GŁÓWNE ZASADY ORTOGRAFII

w języku polskim

PISOWNIA

Ó/U

✅PISZEMY „Ó”

​

• Na początku wyrazów:

ósemka, ósmy, ów, ówczesny, ówdzie.

​

• Gdy „ó” wymienia się na „o”, „e” lub „a”:

dróżka - droga, wrócić - wracać, pióro - pierze.

​

• Występuje w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna:

domów, sosnówka.

​

• Gdy ma to uzasadnienie historyczne:

mózg, ogólny, równanie, stróżka, źródło.

​

​

✅PISZEMY „U”

• Zawsze na końcu wyrazów: do lasu, w morzu.

​

• W końcówkach -uje, -uję, -ujesz: gotuję, gotujesz, gotuje.

​

• W wielu przyrostkach zdrabniających i zgrubiających:

-uch, -uchna, -uchny, -ula, -ulek, -uleńka, -ulka, -ulo, -unek, -unia, -unio, -uńcia, -us, -usia, -uszek, -uszka, -uszko, -uś, -uśki, -utki.

​

• Najczęściej na początku wyrazów (poza wyjątkami): ulica, uczeń.

Ż/RZ

Zasady

ortografii

znam.

książka — księga

uważny — uwaga

księża — księdza

mosiężny — mosiądzu

​

Gdy wymienia się na: g, h, s, dz, z, ź, (zi)

​

łże, lży, niż, drżenie, rżeć, ulżyć.

​

Wyjątki: półrzadki, współrządzić

Po literach: l, ł, n, r:

jakże, niemalże, skończże, weźże, jakiż, takoż, tenże, bądźże, stańże, jakże, cóż, któż, czyż, gdyż.

W partykułach -że, -ż:

​

✅PISZEMY „Ż”

✅PISZEMY „RZ”

​

Gdy wymienia się na r:

​

dobrze — dobry

dworzec — dworca

marzec — marca

mierzyć — miara

Po spółgłoskach: p, b, t, d, k, g, ch, j, w:

​

drzwi

krzak

grzmot

odchrząknąć

przekonanie

​

W zakończeniach: -arz, -erz,-mierz, -mistrz:

​

pasterz

pisarz

rycerz

tokarz

ciśnieniomierz

Kazimierz

PISOWNIA “RZ” W WYRAZACH, W KTÓRYCH OBOWIĄZUJE PISOWNIA HISTORYCZNA

​

jarzębina

rzadki

rząd

rzeka

rzepa

orzech

CH/H

DAWNO, DAWNO TEMU...

Dawniej “ch” i “h” wymawiano inaczej:

“ch” bezdźwięcznie, a “h” dźwięcznie.

Dziś “h” utraciło swoją dźwięczność i różnