Иргэдийн цахим ур чадвар-Мэдээллийн боловсрол

“И-Монгол академи” УТҮГ

И-Монгол академи нь Монгол Улсын Засгийн газрын 2021 оны 283 тогтоолын дагуу үүсгэн байгуулагдаж 2022 оны 01 дүгээр сараас үйл ажиллагаа явуулж буй Улсын төсөвт үйлдвэрийн газар юм.

Зорилго

Төрийн цахим шилжилтийг дэмжиж, төрийн үйлчилгээ, үйл ажиллагааг цахимжуулах талаар судалгаа хийх, мэдээллийн технологийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хөгжүүлэх, хэвийн үйл ажиллагааг хангах, мэдээллийн технологийн чиглэлээр сургалт зохион байгуулах, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлэхэд оршино.

Үйл ажиллагааны чиглэл

Бүх нийтийн МХХТ-ийн ур чадварыг дээшлүүлэх сургалт

2022-2023

13,863

Төрийн албан хаагчид:

11,815

Иргэд

306

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд

Өндөр настан

1

2

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд

3

Оюутан, залуус, сурагчид

Сургалтад хамрагдсан нийт тоо: 25,984 

Зорилтот бүлэг:

Төрийн албан хаагч

Алслагдсан дүүргийн иргэд

4

5

           СУРГАЛТЫН АГУУЛГА

​

• ЦАХИМ ИРГЭН
• МЭДЭЭЛЭЛ ӨГӨГДӨЛТЭЙ АЖИЛЛАХ УР ЧАДВАР
• МЭДЭЭЛЛИЙН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ
• ХАРИЛЦАА ХОЛБОО
• АСУУДАЛ ШИЙДВЭРЛЭХ УР ЧАДВАР
• ПРОГРАММ ХАНГАМЖИЙН УР ЧАДВАР
• УХААЛАГ УТАСНЫ ХЭРЭГЛЭЭ
• ЦАХИМ ЗАСАГЛАЛ
• ЦАХИМ ХӨГЖЛИЙН БАГЦ ХУУЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА
• ТООН ГАРЫН ҮСЭГ, ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ
• ХҮРТЭЭМЖТЭЙ ТЕХНОЛОГИ
• DOCX АШИГЛАЛТ
• МЭРГЭЖИЛ СОНГОЛТ БА ЦАХИМ УР ЧАДВАР

АГУУЛГА

Цахим иргэн гэж хэн бэ?

01

Цахим ур чадварын бүтцийн хүрээ

03

02

Цахим ур чадвар ба Тоон бичиг үсэг гэж юу вэ?

Мэдээллийн боловсрол

04

Цахим ур чадварын шаардлага, хэрэгцээ, олон улсын жишээ

05

Соёлын сайд, Боловсрол, Шинжлэх ухааны сайд, Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайд, Цахим хөгжил, харилцаа холбооны сайдын хамтарсан тушаал

“Бүх нийтийн соёлын боловсрол” арга хэмжээний төлөвлөгөө 2023-2024

“ЦАХИМ ҮНДЭСТЭН”

БАРИМТЛАХ ЧИГЛЭЛ

         Бүх нийтийн тоон бичиг үсгийн чадавхыг дээшлүүлэн, тоон хуваагдлыг бууруулж, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн ололт амжилтад тулгуурлан нийгэм эдийн засгийн бүхий л салбарт инновац хийх чадвартай бүтээлч иргэдтэй болно. 

“

”

Төрийн байгууллага

Хувийн хэвшил

Олон улсын байгууллага

ЭШ-ний байгууллага, Их дээд сургууль

Төрийн бус байгууллага

Хиймэл оюун ухаан

Юмсын интернэт

Их өгөгдөл

Цахим засаглал

Цахим

эдийн засаг

Блокчэйн

Үүлэн технологи

Робот

Метавэрс

Мэдээллийн аюулгүй байдал

ЦАХИМ

ИРГЭН

Харилцаа холбоо

Өргөн нэвтрүүлэг

Шуудан

Сансрын технологи

ЦАХИМ ҮНДЭСТЭН

ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ

ХУУЛЬ, ЭРХ ЗҮЙ

Хөрөнгө оруулагч

21-Р ЗУУНЫ ИРГЭНД ШААРДЛАГАТАЙ �УР ЧАДВАРУУД

Өдөр тутмын 

СУУРЬ УР ЧАДВАРУУД:

​

• Бичиг үсэгт тайлагдалт /унших, бичих, тоо тоолох/
• Шинжлэх ухааны мэдлэг
• Мэдээлэл, харилцаа холбоо, технологийн мэдлэг 
• Санхүүгийн мэдлэг 
• Соёл ба иргэний ёс зүйн мэдлэг

Асуудал шийдвэрлэх

УР ЧАДВАРУУД:

​

• Асуудал шийдвэрлэх ба шүүмжлэлт сэтгэлгээ
• Бүтээлч сэтгэлгээ
• Харилцаа, хандлага
• Багаар ажиллах, хамтын ажиллагаа

