1

Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

2

• Ποια είναι η σημασία του συνολικού έργου του Αλεξάνδρου;

Με την κατάκτηση της Ανατολής ο Ελληνισμός οδηγήθηκε στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου·

• έτσι δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για την οικουμενική του ανάπτυξη.
• Οι ερευνητές και οι ιστορικοί αυτής της περιόδου έχουν χρησιμοποιήσει ποικίλες έννοιες για να αποδώσουν τη δραστηριότητα και να χαρακτηρίσουν το έργο που σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα κατόρθωσε ο Αλέξανδρος.

​

• Πώς επηρέασε τους λαούς που κατέκτησε;

Παρά το περιορισμένο χρονικό διάστημα της βασιλείας του (336-323 π.Χ.) και τη νεαρή ηλικία του - ήταν τριαντατριών ετών, όταν πέθανε - ο Μ. Αλέξανδρος

• έμεινε ζωντανός στη μνήμη των λαών.
• Το έργο του άφησε ανεξίτηλα ίχνη για τους επόμενους αιώνες
• και αποτέλεσε την τομή για μια διαφορετική πορεία των λαών της Ανατολής και της Μεσογείου.
• Η μορφή και η δράση του συνυφάνθηκαν με τη λαϊκή φαντασία
• και δημιούργησαν το θρύλο ενός μυθικού ήρωα στην παράδοση πολλών λαών.

► Έργα του αρχιτέκτονα-καλλιτέχνη-ζωγράφου Διονύσιου Ζαχαρίου

ALEXANDER THE GREAT (typhoon-twister) 

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ (ανεμοστρόβιλος-τυφώνας) http://www.safem.gr

3

356

336 334 333

331

326

Θάνατος

Επιστροφή στα Σούσα

Μάχη στον Υδάσπη ποταμό

Μάχη στα Γαυγάμηλα

Μάχη της Ισσού

Μάχη στο Γρανικό Ποταμό

Έναρξη Εκστρατείας

Βασιλιάς της Μακεδονίας

Γέννηση Αλεξάνδρου

Μάχες

323

• Ποιες ήταν οι ικανότητες του Μ. Αλεξάνδρου στον στρατιωτικό τομέα;

Στο στρατιωτικό τομέα, για τον οποίο η εικόνα που έχουμε είναι πιο ολοκληρωμένη, ο χαρακτηρισμός του Αλέξανδρου ως διορατικού στρατηγού με μεγαλοφυή σκέψη

• δεν ανταποκρίνεται μόνο στο έργο των κατακτήσεων ορισμένων περιοχών,
• αλλά κυρίως στην εφαρμογή κατάλληλου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση του αντιπάλου,
• τόσο στις κατά μέτωπο συγκρούσεις
• όσο και στις πολιορκίες πόλεων.

4

356

336 334 333

331

326

Θάνατος

Επιστροφή στα Σούσα

Μάχη στον Υδάσπη ποταμό

Μάχη στα Γαυγάμηλα

Μάχη της Ισσού

Μάχη στο Γρανικό Ποταμό

Έναρξη Εκστρατείας

Βασιλιάς της Μακεδονίας

Γέννηση Αλεξάνδρου

Μάχες

323

• Ποιες ήταν οι ικανότητες του Μ. Αλεξάνδρου στον στρατιωτικό τομέα;

Στο στρατιωτικό τομέα, για τον οποίο η εικόνα που έχουμε είναι πιο ολοκληρωμένη, ο χαρακτηρισμός του Αλέξανδρου ως διορατικού στρατηγού με μεγαλοφυή σκέψη

• δεν ανταποκρίνεται μόνο στο έργο των κατακτήσεων ορισμένων περιοχών,
• αλλά κυρίως στην εφαρμογή κατάλληλου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση του αντιπάλου,
• τόσο στις κατά μέτωπο συγκρούσεις
• όσο και στις πολιορκίες πόλεων.

5

▲ Ο Αλέξανδρος νικά το Δαρείο στη μάχη της Ισσού. Ψηφιδωτό από την Πομπηία. Νάπολι, Αρχαιολογικό Μουσείο.

6

• Ποια άποψη έχει διατυπωθεί για τις πολιτικές επιδιώξεις του Μ. Αλεξάνδρου και πώς η άποψη αυτή τεκμηριώνεται;

Σε ό,τι αφορά την πολιτική του δράση, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι πράξεις του αποσκοπούσαν

• στην ανάμειξη του ελληνικού με τον ασιατικό κόσμο
• και στην ένωσή τους κάτω από μια ισχυρή διοίκηση.

​

Με αυτόν τον τρόπο επιδίωξε να δημιουργήσει

• μια καινούργια διοικητική παράδοση.

Έκανε αποδεκτές

• τις τοπικές συνήθειες,
• τις παραδόσεις
• και το διαφορετικό τρόπο άσκησης της εξουσίας για κάθε λαό.

Διατήρησε το θεσμό των σατραπειών

• αναθέτοντας τη διοίκησή τους σε Έλληνες ή Πέρσες ηγεμόνες.

7

• Ποια άποψη έχει διατυπωθεί για τις πολιτικές επιδιώξεις του Μ. Αλεξάνδρου και πώς η άποψη αυτή τεκμηριώνεται;

Σε ό,τι αφορά την πολιτική του δράση, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι οι πράξεις του αποσκοπούσαν

• στην ανάμειξη του ελληνικού με τον ασιατικό κόσμο
• και στην ένωσή τους κάτω από μια ισχυρή διοίκηση.

​

Με αυτόν τον τρόπο επιδίωξε να δημιουργήσει

• μια καινούργια διοικητική παράδοση.

Έκανε αποδεκτές

• τις τοπικές συνήθειες,
• τις παραδόσεις
• και το διαφορετικό τρόπο άσκησης της εξουσίας για κάθε λαό.

Διατήρησε το θεσμό των σατραπειών

• αναθέτοντας τη διοίκησή τους σε Έλληνες ή Πέρσες ηγεμόνες.

►Λιθογραφία Σωτήρη Χρηστίδη. Ο γάμος του Αλέξανδρου με την Ρωξάνη.

Ο Αλέξανδρος σεβάστηκε τους πολιτισμούς των λαών που κατέκτησε κι έτσι κέρδισε την εμπιστοσύνη τους. Με το γάμο του με τη Ρωξάνη, κόρη του ηγεμόνα της Σογδιανής, ικανοποίησε τους ντόπιους αριστοκράτες, αλλά και πραγματοποίησε το όραμά του που ήταν ο σχηματισμός μιας αυτοκρατορίας όπου θα συνυπήρχαν διάφοροι λαοί.

9

• Ποια ήταν η πολιτική του Μ. Αλεξάνδρου στον οικονομικό τομέα;

Στον οικονομικό τομέα,

1. προώθησε το σύστημα της νομισματικής οικονομίας
• και εγκατέλειψε την ιδέα του αυτοκρατορικού θησαυροφυλακίου.
2. Οι σατράπες δεν ασχολούνταν πλέον
• με τη συγκέντρωση των φόρων και τη διαχείριση του δημόσιου πλούτου.
3. Στη θέση της σατραπείας, που ήταν μέχρι εκείνη την εποχή και φορολογική μονάδα,
• δημιούργησε τη φορολογική περιφέρεια με περισσότερες από μια σατραπείες.
4. Οι θησαυροί που συγκεντρώνονταν μεταβάλλονταν σε χρυσό νόμισμα.
• Έτσι δημιουργήθηκε ενιαίο νομισματικό σύστημα στην απέραντη αυτοκρατορία.

► Αργυρό τετράδραχμο Αλεξάνδρου Γ' Μακεδονίας,336-323 π.Χ. Στον εμπροσθότυπο εικονίζεται κεφαλή του Ηρακλή με λεοντή και στον οπισθότυπο ο Δίας σε θρόνο κρατώντας αετό και σκήπτρο. Τη μορφή του τελευταίου περιβάλλει η επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Ο Μέγας Αλέξανδρος επέλεξε σκόπιμα αυτούς τους δύο τύπους, γιατί είχαν την αποδοχή τόσο των Ελλήνων όσο και των λαών της Ανατολής http://www.fhw.gr/chronos/06/gr/politics/index102.html

3

την ίδρυση

νέων πόλεων

που εξελίχθηκαν σε εμπορικά και πνευματικά κέντρα,

4

• τις εξερευνήσεις περιοχών,
• την επιθυμία για έρευνα

- όπως αποδείχθηκε από τη συμμετοχή στην εκστρατεία φιλοσόφων και ερευνητών –

​

2

την υιοθέτηση πολιτιστικών στοιχείων

από την παράδοση των λαών της Ανατολής,

​

1

με τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας

​

και του ελληνικού πολιτισμού,

​

Τέλος, στον πολιτιστικό τομέα,

• Ποια ήταν η συμβολή της εκστρατείας του Μ. Αλεξάνδρου στον πολιτισμό;

διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις που έδωσαν στην εκστρατεία του Αλεξάνδρου τη διάσταση της ένοπλης εξερεύνησης.

3

την ίδρυση

νέων πόλεων

που εξελίχθηκαν σε εμπορικά και πνευματικά κέντρα,

4

• τις εξερευνήσεις περιοχών,
• την επιθυμία για έρευνα

- όπως αποδείχθηκε από τη συμμετοχή στην εκστρατεία φιλοσόφων και ερευνητών –

​

2

την υιοθέτηση πολιτιστικών στοιχείων

από την παράδοση των λαών της Ανατολής,

​

1

με τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας

​

και του ελληνικού πολιτισμού,

​

Τέλος, στον πολιτιστικό τομέα,

• Ποια ήταν η συμβολή της εκστρατείας του Μ. Αλεξάνδρου στον πολιτισμό;

διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις που έδωσαν στην εκστρατεία του Αλεξάνδρου τη διάσταση της ένοπλης εξερεύνησης.

12

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

Σωστό ή Λάθος

Η εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου είχε τον χαρακτήρα ένοπλης εξερεύνησης. # 35292

Σ

Ο Μ. Αλέξανδρος κατάργησε το θεσμό των σατραπειών και ανέθεσε τη διοίκηση σε Έλληνες ηγεμόνες. #35291

Λ

Ο Μ. Αλέξανδρος διατήρησε την ιδέα του αυτοκρατορικού θησαυροφυλακίου

#30401

Λ

Οι πράξεις του Μ. Αλεξάνδρου απέβλεπαν στην ανάμειξη του ελληνικού με τον ασιατικό κόσμο. #29807

Σ

Ο Μ. Αλέξανδρος διατήρησε τον θεσμό των σατραπειών αναθέτοντας τη διοίκησή τους

σε Έλληνες ή Πέρσες ηγεμόνες. #26111

Σ

Οι ενέργειες του Μ. Αλεξάνδρου αποσκοπούσαν στην ανάμειξη του ελληνικού με τον ασιατικό κόσμο κάτω από μια ισχυρή διοίκηση. #26110

Σ

Η κλασική εποχή τελειώνει με τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου. #25202

Σ

Ο Μ. Αλέξανδρος, κατά την άσκηση της πολιτικής του, αγνόησε τα πολιτιστικά στοιχεία

της παράδοσης των λαών της Ανατολής. #25199

Λ

13

Η πολιτική δράση του Μ. Αλεξάνδρου αποσκοπούσε: #34177

α. στην απόλυτη επικράτηση του ελληνικού κόσμου

β. στην απόλυτη επικράτηση του ασιατικού κόσμου

γ. στην ανάμειξη του ελληνικού με τον ασιατικό κόσμο και στην ένωσή τους κάτω από μια ισχυρή διοίκηση

