Білет №20. Пытанне № 2. Практычнае заданне. Развіццё культуры на беларускіх землях у XIV-XVIII стст.

Матэрыялы для падрыхтоўкі да экзамена па гісторыі Беларусі 9 клас. Праект «Капілка гісторыка»

​

Гісторыя літаратуры XIV-XV стст.

• Перыяд развіцця рукапісных евангелле і летапісаў
• Рукапісныя Лаўрышаўскае і Друцкае евангеллі з'яўляюцца ўзорам кніжнай справы
• У XV ст. развіццё атрымае летапісанне
• Да нашых дзён захаваўся Беларуска-літоўскі летапіс 1446 г., дзе апісваюцца падзеі з IX па сярэдзіну XV ст., у т. л. аб княжанні Вітаўта

Мікола Гусоўскі

• Беларускі паэт. Знаходзячыся ў Рыме, па просьбе Папы Рымскага, ён стварыў сапраўдны гімн радзіме - паэму «Песня пра зубра», прысвечаную апісанню сцэн палявання на зубра і падзеям часоў кіравання Вітаўта.

Францыск Скарына

• усходнеславянскі і беларускі гуманіст, асветнік і першадрукар, вучоны і пісьменнік, ураджэнец г. Полацка.
• Гады жыцця: 1490-каля 1551 гг.

Сымон Будны

• заснавальнік Нясвіжскай друкарні, выдаў знакаміты «Катэхізіс» і кнігу «Аб апраўданні грэшнага чалавека перад Богам»

Васіль Цяпінскі

у 1570-я гг. пераклаў і выдаў «Евангелле» на дзвюх мовах: царкоўнаславянскай і беларускай

Іван Фёдараў

• ураджэнец ВКЛ, які ў Маскве выдаў першую дакладна датаваную рускую друкаваную кнігу – «Апостал» (1564)

Пётр Мсціславец

• ураджэнец ВКЛ, адкрыў у Вільні знакамітую друкарню, у якой былі выдадзены Статут ВКЛ 1588 г., а таксама «Евангелле» і «Псалтыр».

Сімяон Полацкі

• Ураджэнец Полацка, паэт, вучоны, мысліцель, асветнік. Яго дзейнасць шмат у чым звязана з Маскоўскай дзяржавай. Ён з'яўляўся настаўнікам васьмігадовага Пятра I, а таксама выдаў у сваёй маскоўскай друкарні «Буквар» і з'яўляўся ініцыятарам стварэння першай ў Расіі вышэйшай навучальнай установы.

Развіццё архітэктуры ў XIV-XV стст.

• Будзе звязана з наяўнасцю пастаяннай знешняй небяспекі ў асобе крыжакоў
• Будзе ўзведзена вялікая колькасць замкаў (замкаў-кастэляў), выкананых у раманскім стылі
• У XIV ст. будуць узведзены замкі ў Лідзе і Крэве
• Значным помнікам абароннай архітэктуры будзе з'яўляцца Гродзенскі замак
• Царкоўнае будаўніцтва характарызуецца тым, што дамінуючым стылем ў XIV-XV стст. з'яўляўся гатычны стыль
• Масавай з'явай сталі царквы-крэпасці

Лідскі замак

Гродзенскі замак

Развіццё архітэктуры ў XVI-XVII стст.

• пачнецца масавае будаўніцтва палацава-замкавых комплексаў у Смалянах, Геранёнах і Міры
• На тэрыторыі Беларусі з'явяцца і палацава-паркавыя ансамблі
• Самым вядомым будзе з'яўляцца палац Радзівілаў у Нясвіжы. У гэты перыяд у архітэктуры пачне пераважаць барока
• Узводзяцца рэзідэнцыі Сапегаў у Ружанах, Агінскіх у Слоніме, Тызенгаўзаў у Гродне

Палацава-паркавы ансамбль у Нясвіжы

Іншыя напрамкі мастацтва і культуры

• У жывапісе першапачаткова пераважала стварэнне абразоў
• У наступным ад рэлігійных матываў перайшлі да стварэння вобразаў свецкага характару, а ў прыватнасці прадстаўнікоў знакамітых магнацкіх і шляхецкіх радоў
• Развіццё і станаўленне тэатра ў XVI-XVII стст. звязана з дзейнасцю лялечнага тэатра – батлейкі. У XVIII ст. адбываецца станаўленне прыгоннага тэатра
• Найбольшую папулярнасць атрымалі прыватныя тэатры Радзівілаў у Нясвіжы і Слуцку. Еўрапейскую вядомасць атрымаў тэатр Міхала Клеафаса Агінскага ў Слоніме

Батлейка

Асаблівасці развіцця адукацыі

• Развіццё сістэмы адукацыі будзе звязана з дзейнасцю школ пры праваслаўных, пратэстанцкіх і каталіцкіх саборах і манастырах
• Найбольшую актыўнасць праявіў каталіцкі ордэн езуітаў, якія адкрылі вялікую колькасць школ пры кляштарах (манастырах)
• У XVIII ст. у Рэчы Паспалітай, пад уплывам ідэй Асветы, будзе праведзена рэформа адукацыі
• У 1773 г. будзе створана Адукацыйная камісія з мэтай правядзення рэформаў. Будзе адкрыта больш за 20 школ сярэдняй ступені і больш за 200 пачатковай

Калегіум езуітаў у Пінску

Практычнае заданне

Дэма-версія. Крыніца: adu.by

Білет №20. Пытанне № 2. Варыянт 5. Заданні склаў: настаўнік Міхальчанка А. І., ДУА «Мядзельская сярэдняя школа»

• Выкарыстоўваючы прадстаўленыя матэрыялы, адкажыце на пытанні:

1. Адкуль на беларускія землі прыйшла ідэя будаўніцтва замкаў-кастэляў?

