​

cumhuriyet dönemi

sağlık politikaları

​

​

​

memleket hastanelerinden şehir hastanelerine

hükümet tabipliğinden aile hekimliğine

​

​

​

dr. osman öztürk

ito-sağlık politikaları komisyonu

​

​

I-erken cumhuriyet

dönemi (1923-1950)

​

​

​

​

​

​

«yorgun savaşçı»

* sıtma

* trahom

* frengi

* lepra

* verem

* kolera

* çiçek

* veba

* tifo

* tifüs

* kuduz

* ankilostam

* ....

​

​

​

​

3

«esasına bakılırsa sıhhat meselesi tali, nüfus meselesi esastır» ord. prof. dr. tevfik remzi kazancıgil

• nüfus: 12 milyon
• sıtma: 6 milyon
• trahom: 3 milyon
• verem: 1 milyon
• frengi: 600 bin

​

​

imparatorluğun mirası-1

​

​

4

imparatorluğun mirası-2

​

​

5

hastaneler-1923

dr. refik saydam dönemi

7

* doktor sayısını arttırmak

* numune hastaneleri açmak

* sıtma, trahom, verem, frengiyle mücadele

* ebe yetiştirmek

* sağlık memuru yetiştirmek

* merkez hıfzıssıhha müessesesi kurmak

* hıfzıssıhha mektebi açmak�

sıtma mücadelesi

* samsun: % 70

* ordu: % 50

* söke: % 44

* toros tünelleri: % 50

* askeriye: % 40

8

verem mücadelesi

* «ince hastalık»

* veremle mücadele osmanlı cemiyeti-1918

* heybeliada sanatoryumu-1924

* verem savaşı kanunu-1949

​

​

9

trahom mücadelesi

frengi mücadelesi

* «illet-i efrenc», «illet-i müthişe»

* frenginin men ve tahdidi sirayeti kanunu-1920

* frengi talimatnamesi-1925

​

​

hükümet tabipliği

​

12

* memleket tabipliği-1871

* hükümet tabipliği-1913

* kaymakamın sağlık konusundaki danışmanı

* adli tabiplik görevi

​

muayene ve tedavi evleri

​

13

* 150 ilçe merkezinde kurulma kararı-1924

* 5-10 yataklı

* 5 yataklı olanlarda hükümet tabibi (bulunmadığı durumda belediye tabibi)

* 10 yataklı olanlarda ayrı bir hekim

* 1 sağlık memuru

* hasta muayenesi ücretsiz

* yoksul hastaların ilaçları ücretsiz

​

hıfzıssıhha enstitüsü ve okulu

​

14

1931: ağız yoluyla uygulanan bcg aşısı üretimi.

1932: serum üretiminin ülke ihtiyacını karşılayacak düzeye gelmesi sonucu, dışarıdan serum ithali durduruldu.

1933: simple metodu ile kuduz aşısı üretimi.

1934: istanbul aşıhanesi'nin enstitü bünyesine nakli ve çiçek aşısı üretimi ülke ihtiyacını karşılayacak düzeye gelmesi.

1942: tifüs aşısı ve akrep serumu üretimi.

1948: boğmaca aşısı üretimi. influenza virüsü, new-castle virüsü ve tavuk vebası üzerine araştırmaların başlaması.

1950: influenza laboratuvarı'nın dünya sağlık örgütü tarafından uluslararası bölgesel influenza merkezi olarak tanınması, influenza aşısı üretimi.

1958: frenginin modern yöntemlerle teşhisi.

1965: kuru çiçek aşısı üretimi.

1970: fibrinojen, albumin ve gamma globulin üretimi.

1983: kuru bcg aşısı üretimi.

1987: aids araştırma ve doğrulama merkezi'nin açılması.

1992: kan ürünlerinin viral inaktivasyonu.

