1 of 72

​

​

ლექტორი: ასოც. პროფ. ირინე დარჩია

​

​

კიკლადური კულტურა - „ფერფლით დაფარული ტრაგედია“

2 of 72

მსოფლიო კატაკლიზმები – წარღვნები:

​

  • შუმერულ–აქადური მითოლოგია, ბიბლიური გადმოცემები, ე.წ. დევკალიონის წარღვნა

​

  • პლატონის “ტიმეოსი” და “კრიტიასი”, ატლანტისი/ატლანტიდა

ატლანტიკის ოკეანე/ხმელთაშუაზღვა/

ევროპა: ირლანდია/ესპანეთი/შვედეთი

პლატონის ფანტაზია vs ისტორიული სიმართლე

უტოპია vs ატლანტილოგია

ძველი ტრადიცია: ჰელანიკოსი, ეგვიპტური წყაროები (თერა, ზღვის ხალხების შემოსევა, ტროას ომი, ათენელების შეჭრა სიცილიაში და სხვ.)

არისტოტელეს, რუდოლფ შტაინერის ინტერპრეტაციები

თომას მორი „უტოპია“, ფრანსის ბეკონი „ახალი ატლანტისი“

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

3 of 72

ატლანტიდა. ფრანსუა დე ნომ, ატლანტიდას დაცემა

4 of 72

​

​

მიქელანჯელოს ფრესკა სიქსტის კაპელაში

5 of 72

აივაზოვსკი, მე–19 ს., მსოფლიო წარღვნა

6 of 72

გუსტავ დიურერი, მე–16 ს., ბიბლიური წარღვნა

7 of 72

ბერძნული მითოლოგია

  • ადამიანთა ზვიადი, ქედმაღალი მოდგმა
  • განრისხებული ზევსი – სასჯელი: წარღვნა, ძვ.წ.ა. მე–15 ს.
  • დევკალიონი, პირა, კიდობანი, პარნასოსის მთა
  • ქვები – ადამიანთა ახალი მოდგმა

​

დევკალიონი

⇩

ჰელენოსი

⬃⇩⬂

ეოლოსი, დოროსი, ქსუთოსი

⇩

იონი

​

დევკალიონი ⇨ ეოლიელები, დორიელები, იონიელები

​

​

 

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

8 of 72

პოლ მერვარტი, დევკალიონი და პირა

9 of 72

ვირგილ სოლის, გრავიურა, მე–16 ს., დევკალიონი და პირა

10 of 72

​

​

​

​

დევკალიონი და პირა

11 of 72

​

​

დევკალიონი და პირა.

12 of 72

​

კუნძული თერა (სანტორინი) – ეგეოსური კულტურის კერა

​

სპირიდონ მარინატოსის გათხრები, 1967 წლიდან

​

კ. თერა – კრეტიდან 120 კმ., ნახევარმთვარის ფორმის კუნძული, ღრმულის ირგვლივ (დიამეტრი: 11 კმ. სიღრმე: 300 მ.) – 2000 მ. სიმაღლის კრატერი, ძვ. წ. ა. მე–15 ს. ამოფრქვევა

​

ძვ.წ.ა. მე–10 ს. – ცხოვრების განახლება, ელინისტურ ხანაში ქალაქური ცხოვრება

​

მიწისძვრა (შენობების ნგრევა), ვულკანის ამოფრქვევა, მოსახლეობის ევაკუაცია

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

13 of 72

თერა (სანტორინი).

14 of 72

კუნძული თერა (სანტორინი) – აკროტირი

​

აკროტირი – ორსართულიანი, მიჯრით განლაგებული შენობები VS კრეტის სასახლეები

​

ფრესკები – ბუნება: ყვავილების და ცხოველების სამყარო, ყოფითი სცენები

​

კერამიკა – სპირალური და გეომეტრიული ელემენტები, მცენარეული და ცხოველთა დეკორი

​

განსხვავება კრეტული ფრესკული მხატვრობისგან: რთული სიუჟეტები და კომპოზიციები, ომის თემა

​

განსხვავება კრეტული კერამიკისგან: ფორმებისა და ორნამენტების ნაკლები მრავალფეროვნება

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

15 of 72

აკროტირის გეგმა

16 of 72

თერა ძვ.წ.ა. მე–15 ს. (რეკონსტრუქცია) და სანტორინი დღეს ☺

17 of 72

აკროტირი.

