Masterclass Publiek Domein

Werkgroep Publiek Domein�2025-09-08

Er worden foto’s gemaakt

Deze presentatie: ip-squared.com/20250908

Agenda

15:00 Woord van welkom (Saskia Scheltjens)

15:05 Bepalen publiek domein (Maarten Zeinstra)

16:30 Aanpak Rijksmuseum (Shannon van Muijden)

16:45 Afronding en gesprek

17:00 Einde

Activiteiten werkgroep publiek domein

De Publiek domein masterclass is een initiatief van de werkgroep Publiek Domein

• Beeld & Geluid
• Europeana
• KB, nationale bibliotheek
• Open Nederland
• Wikimedia Nederland
• Netwerk Digitaal Erfgoed
• Rijksmuseum Amsterdam

Publiekdomeindag.nl�9 januari 2026

�We mailen jullie wanneer inschrijvingen zijn geopend.

Publiek domein

7

“Publiek domein is de regel, �auteursrecht is de uitzondering” �- Publiek domein manifesto -

Publiek domein

Publiek domein verwijst naar dingen die geen privébezit zijn, of waarvoor bij gebruik geen toestemming nodig is.

• een gedeelde weide (meint, meent, gemene grond)
• Informatie, kennis en cultuur is in eerste instantie ook publiek domein.
• Meningsvrijheid, waaronder parodie, pastiche en citaten kan je ook als publiek domein zien.

Publiek domein is tijdelijk op slot

Ons intellectuele publiek domein wordt tijdelijk op slot gezet door intellectuele eigendomsrechten:

Auteursrecht

Naburige rechten (uitvoerende kunstenaars en producenten)

Databankenrecht

Patenten

Etc.

Deze rechten eindigen altijd op 1 januari opvolgend de duur van het recht

Auteursrecht

12

Auteursrecht geeft een tijdelijk monopolie op intellectuele creaties

Image by Gemini / Public Domain

Het auteursrecht

• Auteursrecht beschermt de intellectuele creatie van de maker
• feiten zijn geen intellectuele creaties
• ideeën zijn geen intellectuele creaties
• Uitsluitend recht voor openbaarmaking en verveelvoudiging
• Er is geen registratie nodig om auteursrecht te krijgen
• Het auteursrecht is een eigendomsrecht, ze mogen verhandeld worden

​

• Het auteursrecht duurt doorgaans tot en met 70 jaar na de dood van de laatstlevende maker.

14

Wat is een kopie?

Alles waardoor je het werk verder kan verspreiden is een kopie:

• een scan
• een foto van een 3D object
• een kopie van een opname
• het overschrijven van tekst
• een document doorsturen
• etc.

15

Naburige rechten

16

Image by Gemini / Public Domain

Rechten van uitvoerend kunstenaars

• toneelspeler, zanger, musicus, danser, etc.
• Uitsluitend recht
• het opnemen van een uitvoering
• het reproduceren van een opname van een uitvoering
• het verkopen, verhuren, uitlenen
• het beschikbaar stellen voor het publiek

​

Naburige rechten duren 50 jaar na publicatie / creatie

17

Naburige rechten�Producenten

18

Icoon door Alexis Boudal, Noun project

Image by Gemini / Public Domain

Rechten van producenten

• Producenten van fonogrammen hebben een naburig recht
• Producenten van films hebben een auteursrecht

​

Deze rechten duren 70 jaar na opname / openbaarmaking

19

Databankenrecht

20

Icoon door Alexis Boudal, Noun project

Image by Gemini / Public Domain

Image by Gemini / Public Domain

Principes

• Databank: een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn
• Exclusieve rechten
• het opvragen of hergebruiken van substantieel deel van de databank
• Herhaald opvragen van niet-substantieel deel van de databank

​

Het databankenrecht duurt 15 jaar na elke substantiële investering

21

Publiek domein bepalen

22

Image by Gemini / Public Domain

Tijdlijn van het auteursrecht

23

Jeanne Louise Calment (1875-1997)

24

Pride and Prejudice and Zombies

AnneFrankManuscripten.org

Anne Frank

• Een regel die tot 1995 van toepassing was gooit roet in het eten
• Post-mortem eerste openbaarmaking gaf een additionele 50 jaar bescherming.

​

• Ook het Achterhuis is geen publiek domein, dit is een co-auteursschap met Otto Frank die pas in de jaren ‘80 overleed.