Нийгмээ өөрчлөх

УР ЧАДВАРУУД: 

​

• Танин мэдэхүй
• Идэвх санаачилга
• Тууштай, зарчимч
• Дасан зохицох
• Удирдан манлайлах 
• Нийгэм ба соёлын ухамсар 

Эх сурвалж: Дэлхийн эдийн засгийн форум

Цахим  технологи,  интернэт  сүлжээнд  холбогдсон төхөөрөмж ашиглан өөрт хэрэгтэй МЭДЭЭЛЛЭЭ ТОДОРХОЙЛОХ, ОЛЖ АВАХ, ТҮҮНИЙГЭЭ  ҮНЭЛЭХ, ХУВААЛЦАХ, НЭГТГЭХ, ШИНЭЭР БИЙ БОЛГОХ замаар нийгэм, эдийн засгийн амьдралд оролцох чадвар гэж тодорхойлсон байна.

ЦАХИМ УР ЧАДВАР ба ТООН БИЧИГ ҮСЭГ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

Эх сурвалж: ЮНЕСКО

МОНГОЛ УЛСЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ

Цахим засаглал хөгжлийн индекс

Онлайн үйлчилгээний индекс (дундаж)

Хүмүүн капиталын индекс

Бичиг үсэг тайлагдалт

74/193

0.54

0.8

99.3%

УБ хотын иргэдийн 85.3% интернет ашигладаг 

Орон нутгийн иргэдийн 67.6% интернет ашигладаг

​

Цахим ур чадвар дутмаг хүмүүс

10 хүн тутмын 3 нь цахимжсан нийгмийн ашиг тусыг огт авч чаддаггүй

306 мян

10 хүн тутмын 3 хүн нийгмийн оролцоо огт байхгүй, нийгмийн оролцоотой 60% иргэний цахим ур чадварын түвшин анхан шатны түвшинд байгаа нь 4-6 сард явагдсан сургалтын үр дүнгээс харагдсан

Интернет хэрхэн ашиглахаа мэдэхгүй 43.3%

Интернет шаардлагагүй 33%

Интернетийн үйлчилгээ авах боломжгүй 31%

Интернетийн зардал өндөр 6.9%

Интернет гэж юу болохыг мэдэхгүй 4.5%

755,000 иргэн

23.6%

Тоон бичиг үсгийн чадавх

43.8%

.

Мэдээллийн ур чадвар- 44.8%

Программ хангамжийн ур чадвар- 40.7%

Аюулгүй байдлын ур чадвар - 22.3%

Эх сурвалж: ҮСХ, Өрхийн МХХТ-н хэрэглээ, хүртээмжийн судалгааны тайлан 2021

БҮХ НИЙТИЙН ЦАХИМ УР ЧАДВАРЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ (DigComp)

• Хүртээмжийн хувьд зорилтот таван бүлэгт гар утас, компьютерийн хүртээмж хангалтгүй байна.
• Ахмад настай иргэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн цахим ур чадвар бусад бүлгийн иргэдтэй харьцуулахад хамгийн бага байна
• Хүйс болон тухайн төхөөрөмжийн хүртээмж, ашигласан жилийн туршлагаас хамаарсан ялгаа ажиглагдсан.

Эх сурвалж: НҮБХХ, Зорилтот бүлгийн иргэдийн цахим ур чадварыг үнэлэх чанарын судалгаа, 2021

ЗОРИЛТОТ БҮЛГИЙН ЦАХИМ УР ЧАДВАРЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ (DigComp)

Олон улсын жишиг хүрээ�

Үндэсний ба дэд үндэсний хэмжээнд хөгжүүлсэн болон аж ахуйн нэгжүүдийн сургалтын хөтөлбөрт тусгагдсан гэсэн хоёр төрлийн хүрээ байдаг. 

Олон улсын бүтцийн хүрээ

DigComp /EC/

UNESCO - Global Framework

Microsoft Digital Literacy

IC3 Digital Literacy Program

1. Технологийн суурь ойлголтууд
2. Цахим иргэн /цахим орчинд соёлтой оролцох/
3. Мэдээллийн удирдлага /мэдээлэл олж авах, хадгалах/
4. Контент бүтээх
5. Харилцаа холбоо
6. Хамтран ажиллах
7. Аюулгүй байдал ба хамгаалалт.

1. Компьютертой ажиллах;
2. Цахимаар мэдээлэл авах чадвар;
3. Цахимаар харилцах;
4. Цахим орчинд аюулгүй, хариуцлагатай оролцох;
5. Дижитал контент бүтээх;
6. Контентын хүрээнд цахимаар хамтран ажиллах, удирдах.

1. Мэдээлэл ба өгөгдлийн мэдлэг;
2. Харилцаа холбоо, хамтын ажиллагаа;
3. Дижитал контент бүтээх;
4. Аюулгүй байдал;
5. Асуудал шийдвэрлэх.