18 of 72

აკროტირი.

19 of 72

აკროტირი.

20 of 72

აკროტირი.

21 of 72

აკროტირი.

22 of 72

აკროტირი. ფრესკა.

23 of 72

24 of 72

Fig. 1. (Left) Lilium candidum, Samos, 1995. (Right) Minoan lily fresco, Amnisos (c. 1600 BC, Museum Heraklion, Crete ...

J Exp Bot, Volume 60, Issue 7, May 2009, Pages 1893–1895, https://doi.org/10.1093/jxb/erp088

The content of this slide may be subject to copyright: please see the slide notes for details.

25 of 72

კნოსოსის სასახლე

26 of 72

​

კნოსოსის სასახლე. ფრესკა.

27 of 72

​

შროშანების სიმბოლური დატვირთვა:

​

  • მითოლოგია - წარმოშობა ჰერას რძიდან, ვენუსის ყვავილი

​

  • კრეტა, ვილა ამნისოსში - მესაკუთრის არისტოკრატული წარმოშობა და ცხოვრების წესი

​

  • კრეტა, კნოსოსის სასახლე - ძალაუფლების ნიშანი

​

  • თერა, აკროტირი - საქორწინო ცერემონიების ოთახი/პატარძლის რიტუალური ოთახი. დეკორი სილამაზისთვის და ნიშანი სიწმინდისა მოწიფულობაში გადასვლამდე, ადრე ზაფხულისა და არიადნეს თაყვანისცემის ნიშანი (მცენარეულობის ადგილობრივი ქალღმერთი - ზრდის ხელახლა დაწყების, კეთილდღეობის, ნაყოფიერებისა და მოსავლის მფარველი)

​

  • გვიანბერძნული და რომაული ხანა - ამაღლებული სიყვარულის, შთამომავლობის, დიდების სიმბოლო, რიტუალური საქორწინო გვირგვინის ნაწილი.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

28 of 72

​

შროშანები თანამედროვე საქორწინო რიტუალებში

29 of 72

აკროტირი. ფრესკა. ცისფერი მაიმუნები.

30 of 72

აკროტირი. ფრესკა. ანტილოპები.

31 of 72

32 of 72

აკროტირი. ფრესკა. მოკრივე ბიჭები.

33 of 72

აკროტირი. ფრესკა. კაცი თევზებით.

34 of 72

აკროტირი. ფრესკა.

35 of 72

აკროტირი. ფრესკა. ეგზოტიკური მდინარე.

36 of 72

თეთრებში გამოწყობილი ადამიანების მისია აფრიკულ ქვეყანაში (ლიბიაში) ?

37 of 72

რთული სიუჟეტის გადმოცემის მცდელობა...

38 of 72

აკროტირი. ფრესკა. ფრაგმენტი.

39 of 72

რთული სიუჟეტური კომპოზიცია, შეიარაღებული ადამიანები..

40 of 72

სამი თემა: პასტორალური სურათი, ქალების ყოველდღიურობა, შეიარაღებული რაზმი, დამარცხებული ხალხი...

41 of 72

სამფეხი.

42 of 72

ვაზა მერცხლებით

43 of 72

ვაზა სპირალური ელემენტებით

44 of 72

ვაზა მცენარეებით

45 of 72

ვაზა მერცხლებით

46 of 72

ვაზები ფრინველებით

47 of 72

კერამიკა.

48 of 72

კიკლადური ხელოვნება – სკულპტურა

​

  • ძვ. წ. ა. მესამე ათასწლეული, სხვადასხვა ზომის სკულპტურები – 0,20 მ – 1,50 მ

​

  • საფლავები, გატეხილი ფიგურები, შეკეთებული ექსპონატები

​

  • კუთხოვნება, ხაზოვნება, სქემატიზმი, პირობითობა

​

  • მსგავსება თანამედროვე კუბიზმთან, აბსტრაქციონიზმთან

​

  • „დიდი დედა“ - ბუნების ქალღმერთი, ღმერთების გამოსახულებები, სიკვდილის განსხეულება, სათამაშოები და სხვ.

​

  • გაფერადებული (?), რიტუალური დატვირთვა (?)

