1
Afrikaans Eerste Addisionele Taal Bywoorde
2
Bywoorde – Adverbs
Dr. Cecilia Klopper- CURAparent
3
Bywoorde beskryf die hoofwerkwoord (Adverbs describe the verb: wanneer (when), hoe (how) en waar (where)?
Bywoorde beskryf wanneer, hoe en waar die werkwoord gedoen word:
4
Hoe?
deeglik
Adverb of (manner)
Wanneer?
saans
Adverb of time
Waar?
daar
Adverb of place
Bywoord van tyd (Adverb of time)
5
Wanneer (When)?
Die seun het gister die bok geskiet.
Deesdae het almal selfone.
Bywoord van wyse /manier (Adverb of manner)
6
Hoe (How)?
Die seun skop die bal vinnig.
Sy praat stadig.
Bywoord van plek (Adverb of place)
7
Waar (Where)?
Die atleet hardloop hier.
Ons loop buitentoe.
Meer as een bywoord in ‘n sin (More than one adverb in a sentence? Apply word order according to STOMPI)
8
Gebruik normale woordorde:
Bywoord van 1. tyd (time) 2. wyse (manner) 3. plek (place)
1. Die leerder moet Saterdag (tyd) vinnig (wyse) daarheen (plek) ry.
2. Die kat beweeg snags (tyd) geruisloos (wyse) hier (plek).
Bywoorde beskryf ook in watter mate (to what extent) iets gedoen word en druk ook die houding (attitude) van die spreker uit. Die bywoord druk ook waarskynlikheid (possibility) van die aksie uit:
9
In watter mate?
Bywoord van graad (degree)
taamlik, buitengewoon, uiters
Houding, sekerheid of waarskynlikheid
Bywoord van modaliteit
miskien, dalk, nooit, beslis
Bywoorde kan ook ander woordsoorte beskryf (Adverbs sometimes describe other parts of speech)
10
Byvoeglike naamwoord: taamlik laat (Adjective)
Bywoord: buitengewoon klein (Adverb)
Telwoord: ongeveer vyftig (Count word)
Voorsetsel: styf teen sy ma (Preposition)
In trappe van vergelyking: Hy hardloop vinniger as ek. (Degrees of comparison – adjective)
As ‘n intensiewe vorm: morsdood (intensive form – adjective)
Bywoorde in vaste verbindinge
11
Gelate aanvaar Klakkeloos napraat Gevat antwoord Noodlottig beseer Onderhoudend gesels Onteenseglik bewys Onverrigtersake terugkeer Ruggelings neerstort Stormenderhand verower Verskil hemelsbreed Terdeë geniet | Oogluikend toelaat Rakelings verbyskuur Rondborstig erken Ruimskoots vergoed Ruiterlik erken Skalkse glimlag Stilswyend aankyk Botweg geweier Spoorloos verdwyn Bloedig vererg |
Wat is ‘n bywoordelike bepaling (Adverbial phrase)? Meer as een woord om ’n werkwoord te beskryf (more than one word)
12
Bywoordelike bepaling van tyd: Elke maand Elke jaar Sonder ‘n geluid Vroeg in die oggend Elke oggend Voor ontbyt Saans voor aandete Gedurende die Desember-vakansie | Bywoordelike bepaling van wyse: Harder as gewoonlik Sonder om haastig te wees Vinniger as sy broer Beter as verlede keer Bywoordelike bepaling van plek: In die skoolsaal Nêrens in my kamer nie Agter die yskas Voor in die ry
|
13
Kontak my gerus:
cecilia@curaparent.co.za
14
DANKIE!