elektro Manyetik Alan

• EMA sonuçları ayrıntılarıyla belirlenememiştir
• Maruziyet düzeyini belirlenmiş düzeylere indirmek gereğini değiştirmez
• Elektrik akımı bulunan kablolar yada yüzeyler arasında oluşur, voltajdan kaynaklanır
• Manyetik alanlar akımın geçtiği iletken çevresinde oluşur
• En güçlü manyetik alanlar direnç kaynağı ile ilişkili olarak ortaya çıkarlar
• Düşük frekanslı bir elektromanyetik alan elektrik ve manyetik alanlarının bileşiminden oluşur. Fakat genellikle bir tanesi baskındır
• Kalp pili olan kişiler için direnç kaynağı uygulaması sırasında çevrede bulunmaları uygun değildir.

​

​

​

ELF Manyetik alan ölçümleri

ELF Elektrik alan ölçümleri

Lazer kesme makinesinde operatörler genellikle kontrol panelinin önünde bulunmaktadır. Malzeme giriş ve çıkış noktasına, ilk başta malzeme yüklerken ve işlem bittikten sonra malzemeyi almak için gitmektedir. Operatör bu durumda plazma kesme makinesinin besleme ünitesinin yanından geçmektedir. Lazerin hazırlama ünitesinin su soğutma kısmına işçi kontrol amaçlı girmekte ve sürekli burada bulunmaktadır.

​

ELF Manyetik alan ölçümleri

ELF Elektrik alan ölçümleri

​

ELF Manyetik alan ölçümleri

ELF Manyetik alan ölçümleri

ELF Elektrik alan ölçümleri

Fabrika kapalı alanına girildiğinde sağ bölümde otobüslerin ana iskeleti oluşturulmaktadır. Bir otobüs iskeletinde 3 veya 4 işçi aynı anda kaynak yapabilmektedir. Kaynak makinalarının gücü sebebiyle 4 tane özel trafo bu çalışma alanının içinde bulunmaktadır. Ayrıca her kaynak makinasına ait bağımsız şalter grubu ve buna bağlı priz bulunmaktadır. Bunlar yukarıdan gelip havada asılı kalmak suretiyle çalışanların kullanımdadır. İş kazalarını önlemek amaçlı olarak düşünülen bu sistem aslında kaynak makinalarının elektrik bağlantılarından yayılacak olan manyetik alanları da çalışanlardan uzak tutmuş olur.

Radyasyonlar

İyonlayıcı Radyasyonlar

İyonlayıcı Olmayan Radyasyonlar

Kaynak işlemi esnasında oluşan ark enerjisinin yaklaşık %15’i ışın şeklinde ortama yayılmaktadır.

​

Bu ışınların %60 IR, %30 görünür ve %10’u ise UV ışınlarıdır.

Arktan yayılan (ultraviole, IR) radyasyon havadaki oksijen moleküllerini parçalayarak serbest oksijen atomları oluşmasına neden olur.

​

Bu atomlar, diğer oksijen molekülleri ile reaksiyona girerek O3 (ozon) moleküllerini oluşturur.

​

Kaynak Işınları

Ultraviole ışınları iyonize elektromanyetik radyasyonlar ile görünür ışınlar arasında kalan radyasyonlardır

​

130-175 nm dalga boyundaki ultraviole ışınları ozon oluşumunun ana nedenidir. Ozon moleküllerinin büyük çoğunluğu arkın hemen yakınında oluşur

​

Ultraviyole ışınları elektromanyetik spektrumda 100 -400 nm. dalga boyları arasında yer alır. üç gruba ayrılır

​

UV _A 320-400 nm. Menekşe rengi

UV _B 280-320 nm. Deride kızarıklık

UV _C < 280 nm. Bakteri öldürücü

​

Ultraviyole Işınlar

İnfrared Işınları(IR)

​

Özellikle akkor haline gelen maddelerden yayılan dalgalar olarak tanımlanır

​

Maruz kalınan ısı radyasyonun oluşturduğu sıcaklık 450C’nin üstüne çıktığı hallerde ciltte kızarıklıklar oluşur

​

Bu etkilenmeler genellikle ısı radyasyonunun etkisi ile olabilmektedir

​

Arktan gelen ışının dalga boyuna bağlı olarak retina, kornea ve göz merceği etkilenir

​

Görünür Işınlar

Dalga boyları 400 nm ile 700 nm arasında bulunan dalgalardır.

​

Çalışan kişilerde maruz kalınan ışığın dalga boyuna bağlı olarak geçici körlükler oluşmaktadır.

​

Bu dalga uzunluklu ışınlar gözde hiç absorbe olmadan retinaya kadar ulaşmaktadırlar.

​

Kronik etkilenmeler sonucu retina hasarlarına bağlı görme kusurları oluşmaktadır. Yanıklara varmayan patolojik hasar bırakmayan etkilenmelerinde ise kişinin renk ayrım kalitesinde bozulmalar meydan gelmektedir.

Yapılan çalışmalar, sürekli olarak kaynak ile çalışan kişilerin göz dibinde herhangi bir patoloji olmaksızın, mavi, sarı ve kırmızı yeşil renk görme eksenlerin de bozulmalar meydana geldiğini göstermiştir.

​

​

1-Pek çok kaynak işlemi ve ona eşlik eden ekipmanlar (presler, motorlar, matkaplar, çekiçler, testereler vb.) oldukça çok ses üretirler. Bu nedenle, kaynaklı imalatta en çok rastlanan meslek hastalığı, gürültü ile oluşan işitme kayıplarıdır��2-Çalışma ortamında gürültü düzeyi nedir?��3-İşitme sağlığının gözetiminde maruz kalınan gürültü düzeylerine göre Odyolojik tetkikleri yapılıyor mu? ��4-Kaç saatlik vardiya düzenininiz vardır?

​

Gürültü�

Ortam ve sağlık gözetimi programı�

​

1-Ortamın gürültü haritasını çıkarılması

2-Kişisel gürültü maruziyeti ölçümü yapıılması

3-Çalışanlara gürültünün sonuçları ve korunma önlemleri hakkında bilgi verilmesi

4-Kişisel koruyucuya ulaşmanın sağlanması, kullanılmasının izlenmesi

5-Kişisel koruyucunun kullanımı ile ilgili bilgi verilmesi

6-Gürültü maruziyetini azaltmak için bir program oluşturulması

7-Odyo ölçümleri yapılması

8-Odyo sonuçları hakkında çalışanlara bilgi verilmesi

9-Toplamda odyo sonuçları önceki sonuçlarla karşılaştırılıp, tüm çalışanların etkilenme derecesi ya da korunmanın performansı raporun paylaşılması

​

85 dB(A)>�8 saat ağırlıklı ortalama

45

Kaynak alanındaki Kas-İskelet Sist. Sorunları için Risk Faktörleri

​

​

Ağır kaldırma ve taşıma

Ağır fiziksel aktivite

Uzun süre aynı pozisyonda çalışma

Öne eğilerek çalışma

Kalça sabitken üst gövdeyi döndürme

Tekrarlı vasıfta iş yapmak

Titreşime maruziyet

​

İşçi Sağlığına

Katkısı Olması

Umuduyla