1

Τιβέριος και Γάιος Γράκχος�

Μεταρρυθμίσεις και κοινωνική σύγκρουση στη Ρώμη (2ος αι. π.Χ.)

Μπακάλης Κώστας: history-logotexnia.blogspot.com

2

• Τι επιδίωκε ο Τιβέριος Γράκχος;

Ο Τιβέριος Γράκχος εκλέχτηκε δήμαρχος το 133 π.Χ.

• Πρότεινε τον αγροτικό νόμο 🠞για τον περιορισμό της μεγάλης ιδιοκτησίας.
• Μέγιστη ιδιοκτησία: 500 πλέθρα γης.
• Επιτρεπόταν επιπλέον 250 πλέθρα για κάθε ένα από τα δύο αρσενικά παιδιά.
• Σε καμία περίπτωση πάνω από 1000 πλέθρα συνολικά.

πλέθρο: μονάδα μέτρησης επιφανειών ίση με 2,3 στρέμματα αλλά και μονάδα μήκους ίση με 100 πόδια.

Όποιος έχει οικογένεια που καλλιεργεί γη, μπορεί να μας πει:�– πόσα στρέμματα έχει ένα χωράφι που θεωρείται μεσαίο ή μεγάλο σήμερα;

​

• Πώς θα εφαρμοζόταν η αναδιανομή της γης;

Με τον νόμο προβλεπόταν αναδιανομή της δημόσιας γης στους ακτήμονες.

• Όση γη θα επιστρεφόταν:
• θα μοιραζόταν εκ νέου
• ανά 30 πλέθρα
• σε κάθε πολίτη που δεν είχε έγγειο ιδιοκτησία.

​

• Γιατί θεωρήθηκε τολμηρή η πρόταση για τον θησαυρό της Περγάμου;

Ο βασιλιάς της Περγάμου Άτταλος Γ΄ κληροδότησε το κράτος του στο ρωμαϊκό λαό (133 π.Χ.).

• Ο Τιβέριος πρότεινε ο θησαυρός της Περγάμου
• να δοθεί στους ακτήμονες
• για να αγοράσουν εργαλεία και να καλλιεργήσουν τα κτήματα που θα αποκτούσαν.

3

• Τι επιδίωκε ο Τιβέριος Γράκχος;

Ο Τιβέριος Γράκχος εκλέχτηκε δήμαρχος το 133 π.Χ.

• Πρότεινε τον αγροτικό νόμο 🠞για τον περιορισμό της μεγάλης ιδιοκτησίας.
• Μέγιστη ιδιοκτησία: 500 πλέθρα γης.
• Επιτρεπόταν επιπλέον 250 πλέθρα για κάθε ένα από τα δύο αρσενικά παιδιά.
• Σε καμία περίπτωση πάνω από 1000 πλέθρα συνολικά.

πλέθρο: μονάδα μέτρησης επιφανειών ίση με 2,3 στρέμματα αλλά και μονάδα μήκους ίση με 100 πόδια.

Όποιος έχει οικογένεια που καλλιεργεί γη, μπορεί να μας πει:�– πόσα στρέμματα έχει ένα χωράφι που θεωρείται μεσαίο ή μεγάλο σήμερα;

​

• Πώς θα εφαρμοζόταν η αναδιανομή της γης;

Με τον νόμο προβλεπόταν αναδιανομή της δημόσιας γης στους ακτήμονες.

• Όση γη θα επιστρεφόταν:
• θα μοιραζόταν εκ νέου
• ανά 30 πλέθρα
• σε κάθε πολίτη που δεν είχε έγγειο ιδιοκτησία.

​

• Γιατί θεωρήθηκε τολμηρή η πρόταση για τον θησαυρό της Περγάμου;

Ο βασιλιάς της Περγάμου Άτταλος Γ΄ κληροδότησε το κράτος του στο ρωμαϊκό λαό (133 π.Χ.).

• Ο Τιβέριος πρότεινε ο θησαυρός της Περγάμου
• να δοθεί στους ακτήμονες
• για να αγοράσουν εργαλεία και να καλλιεργήσουν τα κτήματα που θα αποκτούσαν.

4

• Γιατί απέτυχε η μεταρρύθμιση του Τιβέριου;

ΑΙΤΙΑ

• Αντίδραση των συγκλητικών.
• Εξαγορά των συνειδήσεων του λαού.

ΑΜΕΣΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

• Τα σχέδια του Τιβέριου απέτυχαν.
• Ο ίδιος δολοφονήθηκε.

ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ (ως προς τον νόμο)

Τον νόμο του:

• δεν τόλμησαν να τον καταργήσουν
• αλλά δεν τον εφάρμοσαν.
• Γιατί οι συγκλητικοί δεν κατήργησαν τον αγροτικό νόμο του Τιβέριου, αλλά φρόντισαν να μην εφαρμοστεί;

Τιβέριος Γράκχος (163 π.Χ. – 133 π.Χ.) [πηγή: Wikimedia Commons]

5

 Ο Τιβέριος Γράκχος: Ένας υπερασπιστής των δικαιωμάτων του λαού��(Ο Τιβέριος Γράκχος) ήταν υπέροχος και ακαταμάχητος ρήτορας γιατί, όταν ανέβαινε στο βήμα και ο λαός συνωστιζόταν γύρω του, μιλούσε για τους φτωχούς:«Τα άγρια ζώα που ζουν στην Ιταλία έχουν φωλιά και το καθένα διαθέτει ένα λαγούμι στη γη για να κρύβεται και να κοιμάται. Εν τούτοις σε εκείνους που πολεμούν και πεθαίνουν για την Ιταλία, έμεινε μόνο ο αέρας και το φως και τίποτα άλλο...Με τα παιδιά και τις γυναίκες τους τριγυρίζουν ανέστιοι και άστεγοι. Οι στρατηγοί όμως τους λένε ψέματα, όταν τους προτρέπουν στις μάχες να χτυπούν τους εχθρούς για να διασωθούν οι τάφοι και τα ιερά. Ωστόσο, κανείς από τόσους Ρωμαίους δεν έχει ούτε βωμό ούτε προγονικό τάφο. Πολεμάει για την καλοπέραση και τον πλουτισμό των άλλων και ενώ τον αποκαλούν κυρίαρχο της οικουμένης, δεν έχει δικό του ούτε ένα βόλο γης.��Πλούταρχος, Τιβέριος Γράκχος, 9, 4.

Ο Πλούταρχος (περ. 45 – 120 μ.Χ.) ήταν ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της Έλληνες  ρωμαϊκής περιόδου.

​

• Ποιος είναι ο συγγραφέας του κειμένου και πόσο κοντά χρονικά βρίσκεται στα γεγονότα που περιγράφει;
• Ποια αντίθεση δημιουργεί ο Τιβέριος ανάμεσα στα άγρια ζώα και στους Ρωμαίους στρατιώτες;
• Ποιο κοινωνικό πρόβλημα καταγγέλλεται μέσα από αυτή την αντίθεση;
• Γιατί πιστεύεις ότι αυτός ο λόγος μπορούσε να συγκινήσει τον λαό, αλλά να εξοργίσει τους συγκλητικούς;
• Ποια συμφέροντα θίγει; Ποια εικόνα δίνει για τη Ρώμη και την εξουσία της;

6

Ο θάνατος του Τιβέριου Γράκχου κατά τη διάρκεια ταραχών https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Mort_de_Tiberius_Gracchus.jpg

Παρατήρησε την εικόνα: Ο Τιβέριος πέφτει νεκρός από τα χέρια των Συγκλητικών επειδή πρότεινε έναν νόμο υπέρ των φτωχών. Αν η βία γίνεται το "τελευταίο επιχείρημα" στην πολιτική, η Δημοκρατία προστατεύεται ή υπογράφει την καταδίκη της;

7

Τιβέριος Γράκχος. Από τον πατέρα του ανήκε στην ονομαστή οικογένεια των Σεμπρωνίων, πληβειακής καταγωγής. Πολλοί από τούς προγόνους του εί­χαν ανέβει σέ μεγάλα δημόσια αξιώματα. Επομένως ανήκε στην αριστοκρατία των αξιωμάτων. Όμως ή πληβειακή του προέλευση, η ελληνική του παιδεία, αλλά προπάντων ή προσωπική εμπειρία που απόκτησε για τήν υπονόμευση του ρωμαϊκού μεγαλείου από την κοινωνική ανισότητα τον οδήγησαν να δράσει για τη διάσωση τής πατρίδας του. Ό πόθος του είναι ό ίδιος με του Κάτωνα του Τι­μητή, δηλαδή συντηρητικός. Ή κατεύθυνση και ό τρόπος διαφέρουν.

Λέγεται ότι στη διάρκεια τής πολεμικής του δράσης (διακρίθηκε πολεμώντας στην άλωση τής Καρχηδόνας και πιο υστέρα στη Νουμαντία) περνώντας από την Τυρρηνία είδε ως καλλιεργητές στους αγρούς και βοσκούς στα λιβάδια δού­λους και πουθενά ελεύθερους Ρωμαίους γεωργούς.

