2 of 36

Білет №22. Пытанне № 2. Практычнае заданне. Гаспадарчае развіццё беларускіх зямель у XIX-пачатку ХХ ст.

Матэрыялы для падрыхтоўкі да экзамена па гісторыі Беларусі 9 клас. Праект «Капілка гісторыка»

3 of 36

Асаблівасці развіцця сельскай гаспадаркі ў першай палове XIX ст.

Становішча сельскай гаспадаркі ў першай палове XIX ст. характарызуецца пачаткам раскладання феадальна-прыгоннай сістэмы
Паступова пачнецца працэс гаспадарчай спецыялізацыі беларускіх зямель звязаны з перапрацоўкай мясцовай сыравіны. Вылучацца такія галіны як вінакурэнне, цукраварэнне, маслабойная
Масава будуць вырошчваць лён і цукровыя буракі, пачнецца шырокае ўкараненне і вырошчвання бульбы

4 of 36

Збор бульбы

5 of 36

Становішча сялян

Усе сяляне Беларусі дзяліліся на памешчыцкіх (прыгонных) і дзяржаўных
Усе сяляне былі абавязаны выконваць розныя павіннасці, плаціць чынш (грашовы падатак) або дзякло (натуральны падатак) і адпрацоўваць паншчыну
Дзяржава здавала як сялян, так і зямлю ў арэнду памешчыкам, якія імкнуліся па максімум атрымаць прыбытак

6 of 36

П. Д. Кісялёў

Міністр дзяржаўных маёмасцяў Расійскай імперыі

7 of 36

Асноўныя мерапрыемствы ў дзяржаўнай вёсцы

Стварэнне сельскіх абшчын-органаў самакіравання сялянства
Апісванне дзяржаўнай маёмасці і сістэматызацыя павіннасцяў
Пераклад сялян з паншчыны на чынш
Надзяленне сялян «грамадзянскімі свабодамі»
Забарона на здачу сялян у арэнду

8 of 36

Асаблівасці інвентарнай рэформы

Будуць створаны інвентары-дакументы, якія апісваюць усе віды, формы і памеры павіннасцяў прыгонных сялян
Дзяржава імкнулася аслабіць прыгонныя адносіны
Аднак памешчыкі не жадалі нарміраванай памеры павіннасцяў і ўсяляк сабатавалі правядзенне інвентарнай рэформы

9 of 36

Маніфест ад 19 лютага 1861 г.

10 of 36

Аляксандр II Вызваліцель

Імператар Расійскай імперыі, які ажыццявіў сялянскую рэформу

11 of 36

Пётр Аркадзьевіч Сталыпін

міністр унутраных справаў і старшыня Савета Міністраў (1906-1911), член Дзяржаўнага савета (1907-1911). Аўтар рэформаў у вёсцы ў пачатку XX ст.

12 of 36

Асаблівасці развіцця прамысловасці

У 20-я гг. XIX ст. на тэрыторыі Беларусі з'явяцца першыя заводы і фабрыкі, пачнецца прамысловая рэвалюцыя
У мястэчках Хомск і Косава (Сучасны Кобрынскі раён) будуць заснаваныя першыя суконныя фабрыкі, дзе будуць выкарыстоўвацца паравыя рухавікі
У другой палове XIX ст. працэс пераходу да фабрычнай вытворчасці паскорыцца
Большасць фабрык і заводаў знаходзілася ў сельскай мясцовасці
Беларусь з'яўлялася цэнтрам вінакурэння, актыўна развіваліся кардонна-папяровая, запалкавая, лесахімічная і шкляная галіны прамысловасці
Буйныя запалкавыя заводы былі прадстаўлены ў Пінску, бабруйскія і Барысаве

13 of 36

Фабрыка Дзвіна

14 of 36

Запалкавая фабрыка ў Пінску

15 of 36

Асаблівасці развіцця транспарту

У другой палове XIX ст. на тэрыторыі Беларусі пачнецца актыўнае будаўніцтва чыгунак

Праз тэрыторыю Беларусі прайшлі найважнейшыя магістралі: Маскоўска-Брэсцкая і Лібава-Роменская

Буйнымі чыгуначнымі цэнтрамі сталі Мінск, Віцебск, Гомель і Баранавічы

Актыўна будзе развівацца будаўніцтва шасэйных дарог

У 1898 г. у Віцебску ўпершыню ў Расійскай імперыі ў эксплуатацыю будзе ўведзены электрычны трамвай

16 of 36

Сетка чыгунак

17 of 36

Асаблівасці развіцця гарадоў

У другой палове XIX ст. актыўна пачнуць расці і развівацца гарады
Пры гэтым беларускія гарады не ператворацца ў буйныя прамысловыя цэнтры, бо ў асноўным прамысловасць будзе сканцэнтраваная ў вёсцы ці ў мястэчках
Гарады будуць будавацца з улікам новых тэхналогій і асаблівасцях планіроўкі
Праз многія гарады прайшлі чыгункі, што падвышала іх статус у якасці гандлёвых і эканамічных цэнтраў
Найбуйнейшымі гарадамі з'яўляліся Мінск і Віцебск, дзе ў 1913 г. пражывала больш за 100 тыс. чалавек

18 of 36

Практычнае заданне

Дэма-версія. Крыніца: adu.by

19 of 36

Білет №22. Пытанне № 2. Варыянт №2. Заданне склала: настаўнік-метадыст Матрусава Я. М., ДУА «Сярэдняя школа №31 г. Віцебска імя В. з. Харужай»

Выкарыстоўваючы прадстаўленыя матэрыялы, адкажыце на пытанні:

Назавіце напрамкі спецыялізацыі прамысловасці ў Беларусі на пачатку XX ст.
Якіх сялян называлі часоваабавязанымі?
Растлумачце, як селянін з «вольнага вясковага абывацеля» мог перайсці ў стан «сяляніна-ўласніка»? У чым паміж імі розніца?
З адменай прыгоннага права ці было вырашана ў Беларусі аграрнае пытанне? Прывядзіце доказы свайго пункту гледжання.

