1 of 23

Μπακάλης Κώστας

history-logotexnia.blogspot.com

1

Β. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ

5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος

▲ Ακουαρέλα του 19ου αιώνα με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος που ιδρύθηκε το 1841

2 of 23

2

Πηγή: http://www.venetokleio.gr

🏳 Το κείμενο του σχολικού βιβλίου με πλαγιότιτλους

3 of 23

3

Πηγή: http://www.venetokleio.gr

4 of 23

4

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

+ Γ1 ΕΝΟΤΗΤΑ: σ. 45

Γ8 ΕΝΟΤΗΤΑ: σ. 53

5 of 23

5

  • Ποιους στόχους εξυπηρετούσε η ίδρυση Κεντρικής Τράπεζας στο νεοσύστατο κράτος;

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΙΔΡΥΣΗΣ

​

Με την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους κεντρικό σημείο στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς αποτέλεσε το θέμα της δημιουργίας :

      • κεντρικής τράπεζας,
      • αλλά και τραπεζικού συστήματος
        • αντάξιου εκείνων που λειτουργούσαν στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

​

ΣΤΟΧΟΙ:

  • Η ίδρυση τραπεζικών ιδρυμάτων δεν θα εξυπηρετούσε
      • μόνο τις κυβερνητικές ανάγκες,
      • τη διαχείριση του κρατικού δανεισμού,
      • την έκδοση χαρτονομίσματος κ.λπ.,
  • αλλά θα έδινε λύση
      • στο χρόνιο πρόβλημα των πιστωτικών αναγκών της οικονομίας. Θα εξασφάλιζε δηλαδή στις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες τα απαραίτητα κεφάλαια
          • με όρους οργανωμένης αγοράς και όχι τοκογλυφίας.

6 of 23

6

  • Ποιους στόχους εξυπηρετούσε η ίδρυση Κεντρικής Τράπεζας στο νεοσύστατο κράτος;

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΙΔΡΥΣΗΣ

​

Με την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους κεντρικό σημείο στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς αποτέλεσε το θέμα της δημιουργίας :

      • κεντρικής τράπεζας,
      • αλλά και τραπεζικού συστήματος
        • αντάξιου εκείνων που λειτουργούσαν στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

​

ΣΤΟΧΟΙ:

  • Η ίδρυση τραπεζικών ιδρυμάτων δεν θα εξυπηρετούσε
      • μόνο τις κυβερνητικές ανάγκες,
      • τη διαχείριση του κρατικού δανεισμού,
      • την έκδοση χαρτονομίσματος κ.λπ.,
  • αλλά θα έδινε λύση
      • στο χρόνιο πρόβλημα των πιστωτικών αναγκών της οικονομίας. Θα εξασφάλιζε δηλαδή στις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες τα απαραίτητα κεφάλαια
          • με όρους οργανωμένης αγοράς και όχι τοκογλυφίας.

7 of 23

7

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ – ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑ

  • Το πιστωτικό σύστημα της χώρας βρισκόταν πραγματικά, κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, σε πρωτόγονη κατάσταση.
    • Ήταν συνδεμένο με το εμπόριο των αγροτικών προϊόντων και ιδιαίτερα με τις εξαγωγές της σταφίδας.
    • Οι έμποροι λειτουργούσαν και ως πιστωτές, με τοκογλυφικές διαθέσεις και όρους.

​

  • ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ: Ο δανεισμός κατευθυνόταν, ως επί το πλείστον προς τους παραγωγούς
    • και δημιουργούσε προϋποθέσεις εκμετάλλευσης,
    • καθώς ουσιαστικά επρόκειτο για έναν τρόπο προαγοράς της επικείμενης παραγωγής,

- με δυσμενείς για τον παραγωγό όρους.