Σοβαρή επίδραση άσκησαν πάνω του οι διδάσκαλοί του Διοφάνης ό Μυτιληναίος και Βλόσσιος ό Κυμαίος πού ή διδασκαλία τους εμπνεόταν από τίς στωικές αντιλήψεις για κοινωνική ισότητα.

Γι’ αυτό ό Τιβέριος, μόλις έγινε Δήμαρχος, πρότεινε στη συνέλευση τού λαού τον Αγροτικό νόμο. Μ’ αυτόν επιδιώκει να έρθουν πάλι σέ Ισχύ οι Λικίνιοι - Σέξτιοι νόμοι πού είχαν στο μεταξύ πέσει σέ αχρηστία.

Σύμφωνα με τη συγκαταβατική διατύπωση τού Τιβερίου Γράκχου δεν επιτρεπόταν να κατέχει κανένας πολίτης από τη δημόσια γη περισσότερα από 500 πλέθρα (1150 στρέμματα). Μπορούσε μάλιστα, αν είχε τότε περισσότερη δημόσια γη, να κρατήσει και 250 πλέθρα για κάθε ένα από τα δύο του αγόρια. Δεν έπρεπε όμως ή δημόσια γη κάθε οικογένειας να ξεπερνά στο σύνολό της τα χίλια πλέθρα. "Όση γη θα επιστρεφόταν με την εφαρμογή τού νόμου θα μοιραζόταν ανά τριάντα πλέθρα αναπαλλοτρίωτα σέ κάθε ακτήμονα. Και ακόμη οριζόταν αποζημίωση από το δημόσιο ταμείο για όλα τα κτίσματα και τίς έγγειο βελτιώσεις πού είχαν γίνει.

Ο νόμος ψηφίστηκε από τη συνέλευση. Προκάλεσε όμως τη βίαιη αντίδραση των γαιοκτημόνων που είχαν επικεφαλής τους τη Σύγκλητο. 'Όμως, όσο δυνατό και αν ήταν το αριστοκρατικό αυτό σώμα, δεν μπορούσε να ακυρώσει νόμο τής συνέλευσης· γι΄ αυτό προσπάθησαν να σπάσουν το σύνδεσμο του λαού με τον ηγέτη του χρησιμοποιώντας την εξαγορά των συνειδήσεων και τη συκοφαντία.

Εξαγόρασαν τον συν δήμαρχό του Μάρκο Οκτάβιο, που είχε μεγάλη έκταση γης, για να προβάλει ένσταση εναντίον του νόμου. Ό Τιβέριος τότε πρότεινε και πέτυχε την καθαίρεση του Οκταβίου. Στο τέλος όμως ή Σύγκλητος χρησιμο­ποίησε τη βία των όπλων και με ένα ένοπλο απόσπασμα εξόντωσε τετρακόσιους οπαδούς τού Τιβερίου και τον ίδιο με τη διαβολή ότι είχε ζητήσει το βασιλικό διάδημα. Το νόμο όμως δεν τόλμησαν να τον καταργήσουν, άλλα ούτε τον εφάρ­μοσαν ποτέ.

Η μεταρρυθμιστική απόπειρα του Τιβερίου Γράκχου ήταν γενναία και τά μέτρα του τολμηρά. Αλλά με την καθαίρεση τού συν δήμαρχου του Μάρκου Ο­κταβίου έγινε για πρώτη φορά τότε προσβολή τής αρχής τού απαραβίαστου τής δημαρχικής εξουσίας. Μια άλλη παραβίαση ήταν ακόμη πιο σοβαρή και την εκμεταλλεύτηκε εις βάρος του ή Σύγκλητος: Με την απόπειρα επανεκλογής του ως Δημάρχου (133 π.Χ.) παραβίαζε ένα αυστηρό νόμο πού απαγόρευε απολύτως την επανεκλογή του ίδιου άρχοντα στον αμέσως επόμενο χρόνο.

Θαρραλέα ενέργειά του και ενδεικτική των αναμορφωτικών του προθέσεων ήταν ή πρότασή του σχετικά με τη διάθεση των θησαυρών τού βασιλιά τής Περ­γάμου Αττάλου Γ' πού πεθαίνοντας άφηνε κληρονόμο του κράτους του το ρωμαϊ­κό λαό. Η πρόταση τού Τ. Γράκχου ήταν να μοιραστούν οι θησαυροί τού Αττάλου στους ακτήμονες, για να αγοράσουν εργαλεία να καλλιεργήσουν τα κτήματα που θα αποκτούσαν.

 Κώστας Καλοκαιρινός, 1982, Ιστορία Ρωμαϊκή και Βυζαντινή, 7η έκδοση, Αθήνα, εκδόσεις Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων, σ.σ. 21/22.

