1914-1918
Ενότητα 31
Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του
Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Μπακάλης Κώστας
history-logotexnia.blogspot.com
Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ
Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ�Η ταυτόχρονη δράση τριών παραγόντων:
Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ. Αναλυτικά:
1. Ο ιμπεριαλισμός: η πολιτική επέκτασης των βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών σε βάρος άλλων. Συγκεκριμένα:
Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ
2. Ο εθνικισμός: Εθνικά αισθήματα κυριαρχούν στους λαούς της Ευρώπης και καθορίζουν την πολιτική των κρατών. Οι πολιτικές αποφάσεις δεν αφορούν πρόσωπα, αλλά έθνη.
Τα αίτια του πολέμου: ο εθνικισμός
Ο θρίαμβος των εθνών συνεπήρε ολόκληρη την Ευρώπη με μια μεταδοτική κίνηση που κάνει ολόκληρη την ήπειρο να ενδιαφέρεται για οποιαδήποτε αλλαγή επέρχεται σε μια από τις χώρες που την απαρτίζουν. Συγχρόνως το εθνικό συναίσθημα μετατράπηκε σιγά σιγά σε ένα αλαζονικό και απόλυτο πάθος, που δεν ικανοποιείται παρά μόνο με την εξύψωση ενός κράτους σε βάρος των άλλων. S. Berstein & P. Milza, Ιστορία της Ευρώπης, μτφρ. Α.Κ. Δημητρακόπουλος, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997, τόμ. 2, σ. 266.
Α. ΤΑ ΑΙΤΙΑ
3. Ο μιλιταρισμός: ο υπερτονισμός των στρατιωτικών αξιών ενισχύεται διαρκώς.
α αίτια του πολέμου: ο μιλιταρισμός
Μας εκπαίδευσαν δέκα εβδομάδες σ’ ένα στρατόπεδο κι αυτό το διάστημα μας επηρέασε πιο βαθιά από τα δέκα χρόνια του σχολείου. Μάθαμε πως ένα γυαλιστερό κουμπί βαραίνει περισσότερο από τέσσερις τόμους του Σοπενάουερ [Γερμανός φιλόσοφος]. Ξαφνιασμένοι στην αρχή, ύστερα πικραμένοι και στο τέλος αδιάφοροι παραδεχτήκαμε πως, σημασία δεν έχει ο νους μα η βούρτσα των παπουτσιών, το πνεύμα μα το σύστημα, η ελευθερία μα τα γυμνάσια. Ε.Μ. Ρεμάρκ, Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο, μτφρ. Σ. Βουρδουμπά.
Β. ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ
▲Οι σύμμαχοι της Εγκάρδιας Συνεννόησης
ΑΝΤΑΝΤ
ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ / ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ: Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία
ΕΓΚΑΡΔΙΑ / ΤΡΙΠΛΗ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗ (Entente Cordiale) ΑΝΤΑΝΤ: Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία
Γ. Η ΑΦΟΡΜΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Δ. ΤΑ ΜΕΤΩΠΑ
▲ Αναπαράσταση χαρακώματος. Οι στρατιώτες έπρεπε να στέκονται όρθιοι μέσα στη λάσπη και το νερό που μαζεύονταν στο χαράκωμα. Τα πόδια τους μούλιαζαν για ώρες στα βρομόνερα και πάθαιναν μολύνσεις. Οι ακρωτηριασμοί ήταν συχνοί.
▲ Αριστερά στρατιώτες που κάνουν επίθεση φορώντας μάσκες για τα αέρια και στα δεξιά δύο στρατιώτες και ένας γάιδαρος ► με μάσκες αερίων. Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά και από τους δύο αντίπαλους ασφυξιογόνα αέρια. Τα θύματά τους συχνά πέθαιναν.
► Νεκρός στρατιώτης στα συρματοπλέγματα που χώριζαν τα χαρακώματα στο δυτικό μέτωπο.
◄ John Nash, Oppy Wood, 1917
◄ Η Μάτα Χάρι (ψευδώνυμο της Ολλανδής χορεύτριας Μαργκερίτα Γκερτρούντα Μακλέοντ) το 1907. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου η Μάτα Χάρι έγινε κατάσκοπος των Γερμανών και μάθαινε μυστικά από Γάλλους αξιωματικούς. Τη συλλάβανε και την εκτέλεσαν το 1917. Το όνομά της έμεινε στην ιστορία.
Ε. ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ
& ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ�1914-1915
ΣΤ. ΚΑΜΠΗ 1917
Γαλλία: ισχυρό αντιπολεμικό κίνημα με σοσιαλιστική ιδεολογία, ανταρσίες στο μέτωπο, εκτελέσεις στρατιωτών
Ρωσία: επανάσταση – ανατροπή τσάρου νέα κυβέρνηση ανατρέπεται από σοσιαλιστική επανάσταση Οκτ. 1917. Σύναψη ειρήνης με Γερμανία (Μπρεστ-Λιτόφσκ, 1918)
ΗΠΑ συμμαχούν με Αντάντ (Απρ. 1917) σημαντική βοήθεια
Ελλάδα σύμμαχος Αντάντ (Ιούν. 1917, μετά από κρίση Βενιζέλου-Βασιλιά)
Ζ. 1918:
ΠΡΟΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Η. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ
▶ Εργάτριες σε εργοστάσιο πυρομαχικών κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο: όταν οι άντρες πήγαν στον πόλεμο, οι γυναίκες πήραν τις θέσεις τους στα εργοστάσια. Έτσι έγινε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα προς τη χειραφέτηση της γυναίκας.