    • Την ίδια στιγμή άλλοι κλάδοι της παραγωγής στερούνταν των απαραίτητων για την ανάπτυξή τους πιστώσεων, και έτσι περιορίζονταν οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
    • Η κατάσταση αυτή ήταν αντίθετη με τις προθέσεις και τις πολιτικές του κράτους και αποθάρρυνε τα ελληνικά κεφάλαια του εξωτερικού.

​

  • ΣΤΟΧΟΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ: Οι προσπάθειες για την άρση όλων αυτών των εμποδίων:
    • υπήρξαν έντονες και προέρχονταν από πολλές πλευρές.

Δεν απέβλεπαν:

    • τόσο στην εξάλειψη της τοκογλυφίας,
    • όσο στην παράλληλη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου πιστωτικού συστήματος,
      • ικανού να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα ειδικών κοινωνικών ομάδων.
  • Σε ποια κατάσταση βρισκόταν το πιστωτικό σύστημα της χώρας μέχρι το 1841;
  • Με ποιον τρόπο το πιστωτικό σύστημα των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων επηρέασε αρνητικά τους αγρότες;

8 of 23

8

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ – ΤΟΚΟΓΛΥΦΙΑ

  • Το πιστωτικό σύστημα της χώρας βρισκόταν πραγματικά, κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, σε πρωτόγονη κατάσταση.
    • Ήταν συνδεμένο με το εμπόριο των αγροτικών προϊόντων και ιδιαίτερα με τις εξαγωγές της σταφίδας.
    • Οι έμποροι λειτουργούσαν και ως πιστωτές, με τοκογλυφικές διαθέσεις και όρους.

​

  • ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ: Ο δανεισμός κατευθυνόταν, ως επί το πλείστον προς τους παραγωγούς
    • και δημιουργούσε προϋποθέσεις εκμετάλλευσης,
    • καθώς ουσιαστικά επρόκειτο για έναν τρόπο προαγοράς της επικείμενης παραγωγής,

- με δυσμενείς για τον παραγωγό όρους.

    • Την ίδια στιγμή άλλοι κλάδοι της παραγωγής στερούνταν των απαραίτητων για την ανάπτυξή τους πιστώσεων, και έτσι περιορίζονταν οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
    • Η κατάσταση αυτή ήταν αντίθετη με τις προθέσεις και τις πολιτικές του κράτους και αποθάρρυνε τα ελληνικά κεφάλαια του εξωτερικού.

​

  • ΣΤΟΧΟΙ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ: Οι προσπάθειες για την άρση όλων αυτών των εμποδίων:
    • υπήρξαν έντονες και προέρχονταν από πολλές πλευρές.

Δεν απέβλεπαν:

    • τόσο στην εξάλειψη της τοκογλυφίας,
    • όσο στην παράλληλη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου πιστωτικού συστήματος,
      • ικανού να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα ειδικών κοινωνικών ομάδων.
  • Σε ποια κατάσταση βρισκόταν το πιστωτικό σύστημα της χώρας μέχρι το 1841;
  • Με ποιον τρόπο το πιστωτικό σύστημα των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων επηρέασε αρνητικά τους αγρότες;

9 of 23

9

Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

10 of 23

10

ΙΔΡΥΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ-ΜΕΤΟΧΟΙ

Το μεγάλο βήμα έγινε το 1841, με την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας.

    • Τα κεφάλαια για την ίδρυσή της προήλθαν κυρίως από το εξωτερικό,
    • ενώ έντονη ήταν η παρουσία κρατικών παραγόντων στις ιδρυτικές διαδικασίες.

ΚΥΡΙΟΙ ΜΕΤΟΧΟΙ

Ο κεφαλαιούχος Εϋνάρδος,

το ελληνικό κράτος (20% του αρχικού κεφαλαίου), 

Έλληνες έμποροι και επιχειρηματίες της διασποράς,

ξένες προσωπικότητες από το χώρο της οικονομίας αλλά και της πολιτικής.

