3 of 8

อุทกภาค

การหมุนเวียนเปลี่ยนสภาวะของน้ำ

ในธรรมชาติ ที่ผ่านขั้นตอนกระบวนการต่าง ๆ

เช่น การระเหย การกลายเป็นไอ การกลั่น

วัฏจักรของน้ำ

มหาสมุทร

หยาดน้ำฝน

การระเหย

การคายน้ำของพืช

น้ำในอากาศ เกิดการกลั่นตัว

น้ำผิวดิน

4 of 8

แหล่งน้ำผิวดินที่สำคัญของโลก

บริเวณที่มีแหล่งน้ำจืด

ผิวดินอุดมสมบูรณ์ ได้แก่

เอเชีย

ยุโรป

แอฟริกาตอนกลาง

อเมริกาเหนือ

อเมริกาใต้

บริเวณที่มีแหล่งน้ำจืดผิวดินน้อย ได้แก่

ทวีปแอฟริกาบริเวณทะเลทรายสะฮารา
ภูมิภาคเอเชียตะวันตกเฉียงใต้บริเวณคาบสมุทรอาหรับ
ภูมิภาคเอเชียตะวันออกและเอเชียกลางบริเวณที่ราบสูงทิเบต
ทวีปออสเตรเลีย

สคลิปสำหรับครู

คำถามชวนคิด
ทำไมทวีปแอฟริกาจึงมีความแห้งแล้ง

ตอบ เพราะอยู่บริเวณเขตความกดอากาศสูง ทำให้ลมพัดออก ลมสงบ จึงไม่ได้รับความชื้นจากทะเล

หากนักเรียนจะทำการเกษตรขนาดใหญ่ จะเลือกบริเวณใด

ตอบ คาบสมุทรอินโดจีน เพราะ ตั้งอยู่ในเขตร้อนชื้น มีที่ราบลุ่มน้ำขนาดใหญ่ มีและมีฝนชุกเกือบตลอดปี

5 of 8

กระแสน้ำในมหาสมุทร

กระแสน้ำอุ่น

กระแสน้ำเย็น

กระแสน้ำสำคัญของโลก

ที่นักเรียนรู้จัก มีอะไรบ้าง

ยกตัวอย่างการไหลเวียน

ของกระแสน้ำในแผนที่ 1 จุด

สคลิปสำหรับครู

กระแสน้ำเกิดจาก 2 ปัจจัย
การหมุนรอบตัวเองของโลกทำให้กระแสน้ำพื้นผิวบริเวณเส้นศูนย์สูตรไหลจากทิศตะวันออกไปทางทิศตะวันตก เมื่อถึงแผ่นดินทวีปกระแสน้ำพื้นผิวไหลเบนขวาไปซีกโลกเหนือและเบนซ้ายไปซีกโลกใต้ตามรูปร่างของแผ่นดิน

ลมที่พัดประจำ ทั้งลมค้าตะวันออกเฉียงเหนือและลมค้าตะวันออกเฉียงใต้ ทำให้กระแสน้ำแถบศูนย์สูตรไหลจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก�ลมฝ่ายตะวันตกแถบเขตอบอุ่นถึงกึ่งขั้วโลก ทำให้กระแสน้ำไหลไปทางตะวันตก เป็นประโยชน์ต่อการเดินเรือในสมัยโบราณ

6 of 8

กระแสน้ำในมหาสมุทรแปซิฟิก

สคลิปสำหรับครู

กระแสน้ำในมหาสมุทรแปรซิฟิก

บริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้มี “กระแสน้ำเย็นเปรู” ไหลเลียบชายฝั่งตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ บริเวณประเทศชิลีและเปรู เมื่อไหลเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตรกระแสน้ำจะอุ่นขึ้นและเคลื่อนที่ไปทางทิศตะวันตก เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นศูนย์สูตร”

เมื่อไหลไปถึงทวีปออสเตรเลียจะแยกออกเป็น 2 สาย คือ สายที่ไหลวกลงทางใต้เส้นศูนย์สูตรผ่านชายฝั่งทะเลด้านทิศตะวันออกของประเทศออสเตรเลีย เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นออสเตรเลียตะวันออก”

สายที่ไหลขึ้นไปทางเหนือเส้นศูนย์สูตรสู่ทะเลจีนตะวันออกแล้วไหลเลียบฝั่งตะวันออกของประเทศญี่ปุ่น เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นคุโระชิโอะ” ไหลต่อไปทางตะวันออกจนถึงอ่าวอะเลสกา เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นแปซิฟิกเหนือ”

