განსახორციელებელი და დაგეგმილი აქტივობები:
ეტაპი 3
დამკვირვებლების რეკრუტირება
ეტაპი 4
მოხალისეთა ტრენინგები
ეტაპი 5
არჩევნების დღე და შემდგომი აქტივობები
ეტაპი 1
პოლიტიკური შეთანხმების პაკეტი (დრაფტი)
სტატუსი: დასრულებულია
ეტაპი 2
ორგანიზაციული დიზაინი
სტატუსი: მიმდინარე
განსახორციელებელი და დაგეგმილი აქტივობები:
ეტაპი 3
დამკვირვებლების რეკრუტირება
ეტაპი 4
მოხალისეთა ტრენინგები
ეტაპი 5
არჩევნების დღე და შემდგომი აქტივობები
ეტაპი 1
პოლიტიკური შეთანხმების პაკეტი (დრაფტი)
სტატუსი: დასრულებულია
ეტაპი 2
ორგანიზაციული დიზაინი
სტატუსი: მიმდინარე
პრობლემა 1.1: მიტაცებული ადმინისტრაცია (ცესკო)
ცენტრალური საარჩევნო კომისია და მთლიანად საარჩევნო ადმინისტრაციის სამივე დონე (ცენტრალური, საოლქო და საუბნო) მოქცეულია მმართველი პარტიის ერთპარტიული კონტროლის ქვეშ
1. ცესკოში მმართველი პარტიის სრული კონტროლი (უმრავლესობა)
მიუხედავად კომისიის წევრთა საერთო რაოდენობისა:
შედეგი: გარანტირებული მინიმუმ 9 ერთგული ხმა, რაც 17-წევრიან კომისიაში უბრალო უმრავლესობაა, ხოლო 13-წევრიანში — 2/3 კვალიფიციური უმრავლესობა.
2. მმართველი პარტიის ერთპარტიულად გადაწყვეტილების მიღების გარანტირებული მექანიზმი
2024 წლის ივნისის ცვლილებები საშუალებას აძლევს ძალას გვერდი აუაროს ოპოზიციას:
3. ოპოზიციამ დაკარგა ბოლო მაღალი თანამდებობა ცესკოში
2024 წლის მარტის საკანონმდებლო ცვლილებებით, ოპოზიციამ დაკარგა ბოლო მაღალი თანამდებობა:
Cesko-ს პროფესიული წევრების ნომინირება (ახალი მოდელი)
Cesko-ს პროფესიული წევრების ნომინირების საბჭო
50% - ადგილობრივმა სადამკვირვებლო ორგანიზაციები
საერთაშორისო აღიარების მქონე ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაცია,
აქვს მინიმუმ 3 საპარლამენტო არჩევნებზე დაკვირვების გამოცდილება (ცესკოში რეგისტრაცია);
50% - კვალიფიციური საარჩევნო სუბიექტები / კოალიციებში შემავალი პოლიტიკური გაერთიანებები
პოლიტიკური კონსენსუსის საფუძველზე,
2020 ან
2024
საპარლამენტო არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით
პარლამენტის თავმჯდომარე�უცვლელად წარუდგენს პარლამენტს სიას
პარლამენტი �უცლელად ამტკიცებს სიას
პროფესიული წევრების შერჩევა/წარდგენა (სია):
საბჭო (წევრთა ⅔) სამოქალაქო სექტორიდან / საზოგადოებრივი ჯგუფებიდან წარადგენს ე.წ. პროფესიული კვოტით ასარჩევ კანდიდატების სიას.
კანონით გაწერილი პროცედურა
კანონთან არა რეგლამენტირებული (არა წინააღმგებრივი) პროცედურა
პრობლემა 3.1: საარჩევნო უბნის მოწყობა -
დაკვირვებისთვის ფიზიკური ბარიერების შექმნა
საარჩევნო უბნების ფიზიკურად არასწორი მოწყობა და მცირე სივრცეები გამოყენებული იყო როგორც მიზანმიმართული ბარიერი დამკვირვებლებისა და საარჩევნო სუბიექტების მხრიდან პროცესზე მონიტორინგის მექანიზმების შესაზღუდად და დარღვევებში ჩართული პირებისათვის მაქსიმალურად ხელშემწყობი, არა სტრესული პირობების შესაქმნელად.