8

• Ποιες ήταν οι βασικές μεταρρυθμίσεις του Γάιου Γράκχου;

​

Γάιος Γράκχος (123 π.Χ.)

• Εκλέχτηκε δήμαρχος δέκα χρόνια μετά τον Τιβέριο.
• Οι μεταρρυθμίσεις του ήταν εμπνευσμένες από το έργο του αδελφού του.
• Παράλληλα, όμως, επιδίωξε να περιορίσει τη δράση της συγκλήτου.
• Έθεσε σε εφαρμογή τον αγροτικό νόμο.
• Ψήφισε νέα μέτρα υπέρ των ακτημόνων:
• ίδρυσε αποικίες στην Ιταλία
• εγκατέστησε ακτήμονες
• καθιέρωσε διανομή σιταριού για τους φτωχούς της Ρώμης
• μείωσε τα χρόνια στράτευσης
• αύξησε τον στρατιωτικό μισθό.

​

• Ποιο από τα παραπάνω μέτρα του Γάιου Γράκχου στόχευε στην άμεση ανακούφιση των φτωχών της Ρώμης από την πείνα;

​

• Πώς προσπάθησε να περιορίσει τη δύναμη της συγκλήτου;

Συγκρότησε δικαστήρια από ιππείς. Τα δικαστήρια:

• εκδίκαζαν υποθέσεις καταχρήσεων συγκλητικών.

Με άλλο νόμο:

• εμπόδισε τη δυνατότητα των συγκλητικών
• να επιλέγουν τις συγκλητικές επαρχίες.

9

• Ποιες ήταν οι βασικές μεταρρυθμίσεις του Γάιου Γράκχου;

​

Γάιος Γράκχος (123 π.Χ.)

• Εκλέχτηκε δήμαρχος δέκα χρόνια μετά τον Τιβέριο.
• Οι μεταρρυθμίσεις του ήταν εμπνευσμένες από το έργο του αδελφού του.
• Παράλληλα, όμως, επιδίωξε να περιορίσει τη δράση της συγκλήτου.
• Έθεσε σε εφαρμογή τον αγροτικό νόμο.
• Ψήφισε νέα μέτρα υπέρ των ακτημόνων:
• ίδρυσε αποικίες στην Ιταλία
• εγκατέστησε ακτήμονες
• καθιέρωσε διανομή σιταριού για τους φτωχούς της Ρώμης
• μείωσε τα χρόνια στράτευσης
• αύξησε τον στρατιωτικό μισθό.

​

• Ποιο από τα παραπάνω μέτρα του Γάιου Γράκχου στόχευε στην άμεση ανακούφιση των φτωχών της Ρώμης από την πείνα;

​

• Πώς προσπάθησε να περιορίσει τη δύναμη της συγκλήτου;

Συγκρότησε δικαστήρια από ιππείς. Τα δικαστήρια:

• εκδίκαζαν υποθέσεις καταχρήσεων συγκλητικών.

Με άλλο νόμο:

• εμπόδισε τη δυνατότητα των συγκλητικών
• να επιλέγουν τις συγκλητικές επαρχίες.

10

• Πώς και γιατί κατέρρευσε το έργο του Γάιου;

Οι συγκλητικοί κατόρθωσαν να τον αντιμετωπίσουν με τον ίδιο τρόπο που εξουδετέρωσαν και τον αδελφό του:

• έστρεψαν μέρος του λαού εναντίον του.

Όταν ο Γάιος επιχείρησε ανοικτή σύγκρουση με τη σύγκλητο:

• η εξέγερση απέτυχε.
• Οι οπαδοί του εξοντώθηκαν.

Ο ίδιος:

• για να αποφύγει την ατίμωση
• διέταξε έναν δούλο του να τον σκοτώσει.

​

• Ποιος ήταν ο συνολικός στόχος και ποιο το αποτέλεσμα των Γράκχων;

Στόχοι:

• έλεγχος κοινωνικής ανισότητας
• αποκατάσταση ακτημόνων
• αποδυνάμωση των συγκλητικών.

Η κατάσταση όμως που είχε δημιουργηθεί από τις μεγάλες κατακτήσεις δεν ευνόησε τις αλλαγές.

• Το έργο των Γρακχών ουσιαστικά απέτυχε.
• Διαμόρφωσε ευνοϊκές προϋποθέσεις για λίγους που ευεργετήθηκαν από τα μέτρα των Γράκχων
• και στη συνέχεια αποτέλεσαν μια νέα αρκετά δυναμική κοινωνική ομάδα.