​

memleket hastaneleri (harici görünüm)

15

memleket hastaneleri (dahili görünüm)

16

memleketimden insan manzaraları

17

dahiliye, hariciye, viladiye, emrazı sariye,

kadın, erkek, çocuk

elli dokuz yataktı memleket hastanesi

fakat yetmiş ikiydi hasta sayısı.�yerde yatıyordu fazlalık�ve ikişer hasta vardı bazı karyolalarda… �

numune hastaneleri

18

* ankara-1924

* erzurum-1924

* diyarbakır-1924

* sivas-1924

* haydarpaşa-1936

* trabzon-1947

* adana-1970

ankara numune hastanesi

19

haydarpaşa numune hastanesi

20

memleket hastanelerinin devri

21

milli türk tıp kongreleri 1925-1968

22

reisicumhurun himayesinde başvekilin riyasetinde

mevzuat

23

* tababet ve şuabatı sanatlarının tarz-ı icrasına dair kanun-1928

* ispençiyari ve tıbbi müstahzarlar kanunu-1928

* umumi hıfzıssıhha kanunu-1930

* hususi hastaneler kanunu-1933

* sıhhat ve içtimai muavenet vekalet, teşkilat ve memurin kanunu-1936�

birinci on yıllık milli sağlık planı

24

dr. behçet uz-1946

* koruyucu hekimlik örgütünü kurmak ve yaymak

* köyleri sağlık örgütüne kavuşturmak

* sağlık personelini günün ihtiyaçlarına göre yetiştirmek

* sağlık kurumlarını zamanın gereklerine uygun hale getirmek

* bütün illeri içine alacak şekilde lüzumlu bölgelerde sağlık tesisleri kurmak

* milli sağlık bankası ve sağlık sandıkları kurmak

ikinci tıp fakültesi-1945

25

«sosyal devlet»e doğru

* çalışma bakanlığı-1945

* iş kazaları ve meslek hastalıkları ve analık sigortası-1945

* isk/ssk-1946

* hastalık ve analık sigortası-1950

​

​

​

​

26

�

​

​

II-demokrat parti dönemi (1950-1960)

​

​

​

​

​

​

sağlık merkezleri

* muayene ve tedavi evlerinin yerine

* görevleri benzer

* koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetleri

* yatak sayıları 10 – 20

* görev alanları şehir ve ilçe merkezleri

* şehir ve ilçe merkezi dışındaki koruyucu sağlık hizmetlerinden hükümet tabipleri sorumlu

​

​

​

28

�

ikinci milli sağlık programı

dr. behçet uz-1954

* birinci on yıllık milli sağlık planından daha sınırlı

* 16 bölge

* küçük ilçelerde 10, büyük ilçelerde 25 yataklı sağlık merkezleri

* milli sağlık bankası

* sağlık sigortası

* kaza sağlık idareleri

​

​

​

​

29

�

ssk’nın altın yılları

30

* Nişantaşı Hastanesi-1949

* İzmit Hastanesi-1951

* Süreyyapaşa Sanatoryumu-1951

* Bakırköy Doğumevi-1952

* Eyüp Hastanesi-1952

* Samsun Hastanesi-1953

* Adana Hastanesi-1953

* Ankara Hastanesi-1953

* Malatya Hastanesi-1954

* Mersin Hastanesi-1955

* Gaziantep Hastanesi-956

* Elazığ Hastanesi-1956

* Aydın Hastanesi-1957

* İstanbul Hastanesi-1958

* İzmir Hastanesi-1958

* Trabzon Hastanesi-1958

* Erzurum Hastanesi-1959

​

​

III-ithal ikameci dönem

(1960 – 1980)

​

​

​

​

​

​

sağlıkta sosyalizasyon

32

çağdaş birinci basamak

33

* 5-10.00 nüfusa bir sağlık ocağı

*2-3.00 nüfusa bir sağlık evi

* dar alanda geniş kapsamlı hizmet

* ekip hizmeti

* kişiye ve topluma yönelik koruyucu sağlık hizmeti

�

meslek hastalıkları hastaneleri

34

* ssk eyüp hastanesi meslek hastalıkları kliniği-1976

* ankara meslek hastalıkları hastanesi-1979

* istanbul meslek hastalıkları hastanesi-1980

* zonguldak göğüs ve meslek hastalıkları hastanesi-1994

bir zamanlar tam gün

35

* kamusal sistem içinde

* kamu yararına

* sadece hekimlere değil, tüm sağlık çalışanlarına

* tam gün tazminatlı

​

​

IV- «darbe, liberalizasyon, sağlık» (1980-2002)

​

​

​

​

​

​

anayasalarda sağlık hakkı

• 1961 anayasası madde 49: devlet herkesin beden ve ruh sağlığı içerisinde yaşayabilmesini ve tıbbi bakım görmesini sağlamakla görevlidir.

