1 of 30

Adolygu Bioleg UG

(Mr B Davies Hydref 24)

​

Adolygu Sgiliau Maths i Fiolegwyr

Nodau’r sesiwn

-Adnoddau

-Trefnydd gwybodaeth

-Ymarfer hen gwestiynnau

2 of 30

Angen cynllun da ar gyfer beth i’w wneud pryd.

Mae CBAC/Tanio efo nifer o adnoddau da iawn/Gwybodaeth ymlaen llaw

https://www.cbac.co.uk/cymwysterau/bioleg-tgau/#tab_keydocuments

https://www.cbac.co.uk/home/cefnogaeth-i-fyfyrwyr/adnoddau-adolygu/dysgu-cyfunol-newydd/

3 of 30

Creu trefnydd gwybodaeth

Bwriad y trefnydd gwybodaeth yw casglu holl wybodaeth yr uned yng nghyd er mwyn dwyn i gof y ffeithiau pwysig.

Mae angen ail wneud y trefnyddion er mwyn iddynt fod yn effeithiol, dydy creu un poster del un tro ddim yn mynd i wasgu’r wybodaeth bynciol i gyd mewn i’r pen!

Pan gallwch chi ail greu y trefnydd gwybodaeth heb gorfod edrych yn ol ar eich nodiadau, mae’r wybodaeth bycniol gennych ac bydd angen wedyn cymhwyso eich gybodaeth

Cofiwch 50% dwyn i gof, 50% cymhwyso

4 of 30

Gofynion Maths

Rhifyddeg a chyfrifiant rhifiadol

  1. Adnabod a defnyddio unedau priodol wrth gyfrifo
  2. Adnabod a defnyddio mynegiadau ar ffurf ddegol a safonol
  3. Defnyddio cymarebau, ffracsiynau a chanrannau
  4. Amcangyfrif canlyniadau

Trin Data

  1. Defnyddio nifer priodol o ffigurau ystyrlon
  2. Darganfod cymedrau rhifyddol
  3. Llunio a dehongli tablau a diagramau amledd, siartiau bar a histogramau
  4. Deall tebygolrwydd syml
  5. Deall egwyddorion samplu fel maen nhw'n cael eu defnyddio yng nghyddestun data gwyddonol

11. Deall y termau cymedr, canolrif a modd

12. Defnyddio graff gwasgariad i adnabod cydberthyniad rhwng dau newidyn

13. Gwneud cyfrifiadau trefn maint

14. Dethol a defnyddio prawf ystadegol

15. Deall mesurau gwasgariad, gan gynnwys gwyriad safonol ac amrediad

16. Adnabod ansicrwydd mewn mesuriadau a defnyddio technegau syml i ddarganfod ansicrwydd pan fydd data yn cael eu cyfuno

Algebra

17. Deall a defnyddio’r symbolau: =, <, <<, >>, >, ∝, ~.

18. Newid testun hafaliad

19. Amnewid gwerthoedd rhifiadol mewn hafaliadau algebraidd gan ddefnyddio unedau addas ar gyfer meintiau ffisegol

20. Datrys hafaliadau algebraidd

​

​

5 of 30

Graffiau

21. Trosi gwybodaeth rhwng ffurfiau graffigol, rhifiadol ac algebraidd.

22. Plotio dau newidyn o ddata arbrofol neu ddata eraill

23. Deall bod y = mx + c yn cynrychioli perthynas linol

24. Cyfrifo cyfradd newid o graff gan ddangos perthynas linol

25. Lluniadu a defnyddio goledd tangiad i gromlin fel mesur o gyfradd newid

​

Geometreg a trigonometreg

Cyfrifo cylcheddau, arwynebeddau arwyneb a chyfeintiau solidau cyflun

6 of 30

Rhifyddeg a cyfrifiant rhifiadol

CYFRIFIANNELL!

