1 of 8

કાવ્યહેતુ

शक्तिर्निपुणता लोकशास्त्र काव्याद्यवेक्षणात् |

काव्यज्ञशिक्षयाभ्यास इति हेतुस्तदुद्भवे ||

​

-काव्यप्रकाश

2 of 8

  • ‘hetu’no A4R 4ay 0e – ‘kar`’ A4va ]d\wvnu> kar`. Ku>war 6Do bnave xa ma3e ? Aevo p/&n pU0ta je jvab m5e te p/yojn khevay. p` xena ma3e ? Aevo p/&n pU0ta je jvab m5e te hetu khevay. kaVysjRnna hetu ivxe xaSt/karoA iviv2 ccaR krI 0e. AacayR wamhe p/itwa ke xiKtne kaVyno hetu kÁo 0e. to d>DIAe inpu`tane kaVyno hetu kÁo 0e. AacayR mMMa3e xiKt Ae3le p/itwa, inpu`ta Ae3le pa>iDTy Ane AWyas Ae3le stt p/v<i| vgerene kaVyno hetu g`aVyo 0e. �

3 of 8

  • AacayR mMm3 p/itwane ma3e xiKt xBd vapre 0e. Aa xiKt Ae3le Aek ivix*3 p/karma s>Skar. jNmjat s>Skar 0e. je kivTvna bIjrup 0e. drek kivma> Aa s>Skar hova jrurI 0e. kaVysjRn ma3e kivma> rhelI {&vrdt xiKt mhTvnu> pirb5 0e. Aa xiKt ke p/itwa ivna kaVy jNmtu> n4I. ‘Poets are born, not made’ ÜkivAo jNme 0e, bnta n4I.Ý p/itwa hoy nhI> to kaVy sjaRy nhI> Ane jo sjaRy to p` te haSyaSpd bne. rajxeqr Aa p/itwane ‘shja’ khe 0e. Aam, “ApUvR vStunu> sj>n krnarI Ane v`RnIy vStuiv*ayne nvIn rIte AaleqnarI xiKt te p/itwa.”

​

xiKt Üp/itwaÝ

4 of 8

नरत्वं दुर्लभं लोक विद्या तत्र सुदुर्लभा |

कवित्वं दुर्लभं तत्र शक्तिस्तत्र सुदुर्लभा ||

5 of 8

inpu`ta

kaVysjRnma> bIju> AinvayR tTv 0e- iv¹ta. AacayR mMm3 khe 0e tem lakoxaSt/ Ane kaVy vgerena AWyas4I kivma> inpu`ta Aave 0e. AavI inpu`ta p` kaVyrcnano Aek hetu 0e. kiv smajnI AarsI 0e.ma3e te`e smajne ja`vo pDe Ane Anek 9et/oma> p/iv`ta me5vvI pDe. ]pra>t kaVyxaSt/, 0>d, Al>kar,kox vgerenu> )an hovu> jo{Ae. Va5I mhakaVy,{ithas, pura`, dxRng/>4o, hStiv∙a, yu@2iv∙a, rajnIit, kamxaSt/, klaAo temj 2mR, A4R vgere puru8a4oRno AWyas p` AavXyk 0e. jgtnI ko{p` hkIkt kaVynu> A>g bnI xke 0e.

6 of 8

‘अभ्यासेन हि कर्मसु कौशलं भावहिति |’

mMm3ne mt kiv, ivveck vgere pase4I lI2ela ix9` p/ma`e stt kaVyp/v<i| krvI Ae ]|m sjRn ma3enI AavXyk xrt 0e.practice makes a man perfect- Ae Nyaye kivta rcva ma3e kaVysjRnnI p/k<itma> stt p/yTnxIl rhevu> pDe. Jene ma3e ‘klm ksrt’ xBd vpray 0e. guruna magRdxRn he#5 krel mhavro mhTvno 0e.

करत – करत अभ्यास के जड़मति होत सुजान |

रस आवत जात तें सिल पर परत निसान |

‘લખતાં લહિયો થાય’

અભ્યાસ

7 of 8

kaVyhetunI ccaRne A>te AacayR mMm3 khe 0e ke Aa t/`ey m5Ine hetu bne 0e – hetuAo nhI>. Aa t/`eyne kaVysjRnno Aek j hetu g`e 0e. t/`nu> mhTv 0e Ae qru> p` srqu> mhTv n4I. mo3awagna iv¹ano xiKtne AgTyno hetu g`e 0e. Aam, kaVysjRn ma3e p/itwa ]pra>t inpu`ta Ane AWyas mhTvna 0e.

8 of 8

There is no invention in him until he has been inspired. - plato

A man of born talent. 

For my part I fail to see the use of study without wit or of wit without training. 

कवित्व बीजं प्रतिभानं कवित्वस्य बीजम् |”

આચાર્ય દાંડીના પુસ્તક 'કાવ્યદર્શન'માં પ્રતિભા, અભ્યાસ અને લોક વર્તનને કાવ્યાત્મક હેતુ તરીકે માન્યતા આપી છે. તેમની માન્યતા અનુસાર -

नैसर्गिकी च प्रतिभा श्रुतं च बहुत निर्मलम् |�आनंदाश्चाभियोगो अस्या: कारणं काव्य सम्पदा||

​

​

यथा – गुरुदेशादध्येतुं शास्त्रं जड़धिमोडप्यलम् |

काव्यं तु जायते जातु कस्यचित् प्रतिभावत: ||