Kur’an ve Sünnet Açısından Aile Olmak

Mehmet PEHLİVAN

Uşak İl Müftülüğü

Din Hizmetleri Uzmanı

EVLİLİK OKULU

Kayaağıl Termal

20.02.2022

Aile Olmak;

Allah’ın en büyük nimetlerindendir.

Güvenli bir limana sığınmak, huzuru beraber yaşamaktır.

Kur’an’ın ifadesiyle eşlerin birbirine örtü olmasıdır. (Bakara, 2/187) Korumak ve korunmaktır.

Sevgiyi yoğun yaşamak, adaleti hâkim kılmak, birbirlerine emanet bilinciyle sahip çıkmak ve merhametle davranmaktır.

Bir Ayet

“Allah’ın varlığının belgelerinden biri de, kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için kendi cinsinizden eşler yaratıp, aranızda sevgi ve merhamet var etmesidir. Bunda düşünen bir toplum için elbette ibretler vardır.”

(Rûm, 30/21)

​

Bir Hadis

“Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en iyi olanınızdır. Ben de aileme karşı en iyi olanınızım!...”

(T3895 Tirmizî, Menâkıb, 63)

Hz. Muhammed’in Ailesi İçindeki Örnek Davranışları

Sevgi

Saygı

Fedakarlık

Dayanışma

Adalet

Hz. Muhammed’in ailesi

temelleri üzerine kurulmuştur.

Hz. Muhammed’in Ailesinde Akrabalık ve Komşuluk İlişkilerine Önem Verilirdi

“Şüphesiz Allah; adaleti, iyilik yapmayı, yakınlara yardım etmeyi

emreder...

…Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimse akrabalarını ziyaret

etsin…”(Nahl 90)

Peygamberimiz kendi yakınları ile eşinin yakınlarına özel ilgi gösterirdi. Yetişmesinde büyük emekleri olan amcası Ebu Talip ve onun eşi Fatıma’ya her zaman saygı ve sevgi beslerdi. Onları ziyaret eder ve gönüllerini alırdı.

Merhamet Nedir?

Merhamet; sadece acımak değil, ahlaki bir duruş sergileyerek acıtmamaktır.

Gönül yumuşaklığı ve kalp inceliğidir.

Muhatabını anlamak, kendini onun yerine koymaktır. Merhametin ötelendiği her davranış şiddete kapı aralar.

Eşler Arasında Sevgi

• Aile, sevgi ve rahmet bağıyla birbirine bağlı olmak demektir.
• Sevgi, kalp kalbe iletişimdir.
• Peygamberimiz (s.a.s) gibi: “İnsanlar arasında en çok sevdiğin kimdir?” diye soran Amr b. Âs’a; “Aişe” cevabını vermiştir. (Müslim, Fedâilu’s-sahâbe)

​

Merhamet, Şiddetin Çözümüdür

“Rahmetim gazabımı geçti.” buyuran Rabbimiz tarafından “Âlemlere rahmet olarak gönderilen” Son Peygamber’in yaşam tarzıdır.

Sevgili Peygamberimiz (s.a.s) buyurur ki, “Merhamet etmeyene merhamet olunmaz.” (Buhârî, Edeb, 18)

Merhamet, acıma hissinden doğan sığ bir esirgeyicilik değil, varlığın onuruna saygıdan doğan derin bir şefkattir.

Rahmet Peygamberinin Ümmetine Şiddet Yakışır mı?

Merhamet ile şiddet bir arada olabilir mi hiç? Bir insan “Severim de döverim de!” diyebilir mi? Bir insanın eli kalkıyorsa, yüreği sevgiden ve merhametten mahrumdur.

Rahmet Peygamberinin, hayatı boyunca bir kadına el kaldırmamış olması (Müslim, Fedâil, 79) elbette tesadüf değildir.

İnsanlığa güzel bir örnek (üsve-i hasene) olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz (s.a.s) şiddeti asla onaylamamış ve her türlüsünü yasaklamıştır.

Ailesine, başkalarına olmadığı kadar kırıcı ve kaba davrandığını itiraf eden Huzeyfe’ye, günde defalarca Allah’tan af dilemesini söylemiştir.

(İbn Mâce, Edeb, 57)

Peygamberimiz kadınların hassas yapılarına dikkat çekmiş, onlara nezaketle davranılmasını istemiştir.