  1. UNEDAU - Dim unedau = Dim marciau. Cyfuno unedau a thrawsnewid unedau.
  2. Ffurfiau degol a safonol = beth yw ffurf degol a safonol, trawsnewid rhwng y ddau. Cyfrifiadau yn defnyddio’r ddau ffurf a nifer priodol o lefydd degol
  3. Cymhareb/canran/ffracsiwn - sut i weithio allan cymhareb. Sut i gyfnewid rhwng canran a ffracsiwn.
  4. Amcangyfrif - rhifau llawn

​

​

7 of 30

Rhifyddeg a cyfrifiant rhifiadol

​

​

Tabl arwynebedd arwyneb a chyfaint organebau ciwbig

Hyd ochr

Arwynebedd arwyneb y ciwb

Cyfaint y ciwb (cm3)

Pellter tryledu lleiaf

Cymhareb AA:CYF

Amser tryledu (s)

Cyfradd trylediad(cm/s)

0.01

6x10-4

1x10-3

5.0x10-3

​

​

​

0.5

1.5

0.125

0.25

​

​

​

2.0

24

8

1.0

​

​

​

5.0

150

125

2.5

​

​

​

Ffurfiau safonol a degol

​

8 of 30

Rhifyddeg a cyfrifiant rhifiadol

​

​

Cwestiynnau cyflym

  1. Pan mae gwaed dynol yn ddirlawn, mae’n cario 20cm3 o ocsigen i bob 100cm3 o ddŵr. Os ydi gwaed dirlawn yn llifo mewn i cyhyr yn colli 70% o’i ocsigen, pa gyfaint o waed sy’n cael ei rhyddhau. Pa gyfaint sydd ar ôl yn y gwaed?
  2. Mae 2 ciwb betys un efo hyd ochr 2mm ac un efo hyd ochr 5mm, cant eu pwyso a’u rhoi mewn dŵr distyll am 12 awr, pan cant eu ail bwyso ar ol ennill dŵr trwy osmosis. Pa ciwb fydd wedi ennill y canran mas mwyaf? Dangoswch eich gwaith cyfrifo

9 of 30

Rhifyddeg a cyfrifiant rhifiadol

​

​

Atebion

  1. 100cm3 o waed efo 20cm3 o ocsigen. Wedi colli 70% o hwn, h.y 70% o 20, neu 70/100 x 20 = 14cm3 o waed. Cofiwch am ail rhan y cwestiwn lle mae angen cyfrifo’r ocisgen sydd ar ol. Neu 20-14 = 6cm3 o ocisgen/100cm3 o waed.
  2. ​

Ciwb 2mm

Ciwb 5 mm

AA 24mm2, Cyfaint 8mm3, Cymhareb AA:CYF 3:1

Bydd y % mass yn uwch yma oherwydd bod y gymhareb AA:CYF yn uwch

AA 25mm2, Cyfaint 150mm3, Cymhareb AA:CYF 1.2:1

10 of 30

Trin Data

  1. Ffigyrau ystyrlon - Beth yw ffigyrau ystyrlon? Beth sy’n briodol?

5, 5.0, 0.5, 0.05, 0.500

  1. Cymedr (canolrif a modd) Gwiriwch eich cyfrifiannell, gofal!
  2. Llunio tablau - Penawdau disgrifiadol, efo UNEDAU, taclus, mewn trefn, efo cyfrifiadau addas.
  3. Tebygolrwydd a samplu - Sut i weithio tebygolrwydd allan, egwyddorion samplu (hapsamplu) Osgoi tuedd
  4. Cydberthynaid data - sut i ddisgrifio graff Defnyddiwch y newidynnau sydd yna yn barod.

​

11 of 30

Trin Data

​

  1. Profion ystadegol/gywriad safonol ac amrediad - Dewis prawf ystadegol, mewnbynu gwerthoedd i hafaliad. Pennod nesaf ynglyn ag Algebra
  2. Cyfeiliornad canrannol - Sut i weithio ansicrwydd (manwl gywirdeb/mesuriad * 100 = Ansicrwydd%)

12 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym

  1. Cywirwch y tabl isod gan rhoi penawdau addas a gwirio’r cyfrifiadau

Anifail

Hyd cynffon

1 2 3

Hyd cynffon cymedrig (cm)

Hyd corff

1 2 3

Hyd corff (cm)

Llygoden

10.0

10.4

9.8

10.10

8.7

8

7.9

8.2

Llwynog

23.5

22.8

30.03

75.33

45.7

49.8

50

48.5

Llewpart

44.3

49.8

45.70

46.632

124.2

124.2

129.8

124.2

Llug

5.6

5.00

5.27

5.27

5.7

4.9

5.9

5.5

13 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym Atebion

  1. ​

Anifail

Hyd cynffon (cm)

1 2 3

Hyd cynffon cymedrig (cm)

Hyd corff (cm)

1 2 3

Hyd corff (cm)

