МОНИТОРИНГ ТОПТАРЫ ҮШІН ӘЛЕУМЕТТІК-ТРАНСПОРТТЫҚ ИНФРАҚҰРЫЛЫМ ОБЪЕКТІЛЕРІН ТҮГЕНДЕУ БАРЫСЫНДА ҚОЛДАНУҒА АРНАЛҒАН
Батыс Қазақстан облысы білім басқармасы
Білім беруді дамыту орталығы
ҚОЛЖЕТІМДІ ОРТА ДЕГЕН НЕ?
«Қол жетімді» немесе «кедергісіз» орта термині көптеген заңнамалық актілерде кездеседі. Кедергісіз орта (дизайн). Бұл термин физикалық, сенсорлық немесе интеллектуалдық бұзылыстары бар адамдар еркін кіре алатын, ене алатын және қолдана алатын қоршаған орта элементтеріне қолданылады. Бастапқыда бұл ұғым мүгедектер арбасын қолданатын адамдар қолдана алатын ғимараттар мен компоненттерді сипаттау үшін қолданылған. Алайда, кейіннен анықтамаға мүгедектіктің басқа түрлері бар адамдарға сәйкес келетін стандарттар енгізілді. Кең мағынада, кедергісіз немесе қол жетімді дизайн – бұл көптеген адамдар үшін ең жеңіл және қауіпсіз жағдай жасайтын және олардың тәуелсіз өмір салтына ықпал ететін дизайн.
ХАЛЫҚТЫҢ ҚАУҚАРЫ АЗ ТОПТАРЫ (ХҚАТ)
ХҚАТ категориялары |
|
Мүгедектер |
|
Өз бетімен қозғалу кезінде қиындық көретін адамдар |
|
ӘРТҮРЛІ НЫСАНДАҒЫ МҮГЕДЕКТЕР ҮШІН ҚОРШАҒАН ОРТА КЕДЕРГІЛЕРІНІҢ ҚЫСҚАША СИПАТТАМАСЫ__________
Тірек-қимыл аппараты бұзылған мүгедектер үшін әртүрлі дәрежедегі кедергілер болуы мүмкін:
Көру қабілеті бұзылған мүгедектер үшін
Есту қабілеті бұзылған мүгедектер үшін
Ақыл-ой дамуы бұзылған мүгедектер үшін
Әлеуметтіктранспорттық инфрақұрылымның негізгі құрылымдықфункционалдық аймақтары (олардың түрлері) | Аймақтың функционалдықжоспарлау элементтері (және олардың ерекшеліктері) |
Ғимаратқа (учаскеге) іргелес аумақ | Аумаққа кіру (кірістер) |
Аумақтағы қозғалыс жолы (жолдары) | |
Баспалдақ (сыртқы) | |
Пандус (сыртқы) | |
Автотұрақ және тұрақ | |
Ғимаратқа кіру (кірістер) | Баспалдақ (сыртқы) |
Пандус (сыртқы) | |
Кіру алаңы (есік алдында) | |
Есік (кіреберіс) | |
Тамбур | |
Ғимарат ішіндегі қозғалыс жолы (жолдары) (оның ішінде эвакуациялау жолдары) | Дәліз (вестибюль, күту аймағы, галерея, балкон) |
Баспалдақ (ғимарат ішінде) | |
Пандус (ғимарат ішінде) | |
Жолаушы лифтісі (немесе көтергіш) |
МҮГЕДЕКТЕРГЕ ЖӘНЕ БАСҚА ДА ХҚАТ БЕЙІМДЕУГЕ | |
ЖАТАТЫН ҒИМАРАТТАР МЕН ҚҰРЫЛЫСТАРДЫҢ НЕГІЗГІ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ-ФУНКЦИОНАЛДЫҚ АЙМАҚТАРЫ МЕН | |
ЭЛЕМЕНТТЕРІ |
|
Есік | | |
Эвакуациялау жолдары (оның ішінде қауіпсіздік аймақтары) | | |
Ғимараттың нысаналы мақсат | I нұсқа- азаматтарға | кабинеттік қызмет көрсету түрі |
аймағы (объектіге нысаналы бару) | қызмет көрсету аймағы (оның ішінде мүгедектер және басқа да ХҚАТ) | залды қызмет көрсету нысаны |
сөрелік қызмет көрсету нысаны | ||
бағыт бойынша орын ауыстырумен қызмет көрсету нысаны | ||
жеке қызмет көрсету кабинасы | ||
II нұсқа - еңбек қолдану орындары | ||
III нұсқа - тұрғын үй-жайлар | ||
Санитарлық- гигиеналық үй- жайлар | Дәретхана бөлмесі | |
Душ / ванна бөлмесі | ||
Тұрмыстық бөлме (киім бөлмесі) | ||
Объектідегі ақпарат жүйесі | Көрнекі құралдар | |
Акустикалық құралдар | ||
Тактильді құралдар | ||
Ғимаратта кем дегенде бір кіреберіс мүгедектерге арналған болуы керек. Бұл орталық (негізгі кіреберіс) немесе мүгедектер арбасына арналған арнайы бейімделген кіреберіс болуы мүмкін.
