ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ІС- ТӘЖІРИБЕНІ ІС - ӘРЕКЕТТІК ТҰРҒЫ НЕГІЗІНДЕ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

АҒА ОҚЫТУШЫ, П.Ғ.К. МАХМУТОВА К.И

Қазіргі таңда мамандар дайындауда нәтижеге бағдарланған құзыреттілік, іс-әрекеттік, амалдарына негізделу болашақ педагог мамандардың кәсіби тұрғыдан құзыретті, белгілі бір іс- әрекетті нәтижелі жүзеге асыруын қамтамасыз ететін шарттардың бірі ретінде қарастырылуда. Осы тұрғыдан алғанда суденттердің педагогикалық іс – тәжірибесін аталған тұғырлар негізінде ұйымдастырудың практикалық маңызы зор болып табылады.

Абдуллина О.А. педагогикалық практиканы кәсіби білімдерге, теориялық негіздерге сүйенетін, кәсіби іс - әрекеттің заңдылықтары мен қағидаларын практикалық тұрғыдан танытуды қамтамасыз ететін жоғары мектептердегі кәсіби оқытудың формасы ретінде анықтайды[2].

​

"

• Педагогикалық іс-тәжірибе білім беру бағдарламаларының барлық топтарының міндетті құрамдас бөлігі болып табылады. ЖОО-дағы кәсіптік практика – болашақ кәсіптік қызметке байланысты белгілі бір жұмыс түрлерін орындау процесінде кәсіби дағдылар мен құзыреттерді дамытуға бағытталған оқу қызметінің түрі.

​

"

• Бакалавриат студенттері үшін кәсіптік практиканың төмендегідей түрлері бар: оқу - танысу, педагогикалық (өндірістік) және диплом алды. Педагогикалық іс-тәжірибенің әрбір түрінің мақсаттары, нақты міндеттері және бағдарламасы болады.
• Педагогикалық іс-тәжірибенің бағдарламасы өз мазмұнында білім беру бағдарламаларының бейінін, практика түрінің ерекшеліктерін, кәсіптік стандарт талаптарын және бакалаврларды даярлаудың білім беру бағдарламасы талаптарын ескере отырып жасалады

�Педагогикалық іс тәжірибенің негізгі мазмұны: �

• 1. Мектеппен танысу: оқу-тәрбие жұмысының тәжірибесі мен ұйымдастырылуы туралы педагогикалық ұжыммен әңгімелесу; мектеп құжаттарымен танысу (сабақ кестесі, оқушыларға арналған ережелер, есеп беру формалары, сынып журналы), пән бойынша дидактикалық материалдар мен оқу кабинетінің техникалық жабдықталуы.
• 2. Оқушылардың, сынып ұжымының жас және жеке ерекшеліктерін зерттеу және біртұтас педагогикалық процесті жүзеге асыруға қойылатын талаптарды білу.
• 3. Бекітілген сынып оқушыларының қызығушылықтары мен қабілеттерін диагностикалау, практика барысына тәрбие жұмыстарының жоспарын жасау.

​

�Педагогикалық іс тәжірибенің негізгі мазмұны: �

• 4. Пән мұғалімінің пәнді оқыту әдістемесімен танысу (сабақтарды бақылау, талдау, тақырыптық, күнтізбелік жоспар, ҚМЖ жасау, факультатив сабақтар мен пән бойынша сыныптан тыс жұмыстарды жүргізу жұмыстарымен танысу).
• 5 Сынып жетекшісінің жұмысымен танысу: сынып жетекшісінің жұмыс жоспарын зерделеу; тәрбиелік іс шараларға, сынып сағаттарына қатысу, бақылау, талдау.
• 6. Сабақ жоспарларын құрастыру және өткізу, оқушыларға сабақ өту және олардың оқу жетістіктерін бағалау, көрнекі құралдарды жасау және пайдалану.
• 7. Оқушылармен сыныптан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастыру және өткізу: сыныптан тыс жұмыстың жоспарын, сценарийлерін құрастыру, сыныптың жас ерекшеліктерін ескере отырып, тәрбие формалары мен әдістерін, технологияларын таңдау, сынып активтерімен, ата-аналармен жұмыс т.б.

�Педагог әдіскердің міндеттері:�

• сынып жетекшісінің тәрбие жұмыс жоспарына сәйкес тәрбие жұмысын технологиялық тұрғыдан жобалау, жоспарлау жұмыстарына кеңес беру;
• тәрбиелік міндеттерді айқындауға, тәрбие жұмысының нәтижесін бағалау жолдарын, әдіс тәсілдерін белгілеу жұмыстарына көмектесу;
• тәрбиелік іс- шара бойынша нақты тапсырмаларды белгілейді;
• сынып жетекшісінің ата - аналармен жүргізілетін жұмыс түрлерінің негізгі бағыттарымен таныстырады;
• студенттер тарапынан ұйымдастырылған тәрбиелік іс шараларға, сынып сағаттарына, олардың талдауына қатысады, оларды ұйымдастырып өткізу бойынша нақты нұсқаулар мен ұсыныстар береді;
• студенттердің тәрбиелік іс - шараларды ұйымдастырып өткізу дағдыларын, іс- әрекеттерін бағалайды;

​

��Педагогикалық іс тәжірибе барысында кездесетін қиындықтар:��

• 1-2 курс студенттері арасында мекептің ұйымдастырушылық басқарушылық негіздеріне тиісті нормативтік құжаттарды біле бермейтіндігі (Білім туралы заң, "Педагог" статусы туралы заң, мектепішілік бақылау ережелері т.б);
• оқу тәрбие процесін ұйымдастыруға тиісті нормативтік актілерді, құжаттарды біле бермейді (мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттары, жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндер, таңдау курстары және факультативтер бойынша үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы, тәрбиенің тұжырымдамалық негіздері т.б нормативтік құжаттар;)

