PHOØNG GD&ÑT HUYEÄN xxxxx

TRÖÔØNG THCS MINH QUANG

Moân: Ngöõ vaên lôùp 9

Giaùo vieân: Phaïm Thò Taäp

Thành phần cảm thán

Thành phần tình thái

a, Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất.

b, Chao ôi! Ông lão nhớ

làng, nhớ cái làng qúa.

(Kim Lân, Làng)

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP ( TIẾP THEO)

Tiếng Việt : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp)

A. Lý thuyết

I.THÀNH PHẦN GỌI – ĐÁP

1. Khảo sát ngữ liệu

a. Này ->

​

b.Thưa ông -> đáp -> duy trì cuộc thoại

-> Không tham giao vào việc diễn đạt nghĩa của câu

• Thành phần gọi đáp

2. Ghi nhớ ( SGK)

​

gọi -

Tạo lập cuộc thoại

a, - Này , bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe rát thế không ?

b) – Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ ?

Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi. Một người đàn bà mau miệng trả lời :

- Thưa ông ,chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ .

Các từ ngữ in đậm có chức năng, công dụng gì ?

Thưa xếp, em đi ngay đây ạ.

Này, đưa tay đây cho tôi .

Này -> Tạo lập quan hệ giao tiếp

Thưa xếp -> duy trì quan hệ giao tiếp

Quan hệ :Ngang hàng

Quan hệ :Trên - dưới

Nhân viên

Dựa vào thành phần gọi- đáp cũng có thể xác định vai giao tiếp.

Này! Để mẹ rửa chân cho con nhé!

Vâng ạ ! Con cảm ơn mẹ.

Thưa mẹ !

Con rửa chân cho mẹ nhé !.

Ừ.Mẹ cảm ơn con.

Thái độ thân mật, cách ứng xử phù hợp với người giao tiếp.

Ê! Mày định lấy sách của tao luôn hả ?

Ừ đấy! Mày làm

gì tao.

Thái độ suồng sã, cách ứng xử thiếu tế nhị.

Tiết 103 :CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

* Lưu ý. Thành phần gọi - đáp còn thể hiện thái độ, cách ứng xử trong giao tiếp => Cần sử dụng cho phù hợp.

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

Bài tập1 .SGK: Tìm thành phần gọi - đáp trong đoạn trích sau đây và cho biết từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp. Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì (trên – dưới hay ngang hàng, thân hay sơ)?

• , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. Chứ cứ nằm đấy, chốc nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ. Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.
• , cháu cũng đã nghĩ như cụ. Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã. Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì .

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Này

Vâng

- Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ trên – dưới .

dùng để gọi

Đáp án :

- Thành phần gọi - đáp là :

dùng để đáp

Tiếng Việt : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp)

A. Lý thuyết

I.THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ

1. Khảo sát ngữ liệu

- Bộ phận in đậm

a,

b,

​

Các từ ngữ in đậm có chức năng gì ?

a ) Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh- và cũng là đứa con duy nhất của anh , chưa đầy một tuổi .

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy và tôi càng buồn lắm. (Nam Cao, Lão Hạc)

TIẾT 103 :CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

Ngữ liệu

II. Thành phần phụ chú:

a ) Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh- và cũng là đứa con duy nhất của anh , chưa đầy một tuổi .

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy và tôi càng buồn lắm.

(Nam Cao, Lão Hạc)

-> Bổ sung chi tiết cho cụm từ “đứa con gái đầu lòng”

-> Giải thích cái ý nghĩ ấy chỉ diễn ra trong trí riêng

của Ông Giáo.

=>Bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.

TIẾT 103 :CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II.Thành phần phụ chú:

Con dù lớn vẫn là con của mẹ,

Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con.

(Chế Lan Viên, Con cò, Tuyển tập,

tập I, NXB Văn học, Hà Nội,1985)

Giải thích xuất xứ: của văn bản về tác giả,nhà xuất bản, năm xuất bản.

Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Nêu thái độ : Ngạc nhiên của người nói.

(Giang Nam,Quê hương)

Tiếng Việt : CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (tiếp)

A. Lý thuyết

I.THÀNH PHẦN PHỤ CHÚ

1. Khảo sát ngữ liệu

- Bộ phận in đậm

a,

b,

-> Bổ sung chi tiết cho nội dung chính của câu

=> Thành phần phụ chú

​

Các từ ngữ in đậm có chức năng gì ?

a ) Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh- và cũng là đứa con duy nhất của anh , chưa đầy một tuổi .