Veda haccı için Medine’den yola çıkan kervanda, Enceşe yanık sesiyle şiirler ve ezgiler okuyordu. Hanımları taşıyan develerin hızlanmasına sebep olan Enceşe’yi derhal uyarmıştı Peygamberimiz:

​

“Enceşe! Aman sakin ol, kristallere dikkat et!” (Buhârî, Edeb, 111)

İNSAN DEĞERLİDİR

Allah’ın yarattığı her insan “yeryüzünün şerefli bir halifesi” olarak onurludur, değerlidir. Merhamet ocağı olması gereken ailede kadın da, çocuk da, yaşlı da, erkek de değerlidir.

Dinimizde insanın canı, aklı, inancı, malı ve nesli dokunulmazdır; hiç kimse şiddete maruz kalmamalıdır.

Kadın Değerlidir

Evlilik, omuzlara yük değil, gözlere ışıltı olmalı. İnsan, hayat arkadaşını rakibi değil refiki görmeli.

​

Kadının, nikâhla erkeğin “mülkiyetine girmiş” biri değil, ona “emanet edilmiş” bir can olduğu unutulmamalı.

Peygamberimiz vurgulamıştır:

kadının,

erkeğin

mülkiyetinde

olmadığını

şöyle

“Kadınlar konusunda Allah’tan sakının (O’na hesap vereceğinizi unutmayın). Çünkü siz onları Allah’ın emaneti olarak aldınız ve Allah’ın

adıyla (nikâh kıyarak) kendinize helâl kıldınız.”

(Müslim, Hac, 147)

Kadına yönelik şiddetin yaygın olduğu bir topluma İslam mesajını getiren Allah Resûlü (s.a.s): “Allah’ın kadın kullarına vurmayın! … Eşlerini döven adamların sizin hayırlılarınız olduğunu sanmayın!” (Ebû Dâvûd, Nikâh, 41-42) buyuruyordu.

​

Onun ifadesiyle en hayırlı Müslüman, ailesine karşı en güzel davranandır. (Tirmizî, Menâkıb, 63)

Yine Peygamber Efendimiz buyurur ki, “Müslüman, elinden ve

dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kimsedir.” (Buhârî, Îmân, 4)

​

O hâlde bir kadının tehdit edilmesi, zorla çalıştırılması, parasına el konulması, tartaklanması ya da yok sayılması İslam ahlakına uygun olmayan davranışlardandır.

Onarılmaz Yaralar Açmamak İçin…

Ne şekilde olursa olsun şiddet, bir kadının;

Kendini yalnız, çaresiz, yetersiz ve değersiz hissetmesine, Özgüveninin zedelenmesine, utanç duymasına,

Sağlığının bozulup yaşama sevincini yitirmesine sebep olur.

Onarılmaz yaralar açmamak için problemlere çözüm odaklı yaklaşılmalı; eşe şefkatle, merhametle davranılmalıdır.

Kadın da eşine yönelik maddi, manevi ve psikolojik şiddetten kaçınmalıdır. “Mümin erkekler ve mümin kadınlar birbirlerinin dostlarıdır.

İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar…” (Tevbe,9/71) ayeti gereğince eşler

vererek

huzurla

dostluk ve samimiyet içerisinde sorunlarını çözmelidir.

​

Birlikte çıktıkları hayat yolculuğunda omuz omuza yürümelidirler.

Erkek Değerlidir

Çocuk Değerlidir

Terbiye etmek için dövmek mi lazım?

Çocuklara uygulanan şiddetin gerekçesi çoğu zaman “eğitim”dir. Kimilerinin zannettiği gibi ne “dayak cennetten çıkmıştır” ne de “kızını dövmeyen, dizini döver” sözleri doğrudur.

Çocuğun eğitiminde atılan bir tokat, edilen bir hakaret, sıkılan bir yumruk şiddet sayılmaz mı? Onunla alay etmek körpe yüreklerinde derin izler bırakmaz mı?

Çocuk, Allah’ın Emanetidir.

Çocuk eşsiz bir nimet, nadide bir emanettir. Biliriz ki bir varlık emanetse tüketilmez, bir can emanetse örselenmez.

Emanete ancak özen gösterilir, sağ salim sahibine ulaşması için emek verilir. Dolayısıyla anne babası, onun üzerinde her türlü tasarruf hakkına sahip değildir.

Emanetin Sahibine bir gün hesap verileceği unutulmamalıdır.

Şiddet çocuğun;

• Ruh sağlığını örseler,
• Kendine olan güvenini sarsar,
• Anne babasıyla kurduğu bağı zayıflatır.