Кіріс тобының негізгі элементтері:
ЖЕР ДЕҢГЕЙІНДЕГІ КІРУ АЛАҢЫ - ӘМБЕБАП ДИЗАЙН
Жер деңгейінен кіру (биіктігі 4 см-ден аспайды) - бұл бәріне ыңғайлы. Шетін пандуспен тегістеу керек!
12 см-ден аз төмен сатыларға және жалғыз сатыларға тыйым салынады (жобалау кезінде).
Биіктігі 4 см-ге дейін және нормативті өлшемдері бар платформаны толығымен қол жетімді деп санауға болады.
ПАНДУС ДЕГЕН НЕ ЖӘНЕ ОЛ ҚАНДАЙ БОЛУЫ КЕРЕК?
Пандус-бұл кресло-арбаларды жылжытуға арналған көлбеу көлбеу жазықтықты алаңша.
Ең алдымен, пандустарды көлденең деңгейлер 4 см-ден асатын жерлерде: жаяу жүргіншілер жолдарында, ғимараттар мен құрылыстардың кіреберістері мен ішкі бөлмелерінде орнату қажет.
Қазақстанда қандай да бір себептермен барлық мүгедектер 4 см айырмашылықты оңай жеңе алады деп саналады.
Шын мәнінде, олай емес. Халықаралық тәжірибеде деңгей айырмашылығының рұқсат етілген ең жоғары биіктігі 1,3-1,5 см-ден аспайды.
Пандус әрқашан да ҮШ БӨЛІКТЕН тұрады:
Пандустар құрылысының маңызды сәті-оның жабыны қатты кенеп болуы керек. Егер пандус арбадағы мүгедектің бір жақты қозғалысына арналған болса, онда оның ені кемінде 1,2 м болуы тиіс (4.3.2.22).
Егер пандус арбадағы мүгедектің екі жақты қозғалысына арналған
болса, онда оның ені кемінде 1,8 м болуы тиіс.
Пандустың еңісі пандустың көтерілу биіктігінің пандустың көлбеу бөлігінің көлденең проекциясының ұзындығына қатынасы ретінде анықталады. Ол қатынас ретінде ұсынылуы немесе пайызбен көрсетілуі мүмкін. Егер сіз биіктігі 10 см болатын баспалдақтың
жанында пандус жасауыңыз керек болса, онда сіз одан 120 сантиметр өлшеп, содан кейін бұл айырмашылықты көлбеу бет түрінде ыстық асфальт немесе бетонмен тегістеуіңіз керек. 1:12 көлбеу немесе басқаша айтқанда 8% көлбеу пандус болады.
ПАНДУС ТҰТҚАЛАРЫ
СЫРТҚЫ БАСПАЛДАҚ
ЭЛЕКТР КӨТЕРГІШТЕР
МҮГЕДЕКТЕРГЕ ҚОЛЖЕТІМДІ ЛИФТ
ҚҰЛАМАЛАР ЖӘНЕ ТӨМЕНГІ ЖИЕКТІ ТАСТАР
ЕСІКТЕР
ЗАҒИПТАР МЕН НАШАР КӨРЕТІНДЕР ҮШІН |
ОБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ_______________________ |
ТАКТИЛЬДІ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫ
МУЛЬТИ-СЕНСОРЛЫҚ МОНИТОРЛАР, МНЕМОСХЕМАЛАР,
ПИКТОГРАММАЛАР, БРАЙЛЬ ҚАРПІ БАР АҚПАРАТТЫҚ
ТАҚТАЙШАЛАР
ПИКТОГРАММАЛАР МЕН ТАҚТАЛАРДЫҢ ҮШ ТҮРІ:
1.Жарық жинақтайтын (флуоресцентті) пиктограммалар
МНЕМОСХЕМАЛАРДЫҢ ҮШ ТҮРІ:
1.Брайль, ҮЛКЕЙТІЛГЕН қаріп
2.Брайль, ҮЛКЕЙТІЛГЕН қаріп, дыбыстық сүйемелдеу
3.Брайль, ҮЛКЕЙТІЛГЕН ҚАРІП, дыбыс, сенсорлық басқару
ЕСТУ БОЙЫНША МҮГЕДЕКТЕР ҮШІН ОБЪЕКТІЛЕРДІҢ ҚОЛЖЕТІМДІЛІГІ
Жеке, тасымалданатын және стационарлық құрылғылар - есту қабілеті шектеулі, есту аппараттарын немесе «Т» режимі бар кохлеарлық импланттарды қолданатын адамдарға арналған. Индукциялық цикл принципі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Объектілерге бару аяқталғаннан кейін түгендеу нәтижелері ғимараттарды бағалау парағында көрсетіледі.
Объектілердің ағымдағы жай-күйіне байланысты мониторингтік топтардың мүшелері шешім қабылдайды: ұсынымдар беріледі, уәкілетті мемлекеттік органдарға хаттар жіберіледі, өрескел бұзушылықтар болған кезде мүгедек адамдардың атынан ресми тексеру жүргізуді ұйымдастыру үшін бақылау жөніндегі уәкілетті органға шағым беріледі.