​

• 1982 anayasası madde 56: devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içerisinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi arttırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler. devlet, bu görevini kamu

ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal yardım kurumlarından yararlanarak … yerine getirir.

… kanunla genel sağlık sigortası konabilir.

​

�

anap’lı yıllar

38

* sağlık hizmetleri temel kanunu-1987

* özele teşvik

* kamu sağlık işletmeleri

* genel sağlık sigortası

* dışardan hizmet satın alma

* sözleşmeli personel

* yabancı sağlık personeli

* sağ-kur kanun tasarısı-1990

* sağlık master planı/dpt-price waterhouse

​

�

dyp-shp’li yıllar

39

* hastane ve sağlık işletmeleri temel kanunu tasarısı (yüksek ihtisas hastanesi-1995)

* sağlık finansmanı kurumu kanun tasarısı (genel sağlık sigortası)

* aile hekimliği

* yeşil kart

​

​

«birinci sağlık reformu” yılları

40

*dpt-sağlık sektörü master planı-1990

* 1. sağlık projesi (dünya bankası)-1990

• s. b. sağlık projesi genel koordinatörlüğü-1991

* 1. ulusal sağlık kongresi-1992

* 2. ulusal sağlık kongresi-1993

* 2. sağlık projesi (dünya bankası)-1994

​

​

​

​

�

​

​

V- akp dönemi �(2002- ...)

​

​

​

​

​

akp’nin acil eylem planı (16 kasım 2002)

bir yıl içinde:

*devlet, sigorta ve kurum hastanelerinin birleştirilmesi ve idari ve mali yönden özerkliklerinin sağlanması çalışmaları başlatılacak

*gss sistemi kurulacak

*aile hekimliğine geçilecek

*sevk zinciri oluşturulacak

*koruyucu hekimlik yaygınlaştırılacak

*özel sektörün sağlık alanına yatırım

yapması özendirilecek

​

​

​

42

�

mahşerin dört atlısı

* genel sağlık sigortası

* temel teminat paketi

* aile hekimliği

• “kamu” sağlık işletmeleri

​

* planlayıcı ve denetleyici sağlık bakanlığı («kürek çeken değil dümen tutan sağlık bakanlığı»)

​

​

“bugün bir reformdan söz etmeyişimiz tamamen yeni bir görüş ortaya koymadığımızın bilincinde olduğumuz içindir.”

ssk sağlık kurumlarının tasfiyesi

sağlık ocaklarının tasfiyesi

​

aile hekimliği:

* 15 eylül 2005: pilot uygulama-düzce

* 13 aralık 2010: bütün türkiye

* liste tabanlı hizmet

* daraltılmış ekip hizmeti

* kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmeti

​

«aile hekimliğine, özel sağlık hizmetlerinin temelini oluşturması açısından , bir organizasyon modelinin getirilmesi ile bu model aşamalı bir şekilde gerçekleşecektir” (dünya bankası-2004)

​

2006/6.377 sağlık ocağı = 6.377 filyasyon ekibi

2020/26.476 aile sağlığı birimi = SIFIR filyasyon ekibi

46

genel sağlık(sızlık) sigortası

* nüfusun tamamını kapsayacak

* bütün sağlık harcamalarını karşılayacak

* ödeyebilenlerden

prim toplanacak

* ödeyemeyenlerin primlerini devlet ödeyecek

* vatandaşlara, mevcut olanların dışında ek bir yük getirilmeyecek

​

«ek bir yük getirilmeyecek»

​

​

​

47

kamu yönetimi temel kanunu-2004

48

khb kanun tasarısı-2007

 yönetim kurulu

 * il genel meclisi tarafından belirlenen hukuk öğrenimi görmüş bir üye

 * il genel meclisi tarafından belirlenen yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir bir üye

 * vali tarafından belirlenen işletme, iktisat veya maliye alanında en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir üye

 * bakanlıkça belirlenen tıp öğrenimi görmüş bir üye.