δ. στον πλήρη παραμερισμό της τοπικής μορφής διοίκησης, της σατραπεία

γ

​

Στον οικονομικό τομέα ο Μ. Αλέξανδρος προώθησε τη(ν): #29534

α. ενίσχυση του αυτοκρατορικού θησαυροφυλακίου

β. καθιέρωση της κάθε σατραπείας ως φορολογικής μονάδας

γ. διαχείριση του δημόσιου πλούτου από τους σατράπες

δ. δημιουργία ενιαίου νομισματικού συστήματος στην απέραντη αυτοκρατορία

δ

​

Η οικονομική πολιτική του Μ. Αλεξάνδρου αποσκοπούσε στην: #27790

α. απόλυτη επικράτηση του ελληνικού οικονομικού συστήματος

β. απόλυτη διάκριση πλουσίων Ελλήνων και πλουσίων γηγενών των κατακτημένων

περιοχών

γ. επικράτηση ενός ενιαίου νομισματικού συστήματος και στη μετατροπή των θησαυρών σε

χρυσό νόμισμα

δ. αποθησαύριση όλου του πλούτου στο αυτοκρατορικό θησαυροφυλάκιο

γ

14

ΙΙ) Να κατατάξετε στη σωστή χρονολογική σειρά τα ακόλουθα γεγονότα, αρχίζοντας από το αρχαιότερο: #35596

α. εκστρατεία Μ. Αλεξάνδρου

β. Θηβαϊκή ηγεμονία

γ. ιωνική επανάσταση

δ. Σπαρτιατική ηγεμονία

ε. Αθηναϊκή ηγεμονία

γ, ε, δ, β, α

​

Να τοποθετήσετε τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα στη σωστή χρονολογική σειρά, αρχίζοντας από το αρχαιότερο: 33059, 33093

α. εξοστρακισμός του Κίμωνα

β. ίδρυση της αποικίας των Θουρίων

γ. βασιλεία του Μ. Αλεξάνδρου

δ. ίδρυση της Ρώμης

ε. Δεκελεικός ή Ιωνικός πόλεμος

δ, α, β, ε, γ

​

Να τοποθετήσετε τα παρακάτω γεγονότα στη σωστή χρονολογική σειρά, αρχίζοντας από το αρχαιότερο: #30401

α. μάχη στα Λεύκτρα

β. μάχη στη Χαιρώνεια

γ. ναυμαχία στη Σαλαμίνα της Κύπρου

δ. θάνατος Μεγάλου Αλεξάνδρου

ε. μάχη στον Μαραθώνα

ε, γ, α, β, δ

15

Να τοποθετήσετε τα ακόλουθα ιστορικά γεγονότα στη σωστή χρονολογική σειρά, αρχίζοντας από το αρχαιότερο:

α. περσικοί πόλεμοι β. μάχη στη Μαντίνεια γ. βασιλεία του Μ. Αλεξάνδρου δ. έναρξη ιωνικής επανάστασης

ε. έναρξη Πελοποννησιακού πολέμου

δ, α, ε, β, γ

Να κατατάξετε στη σωστή χρονολογική σειρά τα ακόλουθα γεγονότα, αρχίζοντας από το αρχαιότερο και καταλήγοντας στο πιο πρόσφατο: #27792

α. διάταγμα του Καρακάλλα β. τρωική εκστρατεία γ. ανάληψη της αρχηγίας πανελλήνιας συμμαχίας από τον Μ. Αλέξανδρο δ. Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος ε. δεύτερος ελληνικός αποικισμός

β, ε, δ, γ, α

Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της στήλης Α με στοιχεία της στήλης Β. Ένα (1) στοιχείο της στήλης Β περισσεύει. 34179, 34171, 34165

​

​

​

​

​

​

​

​

1ε, 2στ, 3β, 4α, 5γ

​

Να εξηγήσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων ιστορικών όρων: ένοπλη εξερεύνηση (εκστρατείες Μ. Αλεξάνδρου) #32287«[…] Στον πολιτιστικό τομέα … ένοπλης εξερεύνησης […]».