Θεμελιωτής της και πρώτος διοικητής υπήρξε ο Γεώργιος Σταύρου.

    • Στις επόμενες διευρύνσεις του κεφαλαίου της Τράπεζας άρχισαν να μετέχουν κεφαλαιούχοι, έμποροι κυρίως, του ελληνικού χώρου (Σκουζές, Ράλλης κ.λπ.). 
  • Ποιες ήταν οι διαδικασίες για την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας και ποια η δραστηριότητά της στα πρώτα χρόνια της λειτουργία της;

(1)

11 of 23

11

ΙΔΡΥΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ-ΜΕΤΟΧΟΙ

Το μεγάλο βήμα έγινε το 1841, με την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας.

    • Τα κεφάλαια για την ίδρυσή της προήλθαν κυρίως από το εξωτερικό,
    • ενώ έντονη ήταν η παρουσία κρατικών παραγόντων στις ιδρυτικές διαδικασίες.

ΚΥΡΙΟΙ ΜΕΤΟΧΟΙ

Ο κεφαλαιούχος Εϋνάρδος,

το ελληνικό κράτος (20% του αρχικού κεφαλαίου), 

Έλληνες έμποροι και επιχειρηματίες της διασποράς,

ξένες προσωπικότητες από το χώρο της οικονομίας αλλά και της πολιτικής.

Θεμελιωτής της και πρώτος διοικητής υπήρξε ο Γεώργιος Σταύρου.

    • Στις επόμενες διευρύνσεις του κεφαλαίου της Τράπεζας άρχισαν να μετέχουν κεφαλαιούχοι, έμποροι κυρίως, του ελληνικού χώρου (Σκουζές, Ράλλης κ.λπ.). 
  • Ποιες ήταν οι διαδικασίες για την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας και ποια η δραστηριότητά της στα πρώτα χρόνια της λειτουργία της;

(1)

12 of 23

12

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Η δραστηριότητά της στα πρώτα στάδια:

  • ήταν μάλλον χωρίς σαφή προσανατολισμό,
        • καθώς οι συνθήκες που επικρατούσαν στην ελληνική οικονομία
        • δεν ήταν δυνατόν να αλλάξουν με ταχείς ρυθμούς.

► Χαρτονόμισμα πεντακοσίων δραχμών που εκδόθηκε από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος στις 30 Μαρτίου του 1841. http://www.ime.gr/chronos/12/gr /general/gallery/ 187.html

  • Ποιες ήταν οι διαδικασίες για την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας και ποια η δραστηριότητά της στα πρώτα χρόνια της λειτουργία της;

(2)

► Το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας στην οδό Αιόλου, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα

Το μεγάλο της πλεονέκτημα και ταυτόχρονα η κύρια πηγή εσόδων της:

    • ήταν το εκδοτικό δικαίωμα, η δυνατότητα της να εκδίδει τραπεζογραμμάτια, χαρτονομίσματα δηλαδή, για λογαριασμό του ελληνικού κράτους.
    • Το τελευταίο μάλιστα ενίσχυε ή και επέβαλλε την κυκλοφορία τους.

13 of 23

13

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Η δραστηριότητά της στα πρώτα στάδια:

  • ήταν μάλλον χωρίς σαφή προσανατολισμό,
        • καθώς οι συνθήκες που επικρατούσαν στην ελληνική οικονομία
        • δεν ήταν δυνατόν να αλλάξουν με ταχείς ρυθμούς.

► Χαρτονόμισμα πεντακοσίων δραχμών που εκδόθηκε από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος στις 30 Μαρτίου του 1841. http://www.ime.gr/chronos/12/gr /general/gallery/ 187.html

  • Ποιες ήταν οι διαδικασίες για την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας και ποια η δραστηριότητά της στα πρώτα χρόνια της λειτουργία της;

(2)

► Το κτίριο της Εθνικής Τράπεζας στην οδό Αιόλου, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα

Το μεγάλο της πλεονέκτημα και ταυτόχρονα η κύρια πηγή εσόδων της:

    • ήταν το εκδοτικό δικαίωμα, η δυνατότητα της να εκδίδει τραπεζογραμμάτια, χαρτονομίσματα δηλαδή, για λογαριασμό του ελληνικού κράτους.
    • Το τελευταίο μάλιστα ενίσχυε ή και επέβαλλε την κυκλοφορία τους.