 * bakanlıkça belirlenen sağlık sektöründe tecrübe sahibi ve alanında en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş bir üye

* ticaret ve sanayi odası veya bunların ayrı kurulmuş olması halinde ticaret odası tarafından belirlenen, en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş bir üye

* il sağlık müdürü veya aynı ilde birden fazla birlik bulunması halinde bakanlıkça belirlenecek il sağlık müdür yardımcılarından birisi

49

khb

khb

khb

tıbbi

hizmetler bşk.

idari

hizmetler bşk.

mali hizmetler bşk.

başhekimlik

idari ve

mali işler md.

sağlık bakım

hizmetleri md.

türkiye kamu hastaneleri

kurumu

​

hastane

yöneticisi

hastane

yöneticisi

hastane

yöneticisi

genel

sekreter

hastane

yöneticisi

663 sayılı khk-2011

«devlet hastaneleri»nde ceolar

* genel sekreter, idarî ve malî hizmetler başkanları, hastane yöneticisi, müdür ve müdür yardımcısı olabilmek için en az dört yıllık eğitim veren yükseköğretim kurumlarından … mezun olmak ve kamu veya özel sektörde, genel sekreter için 8 yıl, idarî ve malî hizmetler başkanları, hastane yöneticisi ve müdürler için en az 5 yıl iş tecrübesine sahip olmak şarttır.

​

​

51

* birliği belirlenen hedef, politika ve stratejilere, ilgili düzenlemelere ve performans programına göre yönetmek.

​

* birlik bünyesindeki sağlık kurumlarında etkili ve verimli hizmet sunumunu sağlamak, bu amaçla kaynak ve personel ihtiyaçlarını tespit etmek, istihdam planlaması yapmak ve personel hareketlerini gerçekleştirmek.

kamu özel ortaklığı

52

rantiyeye kaynak hastaneleri

şehir dışı şehir hastaneleri

yapılmasının gerekli olduğuna yüksek planlama kurulu tarafından karar verilen sağlık tesislerinin, sağlık bakanlığınca verilecek ön proje ve belirlenecek temel standartlar çerçevesinde, kendisine veya hazineye ait taşınmazlar üzerinde ihale ile belirlenecek gerçek kişilere veya özel hukuk tüzel kişilerine kırk dokuz yılı geçmemek şartıyla belirli süre ve bedel üzerinden kiralama karşılığı yaptırılması

«sektörün» yeni aktörleri

* rönesans holding: başakşehir çam ve sakura, adana, bursa, elazığ, yozgat, gaziantep şehir hastaneleri

​

* akfen holding: eskişehir, tekirdağ, ısparta şehir hastaneleri

​

* yda group: kayseri, konya, manisa şehir hastaneleri

​

* ccn group (ıc içtaş): bilkent ve mersin şehir hastaneleri

​

* astaldi-türkerler ortak girişimi: etlik şehir hastanesi

​

* gama-türkerler: izmir bayraklı ve kocaeli şehir hastaneleri

​

* güriş holding: kütahya şehir hastanesi

​

55

sağlıkta kışkırtılmış talep

hayatta biz en çok mr’ı sevdik

«ön muhasebeden anlayan doktor»

* doktorların eli hastaların cebinde

* paracı doktorlar gürültü yapıyor

​

​

* ben doktora iğne yaptırmam, alimallah felç eder

* çekip gitsinler

* doktor efendi dönemi bitti

59

hekimliğin çiğnenen onuru

doktor efendi dönemi bitti(!)

her şey özel için

dr. osman öztürk-itosağlıkpolitikalarıkomisyonu

62

“sosyal devlet, yıkılacak elbet”

«yorumsuz»

teşekkürler

şimdi demokratik, laik, sosyal bir cumhuriyet için; kamucu, toplumcu bir sağlık sistemi için her zamankinden daha fazla mücadele etme zamanı