1 of 20

1

Afrikaans Eerste Addisionele Taal Dr. Cecilia Klopper - CURAparent

2 of 20

2

VOORNAAMWOORDE

3 of 20

3

Soorte voornaamwoorde Pronouns

​

4 of 20

Soorte voornaamwoorde

  • Persoonlike / personal pronoun
  • Onpersoonlike / impersonal or improper pronoun
  • Onbepaalde /indefinite pronoun
  • Besitlike / possessive pronoun
  • Wederkerende / intensive or reflexive pronoun
  • Wederkerige/ reciprocal pronoun
  • Betreklike/ relative pronoun
  • Vraende/ interrogative pronoun
  • Aanwysende/ demonstrative pronoun

4

​

​

​

5 of 20

a. Persoonlike voornaamwoorde/ personal

5

Ek – Ek is in graad 12. (I)

Jy – Jy is my beste vriendin. (You)

Hy – Hy is my beste vriend. (He)

Sy – Sy is sportief. (She)

Ons – Ons oefen gereeld. (We)

Julle – Julle moet saamwerk. (You)

Hulle – Hulle moet deelneem. (They)

6 of 20

b. Onpersoonlike voornaamwoorde / impersonal or improper

  • Dit - Dit is al huiswerk wat ek het om te doen. (It)
  • Daar - Daar sal nie huiswerk vir die vakansie gegee word nie.

6

7 of 20

c. Onbepaalde voornaamwoorde / indefinite

  • Niemand sal jou te na kom nie. (nobody)
  • Iemand sal jou altyd help. (somebody)
  • Iets het skeefgeloop. (something)
  • Enigiets (enige iets) sal help. (anything)
  • Enigeen (enige een) kan die byeenkoms bywoon. (anybody, anyone)
  • Niks sal hom keer om sy drome te bewaarheid nie. (nothing)
  • Elkeen moet sy bydrae lewer. (everybody/everyone)
  • Almal het goeie kos, oefening en genoeg rus nodig. (everyone)
  • Baie mense sal verby jou loop sonder om te groet. (a lot of)
  • Min mense besef die waarde van vriendelikheid. (few)

​

7

8 of 20

d. Besitlike voornaamwoorde / possessive

  •  Myne is die een met die pienk strikkie bo-op. (mine)
  •  Joune is die een met die bruin hartjies bo-op. (yours)
  •  Syne het sjokoladeversiersuiker op. (his)
  • Hare het ‘n rooi kersie bo-op. (hers)
  •  Ons s’n het vanieljeversiersuiker op. (ours)
  •  Hulle s’n  is klein wortelkoekies met maaskaasversiersuiker op. (theirs) 
  •  Julle s’n is sjokoladekoekies met karamelversiersuiker  op. (yours)
  • U s’n kan ons maak met neute bo-op. (yours)

8

9 of 20

e. Wederkerende voornaamwoorde / intensive or reflexive pronoun � Object and subject are the same

  • My - Ek was my (self). (myself)
  • Jou – Jy was jou (self). (yourself)
  • Haar – Sy was haar (self). (herself)
  • Hom – Hy was hom (self). (himself)
  • Julle – Julle was julle (self). (yourselves)
  • Hulle - Hulle was hulle (self). (themselves)
  • Ons – Ons was ons (self). (ourselves)

9

10 of 20

f. Wederkerige voornaamwoord/reciprocal pronoun�

  • Mekaar – Ons / julle/ hulle help mekaar. (each other)

​

10

11 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde/relative

11

​

WAT

Geen voorsetsel/ without a preposition:

Mense + dinge/diere

12 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde vervolg

  • Die man (mens) wat daar loop, is my pa.
  • Die kat (dier) wat by die bure se venster inklim, veroorsaak onenigheid.
  • Die virus (ding) wat baie lewens eis, moet gekeer word.
  • Die meisie (mens) wat so mooi sing, is maar in graad 10.
  • Die motor (ding) wat deur elektrisiteit aangedryf word, is baie duur.
  • Die perd (dier) wat al die wedrenne wen, word teen ‘n baie hoë prys verkoop.

​

12

13 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde + voorsetsel vervolg

13

1. Mense: WIE + voorsetsel

​

2. Diere/dinge: WAAR + voorsetsel (een woord)

Met (with) ‘n voorsetsel (preposition):

Onderskei tussen

1. Mense +

2. Dinge/ diere

14 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde + voorsetsel vervolg �NB!!! By diere en dinge verander: Met - mee� Vir - voor

  • Die man (mens) met wie ek praat, is my pa.
  • Die kat (dier) waarvoor (waar + vir = waarvoor) ek baie lief is, het by die bure se venster ingeklim. (Not “vir wat” !)
  • Die virus (ding) waarteen ons ingeënt moet word, eis baie lewens.

(Not “ teen wat”!)

  • Die meisie (mens) op wie die seun verlief is, is in graad 12.
  • Die motor (ding) waarmee (waar + met = waarmee) ons graag skool toe ry, word deur elektrisiteit aangedryf. (Not “met wat”!)
  • Die perd (dier) waarop (waar + op ) die jokkie al jare lank ry, is teen ‘n baie hoë prys verkoop. (Not “ op wat”!)

​

14

15 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde vervolg � NB!!! Wat + se?

Diere/dinge

  • Die motor (wat + se) waarvan die wiel pap geword het, word deur elektrisiteit aangedryf. (of which)
  • Die perd (wat + se) waarvan die been gebreek het, het die wedren verloor. (of which)

                                              Mense

  • Die meisie (wat se) wie se matriekuitslae goed was, het baie hard studeer. (whose)
  •  Haar ouers (wat se) wie se motor gaan staan het, kon nie betyds wees vir die afspraak met die skoolhoof nie. (whose)

​

15

16 of 20

g. Betreklike voornaamwoorde vervolg � Dit + voorsetsel?� NB! Met - mee & Vir - voor

  • Die graad 12-seun stel belang (in + dit) daarin om ‘n meganiese ingenieur te word. (interested in)
  • Die klein dogtertjie het (op dit) daarop geklim om oor die heining te kan sien. (on it)
  • Die hasie spring (oor + dit) daaroor om by die groentetuin uit te kom. (over it)
  • Dit is my nuwe skoene, ek het R200 (vir dit) daarvoor betaal. (for it)
  • Die skool het vir ons nuwe penne gegee, ons skryf baie netjies (met dit) daarmee. (with it)

16

17 of 20

h. Vraende voornaamwoorde / interrogative→ waar, wie, waarom, watter, waarheen, hoekom, wat - word ook as voegwoorde in groep 3 gebruik.

  • Wie is die spreker op die oueraand? (Who)
  • Waarheen gaan julle die vakansie? (Where)
  • Hoekom het jy nie gereeld gaan oefen nie? (Why)
  • Watter een van die twee roomyse wil jy hê? (Which)
  • Waar is die partytjie? (Where)
  • Wat het hier gebeur? (What)
  • Waarom het die vragmotor se band pap geword? (Why)
  • Waar het die ongeluk plaasgevind? (Where)

​

17

18 of 20

i. Aanwysende voornaamwoorde /demonstrative

  • Hierdie speelarea is net bedoel vir kleuters. (This)
  • Daardie speelarea is vir die gebruik van skoolgaande kinders. (That)

18

19 of 20

19

Kontak my gerus

ceciliaklopper@gmail.com

20 of 20

20

DANKIE!