11

• Πώς και γιατί κατέρρευσε το έργο του Γάιου;

Οι συγκλητικοί κατόρθωσαν να τον αντιμετωπίσουν με τον ίδιο τρόπο που εξουδετέρωσαν και τον αδελφό του:

• έστρεψαν μέρος του λαού εναντίον του.

Όταν ο Γάιος επιχείρησε ανοικτή σύγκρουση με τη σύγκλητο:

• η εξέγερση απέτυχε.
• Οι οπαδοί του εξοντώθηκαν.

Ο ίδιος:

• για να αποφύγει την ατίμωση
• διέταξε έναν δούλο του να τον σκοτώσει.

​

• Ποιος ήταν ο συνολικός στόχος και ποιο το αποτέλεσμα των Γράκχων;

Στόχοι:

• έλεγχος κοινωνικής ανισότητας
• αποκατάσταση ακτημόνων
• αποδυνάμωση των συγκλητικών.

Η κατάσταση όμως που είχε δημιουργηθεί από τις μεγάλες κατακτήσεις δεν ευνόησε τις αλλαγές.

• Το έργο των Γρακχών ουσιαστικά απέτυχε.
• Διαμόρφωσε ευνοϊκές προϋποθέσεις για λίγους που ευεργετήθηκαν από τα μέτρα των Γράκχων
• και στη συνέχεια αποτέλεσαν μια νέα αρκετά δυναμική κοινωνική ομάδα.

12

Ο θάνατος του Γάιου Γράκχου (του François Topino-Lebrun, 1792) [πηγή: Βικιπαίδεια]

13

14

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος. Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

​

Ακούστε την ιστορία του Κεμάλ

ενός νεαρού πρίγκιπα, της ανατολής

απόγονου του Σεβάχ του θαλασσινού,

που νόμισε ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Αλλά πικρές οι βουλές του Αλλάχ

και σκοτεινές οι ψυχές των ανθρώπων.

​

Στης Ανατολής τα μέρη μια φορά και ένα καιρό

ήταν άδειο το κεμέρι, μουχλιασμένο το νερό

στη Μοσσούλη, τη Βασσόρα, στην παλιά τη χουρμαδιά

πικραμένα κλαίνε τώρα της ερήμου τα παιδιά.

​

Κι ένας νέος από σόι και γενιά βασιλική

αγροικάει το μοιρολόι και τραβάει κατά εκεί

τον κοιτάν οι Βεδουίνοι με ματιά λυπητερή

κι όρκο στον Αλλάχ τους δίνει, πως θ’ αλλάξουν οι καιροί.

​

Σαν ακούσαν οι αρχόντοι του παιδιού την αφοβιά

ξεκινάν με λύκου δόντι και με λιονταριού προβιά

απ’ τον Τίγρη στον Ευφράτη, κι απ’ τη γη στον ουρανό

κυνηγάν τον αποστάτη να τον πιάσουν ζωντανό.

Πέφτουν πάνω του τα στίφη, σαν ακράτητα σκυλιά

και τον πάνε στο χαλίφη να του βάλει την θηλιά

μαύρο μέλι μαύρο γάλα ήπιε εκείνο το πρωί

πριν αφήσει στην κρεμάλα τη στερνή του την πνοή.

​

Με δύο γέρικες καμήλες, μ’ ένα κόκκινο φαρί

στου παράδεισου τις πύλες ο προφήτης καρτερεί

πάνε τώρα χέρι χέρι κι είναι γύρω συννεφιά

μα της Δαμασκού τ’ αστέρι τους κρατούσε συντροφιά.

​

Σ’ ένα μήνα σ’ ένα χρόνο βλέπουν μπρος τους τον Αλλάχ

που από τον ψηλό του θρόνο λέει στον άμυαλο Σεβάχ:

«νικημένο μου ξεφτέρι δεν αλλάζουν οι καιροί,

με φωτιά και με μαχαίρι πάντα ο κόσμος προχωρεί»

​

Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ. Καληνύχτα...