Llygoden

10.0

10.4

9.8

10.1

8.7

8.0

7.9

8.2

Llwynog

23.5

22.8

30.03

25.4

45.7

49.8

50.0

48.5

Llewpart

44.3

49.8

45.70

44.6

124.6

124.6

129.8

126.3

Llug

5.6

5.00

5.27

5.3(5.26)

5.7

4.9

5.9

5.5

14 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym

2. Disgrifiwch ac eglurwch siap y graff isod

15 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym - Atebion

2. Disgrifiwch ac eglurwch siap y graff isod

  1. Wrth i amser (s) cynyddu mae cyfaint y cynnyrch (cm3) yn cynyddu (cyd berthyniad positif)
  2. Cyfradd uchel o cyfaint cynyrch yn cael ei gynhyrchu rhwng 0s ac 75s
  3. Cyfradd llai neu cymharol cyson ar ol 75s
  4. Defnyddio data i gefnogi’r uchod
  5. Peidiwch a son am “y llinell” neu pwyntiau unigol

16 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym

3. Mae Sian yn canfod bod graddfa ar tiwb capilari yn +/- 0.1 mm. Mae hi’n mesur yr amser mae swigen yn cymryd i deithio pellter 50mm ar hyd y tiwb. Cyfrifwch cyfeiliornad canranol/ansicrwydd y cyfarpar dros y pellter hwn.

17 of 30

Trin Data

​

Cwestiynau cyflym

3. Mae Sian yn canfod bod graddfa ar tiwb capilari yn +/- 1.0 mm. Mae hi’n mesur yr amser mae swigen yn cymryd i deithio pellter 50mm ar hyd y tiwb. Cyfrifwch cyfeiliornad canranol/ansicrwydd y cyfarpar dros y pellter hwn.

​

Cyfeiliornad = Manwl cywirdeb 1.0 * 100 = 2%

Mesuriad 50

18 of 30

Algebra

  1. Deall =, <, <<, >>, >, ∝, ~. Mae rhain y gyd yn golygu mwy neu llai na <, <<, >>, >. Mae hwn ∝ yn golygu bod dau rif mewn cyfrannedd a’u gilydd. Mae ~ yn golygu tua.
  2. Newid testun hafaliad - Ffurfio triongl a dewis testun eich hafaliad.
  3. Datrys hafaliadau algebraidd - Ysgrifennu’r hafaliad. Mewnbynnu gwerthoedd rhifyddol. Cyfrifwch yr ateb

​

19 of 30

Algebra

Cwestiynnau cyflym

  1. Mae’r bacteria isod yn 0.004 cm o hyd. Maint y llun yw 20mm. Beth yw chwyddhad y llun/delwedd.

20mm

20 of 30

Algebra

Cwestiynnau cyflym - Atebion

  1. Mae’r bacteria isod yn 0.004 cm o hyd. Maint y llun yw 20mm. Beth yw chwyddhad y llun/delwedd. Cyfnewid y rhifau ir un unedau. 0.004 x 10 = 0.04 mm

Hafaliad - Amnewid - Cyfrifo

20mm

Chwyddhad = Llun/Gwir faint

= 20/0.04

= 500 (unedau?)

​

Ydi hwn yn gwnued synnwyr?

21 of 30

Algebra

Cwestiynnau cyflym

2. Mae eliffantod yn gallu tyfu at 4 metr o taldra. Cyfrifwch chwyddhad y llun isod.

Hafaliad - Amnewid - Cyfrifo

20mm

22 of 30

Algebra

Cwestiynnau cyflym - Atebion

2. Mae eliffantod yn gallu tyfu at 4 metr o taldra. Cyfrifwch chwyddhad y llun isod.

Hafaliad - Amnewid - Cyfrifo

20mm

Chwyddhad = Llun/Gwir faint

= 20/4000

= 5x10-3 (Ydi hwn yn gwneud synnwyr?)

​

23 of 30

Algebra

Cwestiynnau Cyflym - Enghraifft

3. Amrywiant a gwyriad safonol- Amrywiant gwerthoedd i ffrwdd or cymedr yw rhain. Mwyaf yw’r rhif y mwyaf or amrywiant sydd (amrediad mwy yn y data - Cofiwch bariau amrediad hefyd)

Mae ᘈ yn golygu cymedr y data

Mae X yn golygu gwerth y data

Mae Σ yn golygu cyfanswm

Mae σ yn golygu gwyriad safonol.