2. Абапіраючыся на тэкст дакумента, назавіце рысы замкаў-кастэляў і абярыце з прапанаваных на ілюстрацыях тыя замкі, якія можна аднесці да гэтага тыпу.

3. Знайдзіце на карце месцазнаходжанне гэтых замкаў і растлумачце, чым было абумоўлена будаўніцтва такіх замкаў менавіта на гэтай частцы тэрыторыі Беларусі.

4. Здагадайцеся, помнік якому князю быў устаноўлены ў г. Ліда ў 2019 годзе і растлумачце, чаму, з вашага пункту гледжання, менавіта яму ў гэтым горадзе ўстанавілі помнік.�

Пытанне 1. Адкуль на беларускія землі прыйшла ідэя будаўніцтва замкаў-кастэляў?

Пытанне 2. Абапіраючыся на тэкст дакумента, назавіце рысы замкаў-кастэляў і абярыце з прапанаваных на ілюстрацыях тыя замкі, якія можна аднесці да гэтага тыпу.

Пытанне 3. Знайдзіце на карце месцазнаходжанне гэтых замкаў і растлумачце, чым было абумоўлена будаўніцтва такіх замкаў менавіта на гэтай частцы тэрыторыі Беларусі.

Пытанне 4. Здагадайцеся, помнік якому князю быў устаноўлены ў г. Ліда ў 2019 годзе і растлумачце, чаму, з вашага пункту гледжання, менавіта яму ў гэтым горадзе ўстанавілі помнік.

Білет №20. Пытанне № 2. Варыянт 6. Распрацоўшчыкі заданняў: - Падвойская Вольга Аляксееўна, ДУА «Ліпеньская сярэдняя школа» Асіповіцкага раёна-Гоцін Мікалай Яўгенавіч, ДУА "Даранаўская сярэдняя школа" Асіповіцкага раёна-Лапікава Ніна Уладзіміраўна, метадыст ГУМУ "Асіповіцкі раённы вучэбна-метадычны кабінет" - Барысік Вера Пятроўна, ДУА " Сярэдняя школа № 3 г. Асіповічы»

• Пытанні практычнага задання

1.Вызначыце, якія ўзроўні ўтварэння былі прадстаўлены ў ВКЛ у другой палове XVI?

2. Назавіце, якія ідэі ўплывалі на развіццё культуры таго часу? Растлумачце свой адказ.

3. Растлумачце, чаму царкоўны суд прызнаў Казіміра Лышчынскага бязбожнікам і прыгаварыў да спалення? Растлумачце свой адказ.

4. Выкажыце меркаванне, як сучаснікі маглі паставіцца да ідэі К. Лышчынскага: «Чалавек – творца Бога, а Бог – стварэнне чалавека». Чаму К. Лышчынскага называюць беларускім Джардано Бруна?

Пытанне 1. Вызначыце, якія ўзроўні ўтварэння былі прадстаўлены ў ВКЛ у другой палове XVI?

Пытанне 2. Назавіце, якія ідэі ўплывалі на развіццё культуры таго часу? Растлумачце свой адказ.

Пытанне 3. Растлумачце, чаму царкоўны суд прызнаў Казіміра Лышчынскага бязбожнікам і прыгаварыў да спалення? Растлумачце свой адказ.

Пытанне 4. Выкажыце меркаванне, як сучаснікі маглі паставіцца да ідэі К. Лышчынскага: «Чалавек – творца Бога, а Бог – стварэнне чалавека». Чаму К. Лышчынскага называюць беларускім Джардано Бруна?

Білет №20. Пытанне № 2. Варыянт 7. Заданні склаў: Лудзіч Андрэй Раманавіч ДУА «Гімназія № 75 г. Мінска»

• Выкарыстоўваючы прадстаўленыя матэрыялы, адкажыце на пытанні:

1. Назавіце помнікі архітэктуры XIV – другой паловы XVI на тэрыторыі Беларусі.

2. Які з відаў тэатраў прадстаўлены на ілюстрацыі 2? Апішыце яго вонкавы выгляд.

3. Дайце азначэнне паняцця «Эдукацыйная камісія». З дапамогай прадстаўленай табліцы ахарактарызуйце дзейнасць Адукацыйнай камісіі. У чым заключалася значэнне яе дзейнасці для развіцця адукацыі і навукі на беларускіх землях?

4. На аснове прадстаўленай інфармацыі зрабіце вывад, якія змены адбыліся ў культуры беларускіх зямель у XIV-XVIII ст.�

Пытанне 1. Назавіце помнікі архітэктуры XIV – другой паловы XVI на тэрыторыі Беларусі.

Пытанне 2. Які з відаў тэатраў прадстаўлены на ілюстрацыі 2? Апішыце яго вонкавы выгляд.

Пытанне 3. Дайце азначэнне паняцця «Эдукацыйная камісія». З дапамогай прадстаўленай табліцы ахарактарызуйце дзейнасць Адукацыйнай камісіі. У чым заключалася значэнне яе дзейнасці для развіцця адукацыі і навукі на беларускіх землях?

Пытанне 4. На аснове прадстаўленай інфармацыі зрабіце вывад, якія змены адбыліся ў культуры беларускіх зямель у XIV-XVIII ст.

Капілка гісторыка – усё неабходнае да экзамена

Не забудь подписаться!

vk.com/teacher_historikan

t.me/his38_bot