​

• Αν ο κόσμος «δε θα αλλάξει ποτέ», τότε γιατί οι συγκλητικοί φοβήθηκαν τόσο τους Γράκχους;

15

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη, πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου. #35599,  #34179,  #29844

Σ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε να διατεθούν στους στρατιώτες του ρωμαϊκού κράτους οι θησαυροί του βασιλιά της Περγάμου. #35292

Λ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη, μείωσε τα χρόνια της στράτευσης και αύξησε τον στρατιωτικό μισθό. #35285

Λ

Ο Γάιος Γράκχος πήρε την ονομασία «Αύγουστος».  #35186

Λ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη, ίδρυσε αποικίες στις κατακτημένες περιοχές της Ιταλίας και εγκατέστησε σε αυτές ακτήμονες. #35195

Λ

Ο αγροτικός νόμος συγκαταλέγεται στα σπουδαιότερα έργα του Αυγούστου.  #35190

Λ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε οι θησαυροί της Περγάμου να δοθούν στους ακτήμονες, για να αγοράσουν εργαλεία και να καλλιεργήσουν τα κτήματά τους. #34177, #31663, #29292

Σ

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια των Γράκχων στόχευε στην αποδυνάμωση των συγκλητικών, την οποία και πέτυχε. #34167

Λ

16

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε να δοθεί ο θησαυρός της Περγάμου στους ακτήμονες για αγορά εργαλείων. #33073

Σ

Ο Γάιος Γράκχος πρότεινε να δοθεί στους ακτήμονες ο θησαυρός της Περγάμου. #33088

Λ

Το μεταρρυθμιστικό έργο των Γράκχων απέτυχε. #33084, #24002

Σ

Ο Γάιος Γράκχος αύξησε τα χρόνια της στράτευσης και μείωσε τον στρατιωτικό μισθό. #32309

Λ

Ο Γάιος Γράκχος έθεσε σε εφαρμογή τον αγροτικό νόμο τού αδερφού του, Τιβέριου. #30401

Σ

Ο Τιβέριος Γράκχος ήταν δήμαρχος στην αρχαία Ρώμη. #30400

Σ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου. #29816, #27936

Σ

Ο Γάιος Γράκχος οργάνωσε εξέγερση εναντίον της συγκλήτου με επιτυχία.  #29533

Λ

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια των Γράκχων στόχευε, μεταξύ άλλων, και στον έλεγχο της κοινωνικής ανισότητας. #29843, #26197

Σ

Ο Γάιος Γράκχος, όταν έγινε δήμαρχος στη Ρώμη, ίδρυσε αποικίες στις κατακτημένες περιοχές της Ιταλίας και εγκατέστησε σε αυτές ακτήμονες  #29040

Σ

17

Με τον αγροτικό νόμο του Τιβέριου Γράκχου προβλεπόταν αναδιανομή της δημόσιας γης στους ακτήμονες. #26194, #25204

Σ

Ο Γάιος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη, έθεσε σε εφαρμογή τον αγροτικό νόμο του αδελφού του, Τιβέριου. #25199

Σ

Ο Γάιος Γράκχος μείωσε τα χρόνια της στράτευσης και αύξησε τον στρατιωτικό μισθό.  #23733, #23715

Σ

Παρά τη δολοφονία του Τιβέριου Γράκχου, ο «αγροτικός νόμος» του εφαρμόστηκε από τους συγκλητικούς. #24161

Λ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου.

Σ

Ο Γάιος Γράκχος, όταν εκλέχθηκε δήμαρχος στη Ρώμη, ενίσχυσε την τάξη των συγκλητικών. #24225

Λ

Ο αγροτικός νόμος του Τιβέριου Γράκχου προέβλεπε, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση ακτημόνων σε αποικίες που είχαν ιδρύσει οι Ρωμαίοι.  #23842

Λ

18

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν ήταν δήμαρχος στη Ρώμη, πρότεινε να δοθούν στους ακτήμονες οι θησαυροί του βασιλιά της: α. Αλεξάνδρειας β. Αντιόχειας γ. Μακεδονίας δ. Περγάμου #35594

δ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε ο θησαυρός της Περγάμου να δοθεί στους: α. πατρικίους β. κατοίκους της Περγάμου γ. ακτήμονες δ. συγκλητικούς #34171

γ

Πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου ο: #32309, #32308, #31664

α. Οκταβιανός β. Τιβέριος Γράκχος γ. Καρακάλλας δ. Διοκλητιανός

β.

Με τον αγροτικό νόμο που πρότεινε για ψήφιση ο Τιβέριος Γράκχος: #32299

α. προβλεπόταν η αναδιανομή της δημόσιας γης στους ακτήμονες β. ολοκληρώθηκε η κωδικοποίηση του ρωμαϊκού εθιμικού δικαίου γ. θεμελιώθηκε το δημοκρατικό πολίτευμα της Ρώμης δ. οργανώθηκε η εγκατάσταση αγροτών στις κατακτημένες από τους Ρωμαίους περιοχές

α

Ο αγροτικός νόμος ήταν πρόταση που εισηγήθηκε ο: α. Κάτων ο Τιμητής β. Οκταβιανός Αύγουστος γ. Τιβέριος Γράκχος δ. Καρακάλλας  #31625

