1 of 47

​

​

კლასიკური ფილოლოგიის შესავალი

​

ლექტორი: ასოც. პროფ. ირინე დარჩია

​

​

ელინისტური პერიოდი

​

2 of 47

ელინისტური ხანის ისტორიული კონტექსტი (1)

​

  • ელინიზმი - ძველი ბერძნული ცივილიზაციის ბოლო ეტაპი;

​

  • ბერძენ-სპარსელთა ომები (ძვ. წ. ა. 500-479);

  • მილტიადესი, თემისტოკლესი vs დარიოს I, ქსერქსესი;

​

  • მარათონის ბრძოლა (ძვ. წ. ა. 490 წ.), ელინთა საბრძოლო კავშირი, ბრძოლა თერმოპილესთან (ეფიალტესის ღალატი, ლეონიდასის და 300 სპარტელის გმირობა), სალამისის ბრძოლა (ძვ. წ. 480 წ.), ბრძოლა პლატეასთან (ძვ. წ. ა. 479 წ.);

​

  • თავისუფალი სამყარო vs დინასტია, იმპერია (ორი კულტურის, ორი პოლიტიკური სისტემის შეჯახება);

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

3 of 47

ელინისტური ხანის ისტორიული კონტექსტი (2)

​

  • დიადი ორმოცდააწლეული (ძვ. წ. ა. 478-431) - მშვიდობა აღმავლობა, კულტურული განვითარება (პერიკლესი - „დემოკრატიის მამა“);

  • პელოპონესის ომი (ძვ. წ. ა. 431-404) - პელოპონესის კავშირი (სპარტა) vs ათენის საზღვაო კავშირი;

​

  • ბერძნული ქალაქ–სახელმწიფოების დასუსტება პელოპონესის ომის შემდეგ;

​

  • შავი ჭირის პანდემია - პერიკლესის სკვდილი;

​

  • „ნიკიასის ზავი“, სიცილიაში ათენელთა ექსპედიციის კრახი, ათენის დამარცხება (ძვ. წ. ა. 404 წ.).

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

4 of 47

ფილიპე II მაკედონელი, 382-336 წწ.

5 of 47

ელინისტური პერიოდი

​

  • საბერძნეთის ჩრდილოეთით მაკედონიის გაძლიერება, საბერძნეთის დამორჩილება (სპარტის გარდა) ფილიპე მეორის მიერ (ძვ. წ. ა. 338 წ.;);

​

  • მიზანი: ბერძნულ-მაკედონური სახელმწიფოს შექმნა - პრო- და ანტი-მაკედონური ძალები;

​

  • ალექსანდრე მაკედონელის (დიდი) მეფობა (ძვ.წ.ა. 336–323 წწ.);

​

  • მასწავლებელი: არისტოტელე;

​

  • თებე, სპარსეთი, ეგვიპტე, კავკასია, შუა აზია, ინდოეთი;

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

6 of 47

ოლიმპიასი, ალექსანდრე მაკედონელის დედა

7 of 47

ალექსანდრე მაკედონელი, 356-323 წწ.

8 of 47

https://www.youtube.com/watch?v=i2VfQobm1x0

9 of 47

ალექსანდრე მაკედონელის მიზანი - მსოფლიო სახელმწიფო

​

  • ენობრივი ერთიანობა: ბერძნული - გლობალური ენა

​

  • კულტურული ერთიანობა (ჰარმონიული თანაარსებობა)

​

  • პოლიტიკურ-კულტურული ერთიანობა (ქალაქების დაარსება)

​

სპარსული, მაკედონური, აღმოსავლური მმართველობა vs ბერძნული პოლისური სისტემა;

​

„გორდიასის კვანძი“ - გადაუჭრელი პრობლემის მოგვარების სიმბოლო;

​

მაკედონელთა და სპარსელთა ქორწინება - აღმოსავლეთისა და დასავლეთის გაერთიანება.

​

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

10 of 47

​

  • ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალების შემდგომ წარმოშობილი სახელმწიფოები (დიადოქოსების სამფლობელოები): პტოლემაიოსთა ეგვიპტე, სელევკიდების სამეფო სირიაში, მაკედონიის სამეფო, პერგამონი, როდოსი...

​

  • ელინისტური სამყაროს გავლენის ქვეშ მოექცნენ პონტო, ბოსფორი, არმენია, იბერია, ბაქტრია და პართია შუა აზიაში...

​

  • ახალი სახელმწიფოების წარმოშობა, ახალი საზღვრების დადგენა, სამყაროს “დაპატარავება” (ვაჭრობა, მიმოსვლა...);

​

  • საერთო ენის – “კოინეს” წარმოშობა (ეგვიპტის ისტორია, ქალდეის ისტორია).

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

11 of 47

​

  • ელინისტური კულტურის ძირითადი მახასიათებელი – ყველა იმ ქვეყნის კუთვნილება, რომელიც ალექსანდრე მაკედონელის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა;

​

  • ბერძნული კულტურის გავლენა ყველგან... ბერძნული და ადგილობრივი კულტურების შერწყმა, “სინკრეტიზმი”;

​

  • ბერძნული ფილოსოფიის, ლიტერატურის, ხელოვნების, მეცნიერების გავრცელება ყველგან...

​

  • ათენი – კულტურული დედაქალაქი, “ელადის ელადა”.