01. სივრცის სიმცირე
საარჩევნო უბნების პატარა ფართებში განთავსება ხელოვნურად ზღუდავდა დამკვირვებლებისა და წარმომადგენლების ფიზიკურ გადაადგილებას და პროცესის სრულფასოვან აღქმას.
02. რეგისტრატორების მაგიდების “ბლოკირება”
მაგიდების კედლებთან ახლოს მიდგმით გართულდა დამკვირვებლების რეგისტრატორების ზურგს უკან დგომის შესაძლებლობა. ამან მათ ხელი შეუშალა, რეალურ დროში დაენახათ და გაეკონტროლებინათ რეგისტრატორების უშუალო საქმიანობა (ამომრჩეველთა იდენტიფიკაცია/ვალიდაციის, მარკირების და ა.შ. პროცესი).
შეგახსენებთ, საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად მმართველი ძალისთვის 7 დღით ადრე ცნობილია თითოეულ უბანზე ყველა ეს რეგისტრატორი, რაც მათზე ზეწოლისთვის საკმარისი დროა.
ყოველივე ეს კი, კომისიის რეგისტრატორ წევრებს უფრო მეტ “მოქნილობას” აძლევდა, სურვილის შემთვევაში, განეხორციელებინათ ისეთი ქმედებები (მაგ. ამომრჩევლების სხვისი პირადობის მოწმობით რეგისტრაციია, მარკირების არ ჩატარება და ა.შ.), რომლებიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ “კარუსელისა” და არჩევნების გაყალბების სხვა მსგვასი მექანიზმების განხორციელებაში.
ბიულეტენის შევსება
საარჩევნო ყუთი
კომისია
მითერი
მარკირების შემოწმება
მედია
დაკვირვება
ამომრჩეველი
კომისიის წევრი
დამკვირვებელი
მედია-დამკვირვებელი
PCOS
გადასატანი ყუთი
დამკვირვებლები
ახალი მოდელი
რეგისტრაცია
პრობლემა: ფარულობის დარღვევა ციფრული კვალით
გადაწყვეტა: საარჩევნო ყუთის გამიჯვნა PCOS-ისგან
საარჩევნო ყუთი
PCOS
ხმის მიცემის დასრულების შემდეგ კომისიის წევრები შეაცურებენ ბიულეტენებს PCOS-ში ისევე, როგორც გადასატანი ყუთის შემთხვევაში აკეთებენ.
ბიულეტენის შევსება
კომისია
დამკვირვებლები
ამომრჩეველი
კომისიის წევრი
დამკვირვებელი
მედია-დამკვირვებელი
მედია
დაკვირვება
საარჩევნო/ გადასატანი ყუთი
PCOS
საარჩევნო ყუთის გამიჯვნა PCOS-ისგან
ხმის მიცემის დასრულება - ხმების დათვლა
ახალი მოდელი
რეგისტრაცია
პრობლემა 3.2: კენჭისყრის კაბინები
საარჩევნო კაბინების ფორმა, სხვა ფაქტორებთან (საარჩევნო უბნების მოწყობა, ვიდეოკონტროლი და უბანზე მყოფი პირების ქცევა) კომბინაციაში, ხელსუწყობდა ფსიქოლოგიური ზეწოლას, რათა ამომრჩეველს დაეკარგა ხმის მიცემის ფარულობის განცდა.
ღია კაბინები და კამერები: კენჭისყრის კაბინების წინა მხრიდან ღია ფორმა, მმართველი ძალის მიერ დამონტაჟებულ სტაციონარულ ვიდეოკამერებთან კომბინაციაში, ამომრჩეველში აჩენდა განცდას, რომ მისი არჩევანი ვიზუალურად შეიძლება გაკონტროლებულიყო.
მმართველ გუნდთან აფილირებულ პირთა ქცევა: ღია კაბინების წინ საარჩევნო კომისიის წევრების, მმართველ ძალასთან აფილირებული პირებისა და ე.წ. „გონგო“ (ხელისუფლების მიერ მართული ყალბი არასამთავრობო) ორგანიზაციების წარმომადგენლების მიზანმიმართული მოძრაობა და კომუნიკაცია, ამძაფრებდა კონტროლის განცდას.