28

29

Théâtre D'opéra Spatial, een afbeelding gegenereerd met Midjourney

SURYAST

Image AI Generated by SURYAST

Image by wowbee from Pixabay

‘Levensloop’ van het auteursrecht

Ontstaan recht

Eerste openbaarmaking

Overlijden laatstlevende maker

Publiek domein

Nationaal Register Overledenen (NRO)

Het 2023 is het mogelijk om lijsten met personen langs het Nationaal Register Overledenen te halen.

Daarmee kan je makkelijker bepalen wanneer een maker overleden is en of het werk daarmee publiek domein is.

Wikidata

Nooit eerder openbaar gemaakte werken

Ontstaan recht

Eerste openbaarmaking

Publiek domein

25 jaar

Duur van het auteursrecht – Natuurlijk persoon

• Doorgaans 70 jaar na de dood van de laatstlevende maker
• Ook van toepassing op film
• hoofdregisseur, de scenarioschrijver, de schrijver van de dialogen of componist

Natuurlijk persoon

70 jaar

Duur van het auteursrecht – anders

• Organisaties, anoniem en pseudoniem
• Zolang deze voor de duur van het auteursrecht anoniem/pseudoniem blijven
• Doorgaans 70 jaar na creatie/publicatie

Anoniem / pseudoniem

70 jaar

70 jaar

Naam maker bekend gemaakt

Duur van naburige rechten

• uitvoerend kunstenaars
• iedere persoon die een werk van letterkunde, wetenschap of kunst of een uiting van folklore opvoert.
• Programma’s, radio en televisie, niet streaming
• Reken vanaf het moment van opname of moment van openbaarmaking
• Bij programma is er altijd sprake van een openbaarmaking
• Producenten van fonogrammen hebben langere bescherming

Naburige rechten

50 jaar

50 jaar

Duur van databankenrecht

• Het databankenrecht duurt tot en met 15 jaar na elke substantiële wijziging.
• Zolang de databank nog actief bijgehouden wordt kan dit een oneindige bescherming geven

Gereedschappen

Image by Gemini / Public Domain

IP-Squared.com/PDB

Publiek domein bepalen is complex

45

Outofcopyright.eu

• Initiatief van IP Squared (mijzelf)
• Complete accurate beslisboom voor publiek domein bepaling
• Kan te complex zijn voor vele gebruiken.

​

Mocht je zelf nog meer juridische beslisbomen nodig hebben? info@ip-squared.com

​

Wiki Loves Public Domain

Competitie van Wikimedia Nederland, Wikimedia België, Wikimedia France om het publiek domein beter vindbaar te maken op Wikipedia, Wikimedia Commons en Wikidata

De competitie loopt van oktober tot en met december 2025.

​

Kijk op https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wiki_Loves_Public_Domain

Copyrightuser.eu

Copyrightuser.eu geeft mooie interactieve overzichten van de duur van het auteursrecht.

Regeljerechten.nl

Regeljerechten.nl geeft informatie over het regelen van rechten.

Aanpak Rijksmuseum

Image by John Lewis Marshall

Rijksmuseum

Informatie en databeleid

Open Data: Een groot deel van de collectie en informatie wordt als publiek bezit beschouwd en zijn gratis beschikbaar voor iedereen.

FAIR-principes: Het beleid volgt de FAIR-principes (Findable, Accessible, Interoperable, Re-usable)

Auteursrecht: Afbeeldingen van kunstwerken die vrij van auteursrecht zijn, worden voorzien van een Public Domain Mark (PDM) of Creative Commons Zero (CC0) licentie en zijn vrij te gebruiken met naamsvermelding van het Rijksmuseum.

Bescherming: Gevoelige informatie wordt beschermd.

​

Cijfers…

Totale omvang collectie:

• 893.000 objectrecords
• 108.115 records met auteursrecht (12%)
• 155 records met portretrecht (0,02%)
• 767.638 records staan in het publieke domein (86%)
• 826.052 records staan nu online (93%)

Registratie

Personen: Informatie over de persoon zoals geboorte- en sterfdata en URI’s naar Wikidata of RKDartists worden vastgelegd in de persoonsrecords

Objectrecords: Informatie over auteursrecht en licenties worden vastgelegd in de objectrecords van de individuele objecten.

• Rechten die gelden voor het object
• Rechten die gelden voor de metadata

​

Afbeelding per 1 januari 2026 publiek domein

Rechten op het object

Toekenning bij de reproductie

Auteursrecht en portretrecht

Afronding en discussie�

Om stipt 17:00 moeten we de ruimte verlaten

Publiekdomeindag.nl

Zien we je op 9 januari?

​

Mail: info@opennederland.nl�Telefoon: 085 01 60 418

Deze presentatie is vrijgegeven met CC BY 4.0 licentie.