γ

Ο Τιβέριος Γράκχος: #30398

α. υποστήριξε τα δικαιώματα των συγκλητικών και των πατρικίων β. ήταν δήμαρχος της Ρώμης και υποστήριξε τους ακτήμονες γ. έπεισε τους συγκλητικούς για την ορθότητα των μέτρων που έλαβε δ. ήταν τιμητής και άσκησε κριτική στους συγκλητικούς

β

19

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια των Γράκχων στόχευε, μεταξύ άλλων, στη(ν): #29536, #28163

α. ενίσχυση των συγκλητικών β. μεταβολή του πολιτεύματος της Ρώμης γ. αποκατάσταση μεγάλου μέρους των ακτημόνων δ. κατάργηση της τάξης των ιππέων

γ

Πρότεινε οι θησαυροί του βασιλιά της Περγάμου να δοθούν στους ακτήμονες ο: #29039

α. Οκταβιανός β. Καρακάλλας γ. Τιβέριος Γράκχος δ. Γάιος Γράκχος

γ

Ο Τιβέριος Γράκχος πρότεινε την ψήφιση:  #29038, #26377

α. του διατάγματος του Καρακάλλα β. της Δωδεκαδέλτου γ. του θεσμού της δουλοπαροικίας δ. του αγροτικού νόμου

δ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν ήταν δήμαρχος στη Ρώμη, πρότεινε να δοθούν στους ακτήμονες οι θησαυροί του βασιλιά της: α. Αιγύπτου β. Μακεδονίας γ. Αντιόχειας δ. Περγάμου  #27791

δ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη:  #27792

α. ίδρυσε αποικίες στις κατακτημένες περιοχές της Ιταλίας και εγκατέστησε σε αυτές ακτήμονες β. μείωσε τα χρόνια της στράτευσης και αύξησε τον στρατιωτικό μισθό γ. συγκρότησε δικαστήρια από ιππείς, που εκδίκαζαν υποθέσεις καταχρήσεων από τους συγκλητικούς δ. πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου

δ

Ο Τιβέριος Γράκχος:  #27577

α. ίδρυσε αποικίες σε περιοχές της Ιταλίας και εγκατέστησε σε αυτές ακτήμονες β. μείωσε τα χρόνια της στράτευσης και αύξησε τον στρατιωτικό μισθό γ. οργάνωσε εξέγερση εναντίον της συγκλήτου δ. πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμο

δ

20

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη: #25201

α. μετέβαλε το πολίτευμα του ρωμαϊκού κράτους β. μείωσε τα χρόνια της στράτευσης και αύξησε τον στρατιωτικό μισθό γ. ενίσχυσε την τάξη των συγκλητικών δ. πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου

δ

Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια των Γράκχων στόχευε στη(ν): α. κατάργηση της τάξης των ιππέων β. μεταβολή του ρωμαϊκού πολιτεύματος γ. ενίσχυση της τάξης των συγκλητικών δ. αποκατάσταση μεγάλου μέρους των ακτημόνων #25426

δ

Ο Τιβέριος Γράκχος, όταν εκλέχτηκε δήμαρχος στη Ρώμη:  #23714

α. ενίσχυσε την τάξη των συγκλητικών β. πρότεινε την ψήφιση του αγροτικού νόμου γ. μετέβαλε το ρωμαϊκό πολίτευμα δ. ίδρυσε αποικίες σε κατακτημένες περιοχές της Ιταλίας

β

Να τοποθετήσετε τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα στη σωστή χρονολογική σειρά, αρχίζοντας από το αρχαιότερο:

 α. σικελική εκστρατεία β. μάχη της Ιμέρας γ. τρωική εκστρατεία δ. δεύτερος ελληνικός αποικισμός ε. εκλογή του Γάιου Γράκχου ως δημάρχου #33055

γ, δ, β, α, ε

α Περικλής β. Μέγας Αλέξανδρος γ. Κλεισθένης δ. Γάιος Γράκχος ε. Οκταβιανός Αύγουστος #35197

γ, α, β, δ, ε

α. ομηρική εποχή β. εποχή του Αυγούστου γ. δεύτερος ελληνικός αποικισμός δ. περίοδος των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών των Γράκχων ε. «χρυσούς αιών του Περικλέους» #34168

α, γ, ε, δ, β

21

α. αναγνώριση σπαρτιατικής ηγεμονίας β. διάταγμα του Καρακάλλα γ. εκλογή του Γάιου Γράκχου ως δημάρχου δ. ίδρυση της αποικίας των Θουρίων ε. μάχη στα Λεύκτρα #33080,  #33044