რეგიონული მოწყვლადობა: ეს ტაქტიკა განსაკუთრებით ეფექტურია მოწყვლად რეგიონებში და მცირე ფართის მქონე საარჩევნო უბნებში, სადაც მჭიდრო სივრცე ფიზიკურად აადვილებდა ამომრჩევლის ნებაზე მანიპულირებასა და შიშის დანერგვას.�
ღია კენჭისყრის კაბინები
გადაწყვეტა 3.2: კენჭისყრის კაბინები
lock
კაბინების ფორმის შეცვლა
ცესკოს დადგენილებით უნდა შეიცვალოს კენჭისყრის კაბინების ფორმა - მოხდეს მისი სამივე მხრიდან მთლიანად დახურვა, რათა გამოირიცხოს ამომრჩევლის დაშინებისა და მისი ნების კონტროლის რისკები;
დახურული კენჭისყრის კაბინები
პრობლემა 6.1: ე.წ. „საარჩევნო კარუსელები“
საპარლამენტო არჩევნების მიტაცება მმართველმა პარტიამ მოახერხა ე.წ. „საარჩევნო კარუსელების“ გამოყენებით, რაც ვლინდებოდა ერთიდაიგივე პირის მიერ მრავალჯერადად ხმის მიცემაში:
„საარჩევნო კარუსელს“ ხელს უწყობდა ყველა ის საუბნო საარჩევნო კომისია, რომელიც არ ამოწმებდა, ან არასათანადოდ ამოწმებდა მარკირებას, ან არღვევდა ამომრჩევლის მარკირების პროცედურას;
გადაწყვეტა 6.1: ე.წ. „საარჩევნო კარუსელები“
*საჭიროებს კოდექსის ცვლილებას
საარჩევნო უბანზე საკვანძო ადგილების უწყვეტი ვიდეო ჩაწერა
პრობლემა 4.2:
ე.წ. „ვერიფიკაციის“ აპარატები - ამომრჩეველთა სიები
01
ვერიფიკაციის აპარატებთან დაკავშირებული ეჭვები და უნდობლობა, მათ შორის, ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ ცესკომ ოპოზიციურ პარტიებსა და სადამკვირვებლო ორგანიზაციებს არ მისცა საშუალება, მონაწილეობა მიეღოთ:�
02
03
ტექნიკური გაუმჭვირვალობა აჩენს სხვადასხვა ეჭვს, მ.შ. რომ შესაძლებელი იყო ერთი ID დაესკანირებინა, თუმცა ვერიფიკაციის აპარატის ეკრანზე გამოსულიყო ამომრჩეველთა სიაში მყოფი სხვა ამომრჩევლის მონაცემები (მაგალითად, ემიგრაციაში მყოფ ამომრჩეველთან კარუსელის მონაწილის მონაცემების/ID-ის მიბმა);
გადაწყვეტა 4.2: ე.წ. ვერიფიკაციის აპარატები-ამომრჩეველთა სიები
security
public
საზღვარგარეთ მყოფი ამომრჩევლის დოკუმენტით უბანზე მისვლა
ვერიფიკაციის აპარატების კონტროლის მექანიზმები
განსახორციელებელი და დაგეგმილი აქტივობები:
ეტაპი 3
დამკვირვებლების რეკრუტირება
ეტაპი 4
მოხალისეთა ტრენინგები
ეტაპი 5
არჩევნების დღე და შემდგომი აქტივობები
ეტაპი 1
პოლიტიკური შეთანხმების პაკეტი (დრაფტი)
სტატუსი: დასრულებულია
ეტაპი 2
ორგანიზაციული დიზაინი
სტატუსი: მიმდინარე
სადამკვირვებლო ქსელის (ფუნქციური) არქიტეტურა
საუბნო ჯგუფები �(30.000 – 50 000 მოხალისე)
მობილური ჯგუფი
საოლქო / მუნიციპალური�(2+2)*73=292/300
სამხარეო
ნაციონალური:
Front Office
Back
Office
როლები (უბანზე):
კომისიის �წევრები
• პროფესიული წევრები
• პარტიული წევრები
პარტიების წარმომადგენლები
საარჩევნო სუბიექტების მიერ დანიშნული წარმომადგენლები უბანზე.
დამოუკიდებელი დამკვირვებლები
ადგილობრივი და საერთაშორისო სადამკვირვებლო ორგანიზაციები.�
N - რეგისტრატორების რაოდენობა
მედია- დამკვირვებლები
აკრედიტებული პრესისა და მედიის წარმომადგენლები.�
მინიმუმ 2 წარმომადგენელი თითოეული მედიისგან
(Front Office)
www.geoasamblea.org/archevnebi