​

��

• тәрбиелік іс - шараларды шаблон болып қалыптасқан формада жаттанды түрде ұйымдастыру, олардың нәтижесіне мән бермеу;
• тәрбие технологияларын білмеу, білседе әлісіз білу оларға негізделе алмау;
• тәрбиелік іс - шараларды іс - әрекеттік тұрғы негізінде нәтижені кепілдейтін технологиялық тұрғыдан жобалау жолдарын білмеу;
• сынып жетекшісінің ата-аналармен атқаратын жұмыс түрлерін оларды жүргізудің цифрлық, ақпараттық технологияларын біле бермейді т.б

​

��Қиындықтардың пайда болу себептері��

​

• ББ педагогикалық циклдағы пәндерге өте аз сағат берілгендігі, бар пәндер мазмұнының практикалық сипаттағы құзыреттіліктерді қалыптастыруға жеткіліксіздігі,
• педагогикалық іс- тәжірибенің кейбір жағдайларда студенттердің нақты теориялық дайындығымен байланысты болмай қалатындығы, ЖОО білім мазмұны мен білім беру ұйымының тәжірибесі талап ететін кәсіби құзыреттер жиынтығы арасында елеулі сәйкессіздіктер байқалады. Қазіргі күнде бұл мәселе біршама жақсы қолға алынды деп айтуға болады, өйткені ББ жұмыс берушілермен бірлесе отырып, олардың сұраныстары мен талаптарын ескере отырып жасалуда. Дегенмен, бұл мәселе шешімін таба қойды деп айта алмаймыз;

​

"

��Педагогикалық іс тәжірибе тиімділігін арттыру жолдары:��

​

• әр студент үшін олардың қызығушылықтарын, қабілеттерін, одан әрі даму және өсу перспективаларын ескере отырып, тәжірибеден өтудің түрлі нұсқаларын анықтау;
• судентте іс - тәжірибе барысында туындайтын немесе туындаған қиындықтарды өз бетінше шешуде педагогикалық қолдау көрсету (қиындықтарды анықтау мен түзетуден бастап, оларды шешу бойынша таңдалған әдістерінің тиімділігін талдау мен бағалауға дейін).
• мүмкіндік болса, педагогикалық іс- тәжірибені жүзеге асыру мерзімдерін ұлғайту;
• педагогикалық іс- тәжірибенің мақсаттары мен міндеттерін, мазмұнын нақты белгілеу, практикалық қызметте қолдануға және есепке алуға болатын теориялық білімдерді, практика нәтижесінде қалыптасуы тиіс құзыреттерді нақты көрсету, сондай-ақ, тәжірибе кезеңінде студенттің іс-әрекетін бағалау үшін критерийлерді белгілеу;
• тапсырмалардың, жобалардың мамандық ерекшеліктеріне сәйкес вариативті болуы,
• орынды

​

​

��� Педагогикалық іс тәжірибе тиімділігін арттыру жолдары: ���

​

• іс -тәжірибе базаларындағы іс- тәжірибеге жауапты мұғалімдердің өз жұмыстарына жауапкершілікпен қарап, студентке шынайы көмек көрсетуге тырысуы, студенттерге тиісті болмаған тапсырмаларды бермеуі;
• педагогикалық іс- тәжірибені болашақ мұғалімдерді кәсіби дамыту, кәсіби тұрғыдан өзін- өзі айқындау, жүзеге асыру, өзін- өзі кәсіби дамыту тұрғысынан ұйымдастыру, бұл үшін студенттердің іс- тәжірибе барысында еркін әрекет ету, еркін жұмыс жасау мүмкіндіктерін қамтамасыз ету;
• Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, практиканы ұйымдастыруға қойылатын барлық талаптарды ескеру студенттерді кәсіби іс-әрекетке дайындап қана қоймай, болашақ мұғалімге, кәсіби ұтқыр маманға қажетті тұлғалық қасиеттерді қалыптастыруға сөзсіз септігін тигізеді деп ойлаймыз.

​

​

������

Әдебиеттер:

​

• Приказ министра образования и науки РК №107 «Об утверждении Правил организации и проведения профессиональной практики и правил определения предприятий (организаций) в качестве баз практики» от 29 января 2016 года с изменениями и дополнениями от 29.09.2018г. №521,
• Абдуллина, О. А. Педагогическая практика студентов: учеб, пособие для студентов пед. институтов / О. А. Абдуллина, Н. Н Загрязкина. – 2-еизд., перераб. и допол. – М.: Просвещение, 1989. – 175с.
• Зангиева М.Ж. Роль педагогической практики в профессиональном становлении и подготовки студентов педагогического вуза / М.Ж. Зангиева // Мир науки, культуры, образования. – 2019. – №1(74). –С. 278-279.
• Очиров Г.Д. Педагогическая практика в профессиональной подготовке студентов педагогического института // Актуальные проблемы общего образования: теория и практика: материалы II Международной научно-практической конференции. – Ульяновск, 2017. – С. 68-71.
• Тихомирова В.Т., Садвакасова З.М., Мукашева А.Б., Сатыбалдина Н.К. Педагогическая практика студентов в школе. Учебно-методическое пособие для студентов высш. учеб. заведений /Под ред. В.Т.Тихомировой – Алматы, 2006. - 100 с.
• Ефанов А. В. Педагогическая практика: основы организации и методика проведения: учебно-методическое пособие / А. В. Ефанов, О. И. Гаделыиина. Екатеринбург: Изд-во Рос. гос. проф.-пед. ун-та, 2011. 69 с.

​

​