TỔNG QUAN VỀ RỐI LOẠN CHỨC NĂNG THẬN SAU CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

PGS. TS Nguyễn Trung Kiên

Khoa Hồi sức ngoại, Trung tâm hồi sức cấp cứu – chống độc, Bệnh viện Quân y 103

DỊCH TỄ

​

DỊCH TỄ

• Tại châu âu, chấn thương sọ não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện và tử vong. Ước tính, có khoảng 50000 người tử vong mỗi năm.

DỊCH TỄ

​

DỊCH TỄ

• Tỉ lệ tổn thương thận cấp sau chấn thương sọ não vào khoảng 10%. Trong đó 2 % số bệnh nhân cần phải điều trị bằng các biện pháp thay thế thận.

​

SINH LÝ BỆNH

• Cytokine viêm IL 6, IL-8, IL-10 ảnh hưởng, làm mất chức năng tế bào ống thận.
• Sự tăng cytokine viêm có sự tương quan mạnh với nồng độ của dấu ấn sinh học chỉ điểm cho tổn thương ống thận ( NGAL).

​

• Tăng nồng độ Catecholamin ở BN CTSN.
• Các catecholamin gây co mạch thận và tái hấp thu natri làm tiến triển và nặng nên tình trạng tổn thương thận cấp.

ĐIỀU TRỊ

• Duy trì CPP (áp lực tưới máu não) : 60 – 70 mmhg
• Giảm ICP < 22 mmhg
• Duy trì MAP > 85 mmhg ở những bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp giúp cải thiện chức năng thận.

​

ĐIỀU TRỊ

• Albumin và dịch cao phân tử làm tăng tỉ lệ tử vong và tổn thương thận cấp.
• Hồi sức dịch với NaCl 0,9% và theo dõi nồng độ Chlo trong máu giúp cải thiện tiên lượng tử vong mà không làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp.
• Qúa tải dịch làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp.

​

ĐIỀU TRỊ

​

​

​

Điều trị

• Sử dụng NaCl ưu trương hoặc Mannitol trong chống phù não đều gây ra tổn thương thận cấp. Tuy nhiên, tỉ lệ tổn thương thận cấp khi sử dụng Mannitol cao hơn NaCl ưu trương.

​

​

​

ĐIỀU TRỊ

• Tụt huyết áp làm tăng tỉ lệ tử vong và tổn thương thận.
• Sử dụng các thuốc vận mạch noradrenalin, vasopressin, dopamin, phenylephrine,… giúp làm tăng MAP, CPP.
• Noradrenalin là lựa chọn đầu tay. Kết hơp với vasopressin như là sự lựa chọn thứ 2.
• Dopamin không lợi ích trên thận.

​

ĐIỀU TRỊ

​

​

ĐIỀU TRỊ

​

​

ĐIỀU TRỊ

• Thông khí bảo vệ phổi ( Vt: 6-8 ml/kg) trong quá trình phẫu thuật là an toàn đối với bệnh nhân CTSN.
• Thông khí bảo vệ phổi giúp ổn định chức năng thận.

​

ĐIỀU TRỊ

• Kiểm soát đường máu tốt trong khoảng 80 – 180mg/dl.
• Kiểm soát đường máu chặt chẽ ( 80 – 110 mg/dl) cho thấy cải thiện được kết cục ở những bệnh nhân CTSN có AKI. Tuy nhiên lợi ích không rõ ràng ở những BN có bệnh nền là ĐTĐ hoặc có tần suất hạ đường máu nhiều lần.

​

ĐIỀU TRỊ

• Nuôi ăn sớm đường tiêu hoá được được khuyến cáo không chỉ ở những bệnh nhân CTSN mà còn cả ở tất cả các bệnh nhân ICU.
• Nuôi ăn đường tiêu hoá sớm giảm tỉ lệ nuôi ăn ngoài tiêu hoá dẫn đến giảm sự tân tạo ure trong cơ thể.

​

​

ĐIỀU TRỊ

• 1,8 % số bệnh nhân CTSN nhập ICU cần các biện pháp thay thế thận.
• CRRT được khuyến cáo hơn so với IHD: Giảm các biến chứng tăng áp lực nội sọ và hội chứng mất cân bằng cũng như sự thay đổi nồng độ Natri quá nhanh trong máu.
• IHD vẫn có thể được sử dụng khi kết hợp với thêm lượng natri vào dịch thẩm tách và điều chỉnh liều lọc ( giảm dòng) cũng như tăng thời gian lọc.
• Sử dụng chống đông citrat an toàn và hiệu quả ở những bệnh nhân chảy máu não.

​

SINH LÝ BỆNH

KẾT LUẬN

​

​

• Chấn thương sọ não có tỉ lệ tử vong và tàn tật cao.
• Tỉ lệ tổn thương thận cấp khoảng 10% ở BN CTSN nhập ICU. Trong đó 2% cần can thiệp hỗ trợ chứng năng thận.
• Bênh cạnh đảm bảo áp lực tưới máu não thì việc tối ưu hoá huyết động, kiểm soát đường máu, dinh dưỡng, hỗ trợ hô hấp cần thiết và can thiệp thay thế thận khi chỉ định giúp cải thiện kết cục của bệnh nhân.

​

​