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

12 of 47

ბერძნული მეცნიერების მიღწევები ელინისტურ ხანაში:

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

13 of 47

ბერძნული მეცნიერების მიღწევები ელინისტურ ხანაში:

​

  • არქიმედეს მიღწევები ფიზიკასა და მექანიკაში, ჰიდროსტატიკის კანონი (სამშენებლო–საინჟინრო საქმის განვითარება);

​

  • არისტარქოს სამოსელის აღმოჩენა – დედამიწის ბრუნვა საკუთარი ღერძისა და მზის გარშემო;

​

  • ჰიპარქოსის მიერ შედგენილი ციურ მნათობთა კატალოგი;

​

  • ერატოსთენეს კირენელის მიერ დედამიწის გარშემოწერილობის გამოთვლა;

​

  • ევკლიდეს გეომეტრიის შექმნა;

​

  • დიოდოროს სიცილიელისა და პოლიბიოსის ისტორიების შექმნა.

�

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

14 of 47

ქალაქი ასოსი, აგორა, რეკონსტრუქცია

​

15 of 47

ელინიზმის ძირითადი მახასიათებლები

​

  • სწრაფვა გრანდიოზულობისკენ, ქალაქმშენებლობისკენ (70 ალექსანდრია), ქალაქების მოსახლეობა – ნახევარი მილიონი;

​

  • ქალაქმშენებლობის ახალი პრინციპები – აკროპოლისის მაგივრად ცენტრი: აგორა, ურთიერთპერპენდიკულარური ქუჩები;

​

  • აგორა – საზოგადოებრივ–პოლიტიკური, რელიგიური კულტურული ცენტრი, შადრევნები, ტროტუარები, მოკირწყლული გზები, არხები, კანალიზაცია, წყალგაყვანილობა.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

16 of 47

​

​

ქალაქი ასოსი, აგორა, რეკონსტრუქცია

17 of 47

​

​

ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა დღეს

18 of 47

​

  • ეგვიპტის ალექსანდრია – ორი დიდი ქუჩა, ოთხი რაიონი, დინოკრიტოს როდოსელი, მუსეიონი, ბიბლიოთეკა, თეატრი;

​

  • ეგვიპტური ნიშნები – ლოტოსი, პაპირუსების ფორმის სვეტები...

​

  • ოქრო, ფრესკები, მოზაიკა პტოლემაიოსთა სასახლეები;

​

  • ალექსანდრიის ბიბლიოთეკა – 500.000–700.000 პაპირუსი და ხელნაწერი საბერძნეთიდან, ეგვიპტიდან, ასირიიდან და ინდოეთიდან.

​

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

19 of 47

ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის სამკითხველო დარბაზი

20 of 47

​

​

​

მსოფლიოს ერთ–ერთი საოცრება – ალექსანდრიის შუქურა, 130–140 მ.

21 of 47

​

  • სამი კოშკი, გრანიტითა და მარმარილოთი გაკეთებული რვაწახნაგოვანო კოშკი;

​

  • პოსეიდონის 7 მეტრიანი ბრინჯაოს ქანდაკება;

​

  • ცეცხლის არეკვლა ლითონის სარკეებით;

​

  • წარწერა: “სოკრატე კნიდოსელი, დექსიფანესის ვაჟი, უძღვნის მხსნელ ღმერთებს მეზღვაურთა საკეთილდღეოდ...”

​

  • პრაქტიკული და სიმბოლური დატვირთვა, სავიზიტო ბარათი.

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

22 of 47

​

​

კ. დელოსი, ელინისტური სახლი

23 of 47

​

​

​

ელინისტური სახლის მოზაიკა კ. დელოსზე

24 of 47

​

​

​

ელინისტური პერიოდის სახლი ქალაქ პელაში, მაკედონია

25 of 47

​

​

მოზაიკა ელინისტური პერიოდის სახლში, ქ. პელა, მაკედონია

26 of 47

​

​

მილეტის ბულევტერიონი

27 of 47

​

​

მილეტის თეატრი

28 of 47

​

​

მილეტის კედელი

29 of 47

​

ელინისტური ხელოვნების მახასიათებლები

​

  • რეალისტურობა;

​

  • პორტრეტული მსგავსება, ინდივიდუალიზმი;

​

  • არქიტექტურული მრავალფეროვნება;

​

  • მონუმენტური ფერწერის განვითარება;

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

30 of 47

​

​

პერიკლესი, ძვ. წ. ა. მე-5 ს. Vs ელინისტური პერიოდის სკულპტურები

31 of 47

​

​

არისტოტელე

32 of 47

​

​

დემოსთენესი

33 of 47

​

​

ფსევდო-სენეკა

34 of 47

​

​

ოლიმპიონი - ზევსის ტაძარი ათენში

35 of 47

​

​

ოლიმპიონი - ზევსის ტაძარი ათენში

36 of 47

​

​

პერგამონის საკურთხეველი

37 of 47

​

​

პერგამონის საკურთხეველი

​

38 of 47

​

​

პერგამონის საკურთხეველი

39 of 47

​

​

პერგამონის საკურთხეველი

​

40 of 47

​

​

პერგამონის საკურთხეველი

​

41 of 47

​

​

აფროდიტე მილოსელი

42 of 47

​

​

მძინარე სატირი

43 of 47

​

​

სამოთრაკიელი ნიკე

44 of 47

​

​

სამოთრაკიელი ნიკე

45 of 47

​

​

ლაოკოონი

46 of 47

საინტერესო ლინკები:

​

withberlinlove.com/2016/05/26/pergamon-altar-3d-model-a-virtual-exhibit/

​

https://www.youtube.com/watch?v=i2VfQobm1x0

​

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University

47 of 47

​

​

​

​

გმადლობთ ყურადღებისთვის!

​

irine.darchia@tsu.ge

Ivane Javakhishvili Tbilisi State University