1 of 6

UNGGAH UNGGUH / UNDHA USUK BASA

UNGGAH UNGGUH basa yaiku trap-trapaning (stratifikasi) basa amarga kanggo ngajeni marang wong kang diajak wawan rembung. Ing sesrawungan masyarakat Jawa saiki basa sing asring digunakake yaiku basa Ngoko lan Krama. Basa Ngoko kapilah dadi loro, yaiku basa Ngoko Lugu lan basa Ngoko Alus. Dene basa Krama kapilah dadi loro uga, yaiku basa Krama Lugu lan basa Krama Alus.

2 of 6

Undha usuk basa Jawa ana:

1.     Basa Ngoko adate dianggo wawan rembug utawa omong-omong dening wong sing wis padha tepung apik, akrab, ora ana jarak, lan nduweni derajat imbang.

​

  • Ngoko Lugu

Titikane: tetembungane ngoko kabeh, ora ana sing dibasakake.

Kagunaane: kanggo sapadha-padha, bocah karo bocah, wong tuwa karo wong tuwa, wong tuwa marang bocah. Biasane digunakake wong sing wis padha-padha akrab.

Tuladha: “Tini numpak sepur.”

​

  • Ngoko alus

Titikane: tembunge ngoko campur krama inggil tumrap kang diajak guneman. Biasane digunakake wong sing wis padha-padha akrab la ana usaha saling ngurmati.

Kagunaan: Ibu marang bapak ing dalem, wong tuwa marang wong enom kang isih ngajeni.

Tuladha: “Ibu mau tindak jam enem esuk.”

​

3 of 6

2. Dene basa Krama adate dianggo wawan rembug utawa pacelathon dening wong sing durung tepung akrab lan derajate beda utawa sok ana jarak lan kanggo luwih ngajeni wong liya.

​

  • Krama Lugu

Titikane kabeh nggunakake tembung krama.

Kagunaane: wong tuwa marang wong enom kang isih diajeni, uga wong enom marang wong tuwa nanging ora pati ngajeni.

Tuladha: “Adhi kula nembe tilem jam tiga dalu.”

​

  • Krama Alus

Titikane: tembung karma inggil, ater-ater, lan panambange karma.

Kagunaane: bocah marang wong tuwa, wong enom marang kang luwih tuwa kang ngajeni banget, andhahan marang dhuwuran.

tuladha: “Panjenengan dipunaturi rawuh wonten arisan menika.”

​

4 of 6

Tuladha Tembung manut Unggah Ungguhe

  • Ngoko Lugu : Aku Krama Lugu : Kula Krama Alus /Inggil : Kula
  • Ngoko Lugu : mangan Krama lugu : nedha Krama Alus/ Inggil : dhahar
  • Ngoko Lugu : gelem Krama lugu: purun Krama Alus/ Inggil : kersa
  • Ngoko Lugu : lunga Krama lugu : kesah Krama Alus/ Inggil : Tindak

5 of 6

Makarya Bebarengan Babagan teks drama

  • Makaryo sak jeroning kelompok
  • Ngrakit teks pacelathon/ teks drama seng arep ditindakake
  • Maragakake teks drama kang wes dirakit

​

6 of 6

Nulis teks drama

  • Nentokake tema
  • Nentoake paraga lan watake
  • Nggawe alur crita
  • Nemtokake latar/ setting crita
  • Nulis naskah awal nganti mbayangake kepriye pementasanne
  • Naskah banjur diedit supaya dadi naskah seng apik