​

Şiddet gören çocuk;

• Kendisini suçlu ve çaresiz hisseder,
• Şiddeti bir davranış modeli olarak benimser,
• Gün gelir anne babasına, eşine el kaldırır.

azarlamadı.”

(Müslim, Fedâil, 51-54)

“Bana bir kez olsun ‘Öf!’ bile demedi.”

Çocuğuna öfkelenen anne babalar çocukluğu Sevgili Peygamberimizin

(s.a.s) yanında geçen, yıllarca onunla kalıp ona hizmet eden Enes b. Mâlik’in anlattıklarına kulak vermeli:

“Resûlullah’a on sene hizmet ettim. Vallahi, bana bir kez olsun ‘öf!’ bile demedi. Herhangi bir şeyden dolayı, ‘Niçin böyle yaptın?’ ya da ‘Şöyle yapsaydın ya!’ demedi. Yaptığım hiçbir şey için beni ayıplamadı,

sen de onlara acı.”

(İsrâ, 17/23-24)

Yaşlı Değerlidir

Hayat yolculuğunun bu durağında dengeler de değişmiştir. Şimdi anne babanın hakkı, çocuğun ise sorumluluğu daha fazladır. Bu sorumluluğu Rabbimiz şöyle açıklar:

​

“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, anne babanıza da iyi davranmanızı kesin bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine ‘öf!’ bile deme; onları azarlama; ikisine de güzel söz söyle. Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir ve de ki: Rabbim! Tıpkı beni küçükken koruyup yetiştirdikleri gibi

Onlar da Sevgi, Şefkat, Merhamet ve Anlayış Bekler

Yaşlılar bazen bir şey sorduklarında, bir konuda fikirlerini ifade ettiklerinde azarlanmamalıdır. Oysa onlar çocukları küçükken

Hastayken geceleri uykusuz kalarak başında beklemişlerdir. Şimdi evlatlarından aynı şekilde muhabbet ve şefkat görmelidirler.

Anne veya babasının yaşlılık dönemine yetiştiği hâlde gönüllerini hoş tutmayanı, onlara hizmet ederek Allah’ın rızasını kazanma fırsatını kaçıranı, Peygamberimizin (s.a.s) “Burnu sürtülsün!” (Müslim, Birr, 9) diyerek kınadığını unutmayalım.

Ailemiz Merhamet Ocağı Olsun

Sevgi ve merhameti ilke edinen aile fertleri, karşısındakinin en az kendisi kadar değerli olduğunu fark ederek “Sizden biriniz kendisi için istediğini mümin kardeşi için de istemedikçe iman etmiş olmaz.”

(Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 59) hadisinde buyrulduğu üzere empati geliştirerek davranışlarına yön vermelidir.

Şiddet Kul Hakkı İhlalidir

Aile içinde yaş ve cinsiyet farkı gözetilmeksizin bütün bireylerin saygın olduğu ve dokunulmazlık hakkına sahip bulunduğu unutulmamalıdır.

İnsan onurunu zedeleyen, itibarını sarsan, hatta canına kasteden şiddetin her türlüsü dinen, hukuken, ahlaken suçtur ve kul hakkı ihlalidir.

Unutmayalım ki!

Üzerimizde en çok hakkı bulunan kişiler, bize en çok emeği geçen, sevinçte ve kederde yanımızda olan aile fertlerimizdir. Maalesef farkında olmadan kırdığımız, üzdüğümüz ve helallik almayı ihmal ettiğimiz kişiler de onlardır.

Kim Rabbinin huzuruna kul hakkıyla gitmek ister ki?

O hâlde, Peygamber Efendimizin şu uyarısına kulak verelim:

“Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, namusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyamet günü gelmeden evvel o kimseyle helalleşsin! Yoksa kıyamette kendisinin salih amelleri varsa yaptığı zulme karşılık onlardan alınır ve hak sahibine verilir. Şayet iyilikleri yoksa kendisine zulmettiği kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yüklenir.” (Buhârî, Mezâlim, 10; Rikâk, 48)

Aile fertleri;

Birbirlerine karşı sevgi, şefkat, merhamet ve adaleti kuşandığında, Birbirlerine ihsan ve hoşgörü ile davrandığında,

Karşılıklı haklar ve sorumluluklar yerine getirildiğinde,

Ailede, toplumda huzur ve güven ortamı sağlanacak; dünya insan onuruna yakışır, yaşanılır bir yer olacaktır.

Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Teşekkür Ederim