24 of 30

Algebra

Cwestiynnau Cyflym - Enghraifft

3. Beth yw cymedr, amrywiant a gwyriad safonol y data isod?

Mae ᘈ yn golygu cymedr y data

Mae X yn golygu gwerth y data

Mae Σ yn golygu cyfanswm

Mae σ yn golygu gwyriad safonol.

Trwch bys canol (mm)

Gwyriad or cymedr

Gwyriad or cymedr wedi sgwario

8

1

1

10

-1

1

12

-3

9

7

2

4

7

2

4

9

0

0

8

1

1

9

0

0

11

-2

4

9

0

0

9

​

24

25 of 30

Algebra

Cwestiynnau Cyflym - Atebion

3. Beth yw cymedr, amrywiant a gwyriad safonol y data isod?

Mae ᘈ yn golygu cymedr y data

Mae X yn golygu gwerth y data

Mae Σ yn golygu cyfanswm

Mae σ yn golygu gwyriad safonol.

Trwch bys canol (mm)

Gwyriad or cymedr

Gwyriad or cymedr wedi sgwario

8

1

1

10

-1

1

12

-3

9

7

2

4

7

2

4

9

0

0

8

1

1

9

0

0

11

-2

4

9

0

0

9

​

24

σ = 24 = 2.4

10

​

σ = √ 2.4 = 1.55

26 of 30

Graffiau

  1. Llunio graffiau - Cofiwch y pethau syml! Echelin X = Newidyn annibynnol, Echelin Y = Newidyn dibynnol, Labelu echelinau + UNEDAU, Graddfa call, (maint, unffurf, tarddiad) Plotio cywir, Llinell addas.
  2. Trosi rhwng ffurfiadau graffigol, rhifiadol ac algebraidd
  3. y=mx+c. Mae hwn yn egluro perthynas llinol mewn data graffigol, lle m yw’r graddiant a c yw’r rhygndoriad ar echelin y. (plot o 1/gwerth)
  4. Cyfrifo cyfradd - Newid yn ‘y’ Hwn yn wir efo llinell syth. Efo

Newid yn ‘x’ cromlin bydd angen ffurfio

tangiad

27 of 30

Graffiau

  1. Sgiliau i’w gwneud efo graffiau
    1. Darllen rhyngdoriad
    2. Darllen gwerth o graff
    3. Cyfrifo gwahaniaeth
    4. % cynnydd
    5. % lleihad
    6. Cyfradd
    7. Tangiad

​

28 of 30

Trigonometreg

  1. Cyfrifo cylcheddau, cyfeintiau ac awynebeddau arwyneb siapiau cyflyn

​

Siap

Hyd ochr/diamedr (cm)

Fformwla Arwynebedd

Arwynededd (cm2

Fformwla Cyfaint

Cyfaint (cm3)

AA:Cyf

Ciwb

2

Hyd X Lled X 6

​

Hyd X Lled X Uchder

​

​

Sffer

2

4𝜋r2

​

4/3 𝜋r3

​

​

Silindr

2

2𝜋rl

​

𝜋r2l

​

​

29 of 30

Trigonometreg

  1. Cyfrifo cylcheddau, cyfeintiau ac awynebeddau arwyneb siapiau cyflyn

​

Siap

Hyd ochr/diamedr (cm)

Fformwla Arwynebedd

Arwynededd (cm2

Fformwla Cyfaint

Cyfaint (cm3)

AA:Cyf

Ciwb

2

Hyd X Lled X 6

2x2x6 = 24

Hyd X Lled X Uchder

2x2x2 = 8

24/8 = 3

8/8 = 1 3:1

Sffer

2

4𝜋r2

4x3.14x12=12.6

4/3 𝜋r3

1.3x3.14x13= 4.2

​

Silindr

2 (hyd 3 cm)

2𝜋rl

2x3.14x1x3=10.3

𝜋r2l

3.14x12x3=9.4

​

30 of 30

Draw atoch chi rwan!!

  1. Mae beth sydd fan hyn ychydig o dechnegau ac ymarfer ar sut i adolygu
  2. Cofiwch bod nifer o ffyrdd gwahanol o adolygu ac maen rhaid i chi ffeindio’r un sy’n gweithio yn dda i chi.
  3. Cofiwch bod angen dwyn gwybodaeth o gof a’i gymhwyso i hen gwestiynnau er mwyn llwyddo.
  4. Y peth pwysiaf ydi gweithio’n galed!!
  5. Pob lwc yn eich arholiad.

Diolch yn fawr