1. Мэдээлэл ба өгөгдлийн мэдлэг;
2. Харилцаа холбоо, хамтын ажиллагаа;
3. Дижитал контент бүтээх;
4. Аюулгүй байдал;
5. Асуудал шийдвэрлэх.
6. Программ, техник хангамж
7. Ажил мэргэжилтэй холбоотой ур чадвар.

ICDL

1. Компьютерын үндсэн хэрэглээ,
2. Компьютерын дэлгэцийн тухай,
3. Компьютерын баримт бичгийн тухай,
4. Веб хуудасны тухай,
5. Харилцаа холбоо.

​

Maryland

Disto

Essential digital skills framework

Сингапур

1. Мэдээлэл болон өгөгдлийн ур чадвар
2. Харилцаа холбоо болон хамтын ажиллагаа
3. Цахим контент бүтээх
4. Аюулгүй байдал
5. Асуудлыг шийдвэрлэх
6. Техник хангамж, программ хангамжийн үйл ажиллагааны суурь мэдлэг

1. Мэдээлэл, контенттой ажиллах
2. Харилцаа холбоо
3. Цахим орчинд аюулгүй байх, хууль, ёс зүйн хэм хэмжээний талаар мэдлэгтэй байх
4. Гүйлгээ хийх
5. Асуудлыг шийдвэрлэх

1. Нийгмийн ур чадвар
2. Харилцаа холбооны ур чадвар
3. Хамтын оролцооны ур чадвар
4. Бүтээлч байдал
5. Эрэн сурвалжлахуйн/Шүүн тунгаах ур чадвар
6. Техникийн ур чадвар
7. Тооцоолон бодох сэтгэлгээний ур чадвар

1. Цахим мэдээллийн хэрэгслээс мэдээлэл хайх, сонгох, үнэлэх
2. Цахим мэдээллийн хэрэгсэлд агуулагдах мэдээллийг ашиглах
3. Цахим медиа бүтэцтэй ажиллах
4. Цахим медиа ур чадвар

Филиппин

1. МХХТ-ийн ойлголтууд
2. Цахим ёс зүй
3. Цахим системийн сүлжээ
4. Цахим үйл ажиллагаа болон менежмент
5. Цахим төхөөрөмж
6. Хэрэглээний программууд

Цахим ур чадварын бүтцийн хүрээ

Бие даасан, Чадвартай, Хүсэл тэмүүлэлтэй

АВЬЯАСЛАГ

ХҮМҮҮН

КАПИТАЛ

Хариуцлагатай, Оролцоотой, Итгэлтэй

ТОГТВОРТОЙ

НИЙГЭМ

Идэвхтэй, Санаачилгатай, Эв нэгдэлтэй

ШИНИЙГ

САНААЧЛАГЧ

НИЙГЭМ

Мэдээллийн боловсрол гэж юу вэ?

—The American Library Association 

“Мэдээллийн хэрэгцээг таних, шаардлагатай мэдээллийг олох, үнэлэх, үр дүнтэй ашиглах чадваруудын цогц”

Мэдээллийн боловсролыг эзэмшсэнээр:

Мэдээллийн боловсролтой иргэний �5 цогц ур чадвар: 

ЗОРИЛГО:

ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ХУГАЦАА:

Бүх нийтийн цахим ур чадварыг дээшлүүлж, тоон хуваагдлыг бууруулах замаар цахим шилжилтийн бэлэн байдлыг хангах

ҮР ДҮН

Иргэдийн тоон бичиг үсгийн чадавхыг 47%-д хүргэсэн байна.

2023 - 2024

ЦАХИМ УР ЧАДВАР, БОЛОВСРОЛЫГ ДЭМЖИХ АЯН

ЕРӨНХИЙ КООРДИНАТОР

ОДООГИЙН ТҮВШИН

Иргэдийн тоон бичиг үсгийн чадавх: 43.8% (ҮСХ, ХХМТГ, 2021)

ТУЛГАРЧ БУЙ СОРИЛТ

Гол бэрхшээлүүд 

Цахим ур чадварын сул байдал 

43.8%

Тоон хуваагдал

“new inequality is digital exclusion” 

​

Нийт өрхийн интернэт ашиглалт 

80%

ICT салбарын хүний нөөцийн хомсдол 

Эх сурвалж: ҮСХ, Өрхийн МХХТ-н хэрэглээ, хүртээмжийн судалгааны тайлан 2021

Дижитал өрсөлдөх чадварын индекс сул

Эх сурвалж : Digital Competitiveness Ranking 2022, Монгол улсын дижитал өрсөлдөх чадварын индекс 63 орноос 62-т эрмэбэлэгдэж байна.

�

Цахим залилан нэмэгдсэн

Эх сурвалж : ЦЕГ-2021,  2021 оны эхний найман сард залилан мэхлэх гэмт хэрэг 3635 бүртгэгдэж бүртгэгдсэн нь өмнөх оныхоос 12.1%-иар өссөн.

�

АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД БАЯРЛАЛАА