20 of 36

Пытанне 1. Назавіце напрамкі спецыялізацыі прамысловасці ў Беларусі на пачатку XX ст.

21 of 36

Пытанне 2. Якіх сялян называлі часоваабавязанымі?

22 of 36

Пытанне 3. Растлумачце, як селянін з «вольнага вясковага абывацеля» мог перайсці ў стан «сяляніна-ўласніка»? У чым паміж імі розніца?

23 of 36

Пытанне 4. З адменай прыгоннага права ці было вырашана ў Беларусі аграрнае пытанне? Прывядзіце доказы свайго пункту гледжання.

24 of 36

Білет №22. Пытанне № 2. Варыянт № 3. Заданні склаў: Рудак Віталь Уладзіміравіч, настаўнік гісторыі і грамадазнаўства ДУА «Махнавіцкая сярэдняя школа Мазырскага раёна»

1. Калі і кім быў падпісаны дакумент, паводле якога на тэрыторыі Расійскай імперыі адмянялася прыгоннае права?
2. Абапіраючыся на прадстаўленыя крыніцы, вызначыце прычыны адмены прыгоннага права і ўмовы, пры якіх прыгонныя сяляне станавіліся свабоднымі.
3. Якія галоўныя феадальныя перажыткі на вашу думку засталіся ў Расійскай імперыі ў апошняй трэці XIX - пачатку ХХ стст.?
4. У беларускай вуснай народнай творчасці захаваліся радкі, якія адлюстроўваюць рэакцыю сялян на ўмовы адмены прыгоннага права: "Адпусцілі сялян "на свабоду" / Дзевятнаццатага феўраля, / Толькі зямлі не далі народу - / Вось вам "міласць" цара і дваран”. Якія факты ў прыведзеных крыніцах пацвярджаюць гэтую думку?

25 of 36

Пытанне 1. Калі і кім быў падпісаны дакумент, паводле якога на тэрыторыі Расійскай імперыі адмянялася прыгоннае права?

26 of 36

Пытанне 2. Абапіраючыся на прадстаўленыя крыніцы, вызначыце прычыны адмены прыгоннага права і ўмовы, пры якіх прыгонныя сяляне станавіліся свабоднымі.

27 of 36

Пытанне 3. Якія галоўныя феадальныя перажыткі на вашу думку засталіся ў Расійскай імперыі ў апошняй трэці XIX - пачатку ХХ стст.?

28 of 36

Пытанне 4. У беларускай вуснай народнай творчасці захаваліся радкі, якія адлюстроўваюць рэакцыю сялян на ўмовы адмены прыгоннага права: "Адпусцілі сялян "на свабоду" / Дзевятнаццатага феўраля, / Толькі зямлі не далі народу - / Вось вам "міласць" цара і дваран”. Якія факты ў прыведзеных крыніцах пацвярджаюць гэтую думку?

29 of 36

Білет №22. Пытанне № 2. Варыянт № 4. Ч.1. Заданні: Дабраловіч Ларыса Іванаўна, настаўнік гісторыі і грамадазнаўства, ДУА «Сярэдняя школа № 3 г. Шчучына»

На аснове прадстаўленых крыніц адкажыце на пытанні:
Назавіце катэгорыі сялян, якія існавалі ў першай палове XIX ст. на тэрыторыі Беларусі.
Пералічыце ў храналагічнай паслядоўнасці пабудаваныя ў другой палове XIX - пачатку XX ст. чыгункі на тэрыторыі Беларусі. Пакажыце іх на картасхеме.
Пра якую падзею сведчаць радкі вуснай паэтычнай народнай творчасці? Канкрэтызуйце фактамі радка дадзенага твора.
Растлумачце, якім чынам чыгуначнае будаўніцтва садзейнічала развіццю гарадоў на тэрыторыі Беларусі. Назавіце гарады (не менш за тры), якія атрымалі развіццё ў сувязі з чыгуначным будаўніцтвам.

30 of 36

Пытанне 1. Назавіце катэгорыі сялян, якія існавалі ў першай палове XIX ст. на тэрыторыі Беларусі.

31 of 36

Пытанне 2. Пералічыце ў храналагічнай паслядоўнасці пабудаваныя ў другой палове XIX - пачатку XX ст. чыгункі на тэрыторыі Беларусі. Пакажыце іх на картасхеме.

32 of 36

Пытанне 3. Пра якую падзею сведчаць радкі вуснай паэтычнай народнай творчасці? Канкрэтызуйце фактамі радка дадзенага твора.

Крыніца 3. Радкі з вуснай народнай паэтычнай творчасці

Адпусцілі сялян «на свабоду»

Дзевятнаццатага феўраля,

Толькі землі не далі народу –

Вось вам «міласць» цара і дваран

�

33 of 36

Пытанне 4. Растлумачце, якім чынам чыгуначнае будаўніцтва садзейнічала развіццю гарадоў на тэрыторыі Беларусі. Назавіце гарады (не менш за тры), якія атрымалі развіццё ў сувязі з чыгуначным будаўніцтвам.

1 of 36