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

49 of 72

კიკლადები.

50 of 72

კიკლადური ხელოვნების მუზეუმი ათენში.

51 of 72

კიკლადური სკულპტურები.

52 of 72

კიკლადური სკულპტურები.

53 of 72

კიკლადური სკულპტურები - Joseph Csaky, 1913

54 of 72

კიკლადური სკულპტურები - Constantin Brancusi, 1907-08

55 of 72

კიკლადური სკულპტურები - Andre Derain, 1907

56 of 72

კიკლადური სკულპტურები.

57 of 72

კიკლადური სკულპტურები - Joseph Csaky, 1913

58 of 72

ლირაზე დამკვრელი - Henri Gaudier-Brzeska, 1914

59 of 72

მინოსური სადღეგრძელო - ამადეო მოდილიანი, 1912

60 of 72

ფეხმძიმე ქალის გამოსახულება

61 of 72

მუსიკოსი - Constantin Brancusi, 1907-08

62 of 72

ვიოლინოს ფორმის ქალის გამოსახულება, ნაყოფიერების ქალღმერთი (?)

63 of 72

კუბიზმი. პიკასო.

64 of 72

კუბიზმი. პიკასო.

65 of 72

კუბიზმი. პიკასო.

66 of 72

კუბიზმი. პიკასო.

67 of 72

​

თერას (სანტორინის) კატასტროფა

​

  • კუნძულ თერას და იქ არსებული კულტურის განადგურება

​

  • კუნძულ კრეტის ფლოტის განადგურება

​

  • ფერფლით დაფარვა და დასახლებული ტერიტორიების ნაწილის განადგურება

​

  • კრეტელთა მორალურად დაცემა

​

  • კნოსოს სასახლე დაინგრა 50 წლის შემდეგ (შინაური უთანხმოება ან ბერძნების შემოჭრა)

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

68 of 72

​

ბერძნების დამკვიდრება კრეტაზე

​

  • ადგილობრივი ტრადიციების შენარჩუნება, მინოსური კულტურის გავლენა

​

  • A ხაზოვანის საფუძველზე ქმნიან B ხაზოვან დამწერლობას

​

  • ძვ.წ.ა. 1380 წ. კნოსოს სასახლე საბოლოოდ ინგრევა

​

  • კრეტა გადაიქცევა მიკენური სამყაროს პერიფერიად

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

69 of 72

​

კატასტროფის შემდეგ...

​

  • ბერძნების შემოჭრის შემდეგ კრეტა მთლიანად ელინური არ ხდება. ჰომეროსი: აქაველები, კიდონედები, დორიელები, პელასგები (“ოდისეა”, მე–19 სიმღერა, 175–177)

​

  • კრეტული ენა კლასიკურ პერიოდშიც ცოცხალია

​

  • კრეტელები – კეფტიუ (ეგვიპტელები), ეტეოკრეტელები ანუ კიდონიელები (ჰომეროსი)

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

70 of 72

ატლანტიდის თემა მუსიკაში

​

  • მანუელ დე ფალლა, ერნესტო ალფტერი, კანტატა/ოპერა �„ატლანტიდა“

​

  • უძველესი წარმოდგენა: ამერიკა და ესპანეთი უძველესი, ერთიანი კონტინენტის, ატლანტიდას გადარჩენილი ნაწილებია

​

  • ქრისტოფერ კოლუმბი მიდის ესპანეთში და ისმენს უძველეს მითებს...

​

  • დედოფალი იზაბელა აძლევს სამკაულებს ამერიკის აღმოსაჩენად...

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

71 of 72

კრეტული კულტურის მახასიათებლები

(რეზიუმე)

​

  • სიახლისკენ სწრაფვა, მხატვრული კანონების რღვევა (შდრ. დედალოსი და მისი ქმნილებები);

​

  • ამქვეყნიური ცხოვრებით ტკბობა;

​

  • არ დასტურდება ერთპიროვნული მმართველობა; პიროვნება არის განმსაზღვრელი;

​

  • მინოსური მშვიდობა;

​

  • ადამიანისა და ბუნების ჰარმონიული თანაარსებობა, ბუნების კულტი;

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

72 of 72

​

​

​

​

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

​

irine.darchia@tsu.ge

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University