14 of 23

14

► Χαρτονόμισμα των εκατό δραχμών που έβγαλε το 1852 η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. Είναι τυπωμένο μόνο από τη μια πλευρά.

◄ Τύποι επιταγών που εξέδωσε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος κατά το 19ο αιώνα.�Θωμαδάκης, Σ., Πίστη και Εκχρηματισμός της οικονομίας: Προεξοφλητικός δανεισμός και Εθνική Τράπεζα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1981, εικ. 7-8.�© Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα. http://www.ime.gr/chronos/12/ gr/general/gallery/183.html

15 of 23

15

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

.

  • Τι γνωρίζετε για την εξάπλωση της Εθνικής Τράπεζας στην επαρχία;

Ποια ήταν η επίδρασή της στους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας;

Προοδευτικά οι εργασίες της Τράπεζας εξαπλώθηκαν

  • από την Αθήνα
    • στις κύριες επαρχιακές πόλεις (Ερμούπολη 1845, Πάτρα 1846 κ.λπ.), 
      • γεγονός που βοήθησε στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιρροών που ασκούσε το τοκογλυφικό σύστημα.

​

Η Τράπεζα κέρδισε την εμπιστοσύνη της ελληνικής κοινωνίας,

      • πράγμα που είχε ως συνέπεια τις διαδοχικές διευρύνσεις του μετοχικού της κεφαλαίου.

​

  • Παρά την εξάπλωση του τραπεζικού συστήματος
  • και την εμφάνιση νέων τραπεζικών ιδρυμάτων,
    • η Εθνική Τράπεζα παρέμεινε για πολλές δεκαετίες
      • το κυρίαρχο τραπεζικό συγκρότημα του ελληνικού χώρου.

16 of 23

16

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

.

  • Τι γνωρίζετε για την εξάπλωση της Εθνικής Τράπεζας στην επαρχία;

Ποια ήταν η επίδρασή της στους ρυθμούς ανάπτυξης της ελληνικής κοινωνίας;

Προοδευτικά οι εργασίες της Τράπεζας εξαπλώθηκαν

  • από την Αθήνα
    • στις κύριες επαρχιακές πόλεις (Ερμούπολη 1845, Πάτρα 1846 κ.λπ.), 
      • γεγονός που βοήθησε στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιρροών που ασκούσε το τοκογλυφικό σύστημα.

​

Η Τράπεζα κέρδισε την εμπιστοσύνη της ελληνικής κοινωνίας,

      • πράγμα που είχε ως συνέπεια τις διαδοχικές διευρύνσεις του μετοχικού της κεφαλαίου.

​

  • Παρά την εξάπλωση του τραπεζικού συστήματος
  • και την εμφάνιση νέων τραπεζικών ιδρυμάτων,
    • η Εθνική Τράπεζα παρέμεινε για πολλές δεκαετίες
      • το κυρίαρχο τραπεζικό συγκρότημα του ελληνικού χώρου.

17 of 23

17

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

18 of 23

18

1. η Ιονική Τράπεζα (ιδρύθηκε το 1839 στα υπό αγγλική κατοχή τότε Ιόνια νησιά),

2. η Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας,

3. η Γενική Πιστωτική Τράπεζα,

4 η Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως κ.λπ.

ΑΛΛΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Από τη δεκαετία του 1860 άρχισαν να πολλαπλασιάζονται τα τραπεζικά και ασφαλιστικά ιδρύματα στη χώρα. Τα πιο σημαντικά απ' αυτά ήταν: 

  • Να αναφέρετε τις εξελίξεις μετά το 1860. Ποιες άλλες τράπεζες δημιουργήθηκαν;

19 of 23

19

1. η Ιονική Τράπεζα (ιδρύθηκε το 1839 στα υπό αγγλική κατοχή τότε Ιόνια νησιά),

2. η Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας,

3. η Γενική Πιστωτική Τράπεζα,

4 η Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως κ.λπ.

ΑΛΛΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Από τη δεκαετία του 1860 άρχισαν να πολλαπλασιάζονται τα τραπεζικά και ασφαλιστικά ιδρύματα στη χώρα. Τα πιο σημαντικά απ' αυτά ήταν: 

  • Να αναφέρετε τις εξελίξεις μετά το 1860. Ποιες άλλες τράπεζες δημιουργήθηκαν;

20 of 23

20

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Η Εθνική Tράπεζα από την ίδρυσή της έως και τα μέσα του 20ου αιώνα διατήρησε το δικαίωμα της έκδοσης χαρτονομίσματος για λογαριασμό του ελληνικού κράτους. 25967

Λ

Η ίδρυση τραπεζικών ιδρυμάτων δεν βελτίωσε καθόλου την κατάσταση της τοκογλυφίας τον 19ο αιώνα. 25972

Λ

 Το 1841 ιδρύθηκε η Τράπεζα της Ελλάδος. 25972

Λ

  Βασικός στόχος της δημιουργίας τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα του 19ου αι. ήταν η πάταξη της τοκογλυφίας. 26871

Λ

 Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας υπήρξε ο κεφαλαιούχος Εϋνάρδος. 27929

Λ

 Κατά τα πρώτα χρόνια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους το πιστωτικό σύστημα ήταν συνδεδεμένο με :την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου. 28581

Λ

Η Εθνική Τράπεζα ιδρύθηκε το 1866. 30822

Λ

Από τη δεκαετία του 1860: 27384

α. άρχισε η κατασκευή της διώρυγας της Κορίνθου β. άρχισε η ανάπτυξη της βαριάς βιομηχανίας

γ. διογκώθηκε ο εξωτερικός δανεισμός δ. άρχισαν να πολλαπλασιάζονται τα τραπεζικά και ασφαλιστικά ιδρύματα στη χώρα

δ

21 of 23

21

ΘΕΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΟ Κ.Ε.Ε.

22 of 23

22

▲ Το κτίριο της Λαϊκής Τράπεζας στην οδό Πεσμαζόγλου

► ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ, (1871-1873) Οικονομική και πολιτική διαμάχη στην Ελλάδα του ΙΘ’ αιώνα

Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1980

23 of 23

23

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Να διερευνήσετε τους λόγους για τους οποίους η δημιουργία τραπεζικού συστήματος στην Ελλάδα αποτέλεσε κεντρικό σημείο στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.

2. α) Ποιες ανάγκες επεδίωκε να καλύψει η ίδρυση τραπεζικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα το 19ο αιώνα;

β) Κάτω από ποιες συνθήκες ιδρύθηκε η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας; Να παρουσιάσετε συνοπτικά τη δραστηριότητά της στα πρώτα στάδια της ίδρυσής της.

3. Πώς θα χαρακτηρίζατε το πιστωτικό σύστημα της χώρας και ποια σχέση είχε με την τοκογλυφία;

​

Συνδυασμός ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής και συμπλήρωσης

1. Α. Θεμελιωτής και πρώτος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας ήταν:

α) ο Εϋνάρδος

β) ο Συγγρός

γ) ο Σκουζές

δ) ο Σταύρου

Β. Το μεγάλο πλεονέκτημα της Εθνικής Τράπεζας, και ταυτόχρονα η κύρια πηγή εσόδων της, ήταν το ……………… δικαίωμα, η δυνατότητά της να …………………….