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy và tôi càng buồn lắm. (Nam Cao, Lão Hạc)

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II.Thành phần phụ chú:

-Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

a) Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh - và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.

*Dấu hiệu.

​

​

​

​

​

TIẾT 103 :CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II.Thành phần phụ chú:

-Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

b) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm.

*Dấu hiệu.

-Giữa hai dấu phẩy

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II.Thành phần phụ chú:

-Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

* Dấu hiệu.

-Giữa hai dấu phẩy

-Giữa hai dấu ngoặc đơn

c) Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn (thương thương quá đi thôi).

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II. Thành phần phụ chú:

-Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

d) Rồi một ngày mưa rào. Mưa giăng giăng bốn phía. Có quãng nắng xuyên xuống biển, óng ánh đủ màu: xanh lá mạ, tím phớt, hồng, xanh biếc…

- Đặt sau dấu hai chấm

* Dấu hiệu.

-Giữa hai dấu phẩy

-Giữa hai dấu ngoặc đơn

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

II.Thành phần phụ chú:

- Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

- Đặt sau dấu hai chấm

* Dấu hiệu.

- Giữa hai dấu phẩy

- Giữa hai dấu gạch ngang

- Giữa hai dấu ngoặc đơn

* Ghi nhớ ( SGK )

e) Vậy mày hỏi cô Thông- tên người đàn bà họ nội xa kia- chỗ ở hiện nay của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về.

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

B Bài tập :

1.B ài 2:SGK

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

2.Tìm thành phần gọi – đáp trong câu ca dao sau và cho biết lời gọi – đáp đó hướng đến ai.

Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống, nhưng chung một giàn.

Hình ảnh ẩn dụ

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

I. Thành phần gọi - đáp:

II. Thành phần phụ chú:

III. Luyện tập:

2. Bài 3+4 SGK : Tìm thành phần phụ chú trong các đoạn trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì. Chúng liên quan với các từ ngữ nào?

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

III. Luyện tập: Bài 3+4 SGK

1. Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi

b) Giáo dục tức là giải phóng. Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà bình, công bằng và công lí. Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta ………………….

c) Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu. Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

III.Luyện tập: Bài tập 3+4SGK

1. Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Thành phần phụ chú

Từ ngữ liên quan

kể cả anh

mọi người

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

III. Luyện tập: Bài 3+4 SGK

Thành phần phụ chú

Từ ngữ liên quan

kể cả anh

mọi người

b) Giáo dục tức là giải phóng. Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà bình, công bằng và công lí. Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta ……………………..

các thầy,cô giáo, các bậc cha mẹ…. người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

III/ Luyện tập: Bài 3+4 SGK

Thành phần phụ chú

Từ ngữ liên quan

kể cả anh

mọi người

các thầy,cô giáo, các bậc cha mẹ…. người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

c) Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu. Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.

Những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới

lớp trẻ

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

III/ Luyện tập:

Thành phần phụ chú

Từ ngữ liên quan

kể cả anh

mọi người

các thầy,cô giáo, các bậc cha mẹ…. người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

Những người chủ thực sự của đất nước trong thế kỉ tới

lớp trẻ

Bài 3+4 SGK : Tìm thành phần phụ chú trong các đoạn trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì. Chúng liên quan với các từ ngữ nào?

​

​

​

​

​

TIẾT 103:CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP (TT)

I. Thành phần gọi - đáp:

II. Thành phần phụ chú:

III. Luyện tập:

4.B ài 5:SGK

Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về việc thanh niên chuẩn bị hành trang bước vào thế kỉ mới, trong đó có câu chứa thành phần phụ chú.

Chiếu phim : Mãi là người thanh niên Việt Nam.

​

- Chuaån bò cho mình moät haønh trang tinh thaàn vöõng chaéc

- ñoù là tri thöùc, kó naêng , thoùi quen… tröôùc söï ñoøi hoûi cuûa

hoäi nhaäp kinh teá theá giôùi .

- Phaûi tieân phong trong hoïc taäp vaø hoïc taäp coù hieäu quaû,

kòp thôøi vaän duïng tri thöùc aáy vaøo söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc.

- Chæ coù nhö vaäy, thanh nieân môùi xöùng ñaùng laø muøa xuaân vónh cöûu cuûa nhaân loaïi!

4.B ài 5:SGK

*Gợi ý

Củng cố

Dặn dò

• Về nhà học bài, xem lại ví dụ, bài tập và làm tiếp bài tập còn lại.
• Chuẩn bị bài “ Mùa xuân nho nhỏ”

​

Chân thành cảm ơn

các em học sinh