1
Afrikaans Huistaal
Betreklike voornaamwoorde
2
Dr. Cecilia Klopper- CURAparent
3
Ken jou betreklike voornaamwoorde
4
Wanneer gebruik ek “wat, wie, waarmee, waaraan, waarin, in wie, waarvan die, met wie, daarna” … ?
5
Betreklike voornaamwoorde word as voegwoorde in groep drie gebruik om twee sinne te kombineer
Betreklike voornaamwoorde
6
Wat?
Daarin?
Waarvan die?
Wie se?
Op wie?
Waarop?
Wie?
7
Vraag 1: Wanneer gebruik ek: ‘wat’?
1. Antwoord: Jy gebruik “wat”
Die man wat nog elke dag oefen, is negentig jaar oud.
1.2 Die perd is vinnig. Die perd wen die wedren.
Die perd wat die wedren wen, is vinnig.
1.3 Die vrou is sewentig jaar oud. Sy stap nog elke dag op die strand.
Die vrou wat nog elke dag op die strand stap, is sewentig jaar oud.
(Die voorsetsel “op” in die tweede sin het glad nie betrekking op die vrou nie.)
8
9
Vraag 2: Wanneer gebruik ek: “wie se”?
2. Antwoord: Jy gebruik “wie se”
Die dogtertjie wie se hondjie raakgery is, is baie hartseer.
2.2 Die student het groot geskrik. Sy motor het ‘n duik aan die
linkerkant.
Die student wie se motor ‘n duik aan die linkerkant het, het
groot geskrik.
10
11
Vraag 3: Wanneer gebruik ek: “waarvan die”?
3. Antwoord: Jy gebruik “waarvan die ”
Die motor waarvan die bande verslete is, is baie oud.
3.2 Die perd het die wedren verloor. Die perd se been is af.
Die perd waarvan die been af is, het die wedren verloor.
3.3 Die koek was nie ‘n sukses nie. Die koek se resep is nie
korrek neergeskryf nie.
Die koek waarvan die resep nie korrek neergeskryf is nie, was
nie ‘n sukses nie.
12
13
Vraag 4: Wanneer gebruik ek: “wie ”?
4. Antwoord: Jy gebruik “voorsetsel + wie”
Bv. 4.1 My neef bly in Kanada. Ek stuur gereeld aan hom
e-posboodskappe.
My neef aan wie ek gereeld e-posboodskappe stuur, woon in
Kanada.
4.2 Die baba is ‘n woelige krulkopseuntjie. Ek kyk bedags na die baba as sy
ma en pa werk.
Die baba na wie ek bedags kyk as sy ma en pa werk, is ‘n woelige
krulkopseuntjie.
14
4. “Voorsetsel + wie” (By mense)
15
Jy sal dus kry: | |
Op + wie | Die man op wie ek vertrou, is my pa. |
By + wie | Die seun by wie ek die krieketkolf gekry het, is my beste vriend. |
Agter + wie | Die blondekopmeisie agter wie ek in die klas sit, is my niggie. |
Met + wie | Die onderwyseres met wie ek gesels het, ken haar vakgebied baie goed. |
Van + wie | Die atleet van wie ons praat, is nie in ons skool nie. |
16
Vraag 5: Wanneer gebruik ek: “waar”?
5. Antwoord: Jy gebruik “waar + voorsetsel”
BELANGRIK!!!
Wanneer gebruik ek “waar “?
Die boek waarvan (wat + van) ek gepraat het, is deur Dalene
Matthee geskryf.
17
5. “Waar + voorsetsel” (By diere en dinge)
18
ONTHOU!!! | waarmet X ☹ waarvir X ☹ waarmee ✔ ☺ waarvoor✔☺ |
Wat + aan | Die appel waaraan ek raak, is myne. |
Wat + deur | Die ingang waardeur ons stap, is hoog. |
Wat + na + toe | Die vakansie-oord waarnatoe ons reis, is in Gauteng. |
Wat + oor | Die gebeure waaroor almal praat is skokkend. |
Wat + sonder | Die besitting waarsonder niemand wil wees nie, is ‘n selfoon. |
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY
19
Vraag 6: Wanneer gebruik ek: “daar”?
6. Antwoord: Jy gebruik “ daar + voorsetsel”
Die melk is in die glas, ek drink daaruit.
6.2 Die sambreel is groot. Ons sit (onder dit) as dit reën.
Die sambreel is groot, ons sit daaronder as dit reën.
6.3 Dit is my troeteldier. Ek wil nooit (sonder dit) wees nie.
Dit is my troeteldier. Ek wil nooit daarsonder wees nie.
20
6. “daar + voorsetsel” (By diere en dinge)
21
ONTHOU!!! | daarmet X ☹ daarvir X ☹ daarmee ✔ ☺ daarvoor✔☺ |
aan + dit | Ek raak daaraan. |
deur + dit | Ons loop daardeur. |
na + dit + toe | Ons gaan gereeld daarnatoe. |
oor + dit | Almal praat daaroor. |
sonder + dit | Niemand wil daarsonder wees nie. |
This Photo by Unknown Author is licensed under CC BY
22
Kontak my gerus:
cecilia@curaparent.co.za
23
DANKIE!