δ, α, ε, γ, β

α. Εφιάλτης β. Περικλής γ. Σόλων δ. Αλέξανδρος ε. Τιβέριος Γράκχος #32308, #23991

γ, α, β, δ, ε

α. εκλογή Τιβέριου Γράκχου ως δημάρχου β. μάχη στη Χαιρώνεια γ. λήξη Πελοποννησιακού Πολέμου δ. ειρήνη μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών για τριάντα χρόνια (τριακοντούτεις σπονδαί) ε. αποκρυπτογράφηση ιερογλυφικών #29918

δ, γ, β, α, ε

α. τρωική εκστρατεία β. μάχη στα Λεύκτρα γ. αγροτικός νόμος από τον Γάιο Γράκχο δ. λήξη ιωνικής επανάστασης ε. ίδρυση της συμμαχίας της Δήλου #29915

α, δ, ε, β, γ

α. ειρήνη μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών για τριάντα χρόνια (τριακοντούτεις σπονδαί) β. αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β' γραφής γ. διάταγμα των Μεδιολάνων δ. εκλογή Τιβέριου Γράκχου ως δημάρχου ε. ανασκαφές στις Μυκήνες από τον Ερίκο Σλήμαν  #27580

α, δ, γ, ε, β

α. εγκαθίδρυση της Ηγεμονίας (Principatus) β. σύσταση πανελλήνιας ένωσης υπό τον Φίλιππο Β΄ γ. ίδρυση της Α' Αθηναϊκής συμμαχίας δ. σικελική εκστρατεία ε. εκλογή του Τιβέριου Γράκχου στο αξίωμα του δημάρχου  #26380

γ, δ, β, ε, α

α. μεταφορά συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο στην Ακρόπολη των Αθηνών β. μάχη της Χαιρώνειας γ. ανασκαφές του Σλήμαν στις Μυκήνες δ. μάχη της Ιμέρας ε. εκλογή του Τιβέριου Γράκχου στο αξίωμα του δημάρχου #26202

δ, α, β, ε, γ

22

α. τρωική εκστρατεία β. Βασίλειος ή Ανταλκίδειος ειρήνη γ. δεύτερος ελληνικός αποικισμός δ. μάχη στη Χαιρώνεια ε. εκλογή Γάιου Γράκχου ως δημάρχου #25207

α, γ, β, δ, ε

α. μεταρρυθμιστική προσπάθεια των Γράκχων β. Πελοποννησιακός πόλεμος γ. τρωική εκστρατεία δ. δεύτερος αποικισμός ε. εγκαθίδρυση της Ηγεμονίας (Principatus) #25420

γ, δ, β, α, ε

α. πρώτος ελληνικός αποικισμός β. αγροτικός νόμος γ. συνέδριο της Κορίνθου υπό τον Φίλιππο δ. θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου ε. μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη #24298

α, ε, γ, δ, β

α. εκλογή Τιβέριου Γράκχου στο αξίωμα του δημάρχου β. Βασίλειος ή Ανταλκίδειος ειρήνη γ. Α΄ Αθηναϊκή συμμαχία δ. μάχη στις Πλαταιές ε. ίδρυση Αντιόχειας  #23713

δ, γ, β, ε, α

α. Σικελική εκστρατεία β. η εκλογή του Γάιου Γράκχου στο αξίωμα του δημάρχου γ. διάταγμα Καρακάλλα δ. μάχη στα Λεύκτρα - άνοδος της Θηβαϊκής ηγεμονίας ε. ίδρυση της Ρώμης #23712

ε, α, δ, β, γ

23

1γ, 3δ, 4ε, 5β, 6α

1α, 2γ, 3στ, 4η, 5ε

1η, 2δ, 3α, 4β, 5ε

1-β, 2-δ, 3-ςτ, 4-γ, 5-α

24

1ι, 2γ, 3α, 4θ, 5δ, 6ια, 7β, 8ιβ, 9ε, 10στ

1δ, 2γ, 3ςτ, 4α, 5β

1στ, 2γ, 3δ, 4α, 5β

α5, β1, γ2, δ4, ε3

25

1γ, 2δ, 3β, 4ε, 5-, 6α

1ε, 2γ, 3στ, 4α, 5β

1γ, 2δ, 3ζ, 4στ, 5β

1α, 2γ, 3στ, 4ζ, 5ε

26

α3, β7, γ2, δ5, ε4

1δ, 2ε, 3β, 5α, 6γ

1ε, 2δ, 3στ, 4α, 5β

1δ, 2γ, 3ζ, 4β, 5α

1ε, 2ζ, 3α, 4β, 5στ