และกระแสน้ำจะค่อย ๆ เย็นลงเนื่องจากมีกระแสน้ำเย็นที่ไหลจากช่องแคบเบริงลงมารวมกัน มวลน้ำเย็นลอยตัวขึ้นเบื้องบนและไหลผ่านชายฝั่งทางทิศตะวันตกของสหรัฐอเมริกา เรียกว่า “กระแสน้ำเย็นแคลิเฟอร์เนีย”

จากนั้นจึงไหลลงทางทิศใต้และกระแสน้ำจะอุ่นขึ้นเมื่อเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตร

7 of 8

กระแสน้ำในมหาสมุทรอินเดีย

สคลิปสำหรับครู

กระแสน้ำในมหาสมุทรอินเดีย

บริเวณมหาสมุทรอินเดียตอนใต้กระแสน้ำเย็นไหลผ่านด้านทิศตะวันตกของทวีปออสเตรเลีย เรียกว่า “กระแสน้ำเย็นออสเตรเลียตะวันตก”

กระแสน้ำไหลไปตามแนวเส้นศูนย์สูตร เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นศูนย์สูตร” ไหลไปทางทิศตะวันตกจนถึงทวีปแอฟริกาที่เกาะมาดากัสการ์

กระแสน้ำที่ไหลวกลงทางใต้ เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นอะกะลัส” ส่วนสายที่ไหลขึ้นไปเหนือเส้นศูนย์สูตร เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นมรสุมตะวันตกเฉียงใต้”

8 of 8

กระแสน้ำในมหาสมุทรแอตแลนติก

สคลิปสำหรับครู

กระแสน้ำในมหาสมุทรแอตแลนติก

บริเวณมหาสมุทรแอตแลนติกตอนใต้มี “กระแสน้ำเย็นเบงเกวลา” ไหลเลียบชายฝั่งทางตะวันตกของทวีปแอฟริกาบริเวณประเทศแอฟริกาใต้ นามิเบีย และแองโกลา

เมื่อใกล้เส้นศูนย์สูตรและอ่าวกินี กระแสน้ำจะอุ่นขึ้นและไหลไปทางทิศตะวันตก เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นศูนย์สูตร’ เมื่อกระแสน้ำไหลไปถึงทวีปอเมริกาใต้จะแยกออกเป็น 2 สาย คือ

สายที่ไหลวกลงทางใต้เส้นศูนย์สูตรผ่านชายฝั่งประเทศบราซิลและอาร์เจนตินา เรียกว่า ‘กระแสน้ำอุ่นบราซิล” ส่วนสายที่ไหลขึ้นไปทางเหนือเส้นศูนย์สูตรเข้าไปในทะเลแคริบเบียน อ่าวเม็กซิโก

และชายฝั่งทางตะวันออกของสหรัฐอเมริกาและแคนาดา เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นกัลฟ์สตรีม” เมื่อไหลข้ามมหาสมุทรไปจนถึงคาบสมุทรสแกนดิเนเวียและยุโรปตะวันตก เรียกว่า “กระแสน้ำอุ่นแอตแลนติกเหนือ”

ขณะที่กระแสน้ำเย็นที่ไหลลงมาจากมหาสมุทรอาร์กติกจะไหลอยู่ลึกใต้กระแสน้ำอุ่น แถบหมู่เกาะคะแนรี ทางทิศตะวันตกของทวีปแอฟริกา มวลน้ำเย็นลอยตัวขึ้นมาเป็น “กระแสน้ำเย็นคะแนรี”

และเมื่อไหลเข้าเส้นศูนย์สูตรกระแสน้ำก็จะอุ่นขึ้นแล้วไหลไปตามแนวเส้นศูนย์สูตร

บริเวณมหาสมุทรอาร์กติกมีกระแสน้ำเย็น ที่ไหลไปยังมหาสมุทรแปซิฟิกในฤดูหนาวสายหนึ่ง ไหลผ่านช่องแคบเบริงไปยังชายฝั่งตะวันออกของประเทศญี่ปุ่น เรียกว่า “กระแสน้ำเย็นโอะยะชิโอะ”

ส่วนอีกสายหนึ่งไหลผ่านช่องแคบเดวิสระหว่างเกาะกรีนแลนด์กับประเทศแคนาดา เรียกว่า “กระแสน้ำเย็นแลบราดอร์”

1 of 8

2 of 8

3 of 8

4 of 8

5 of 8

6 of 8

7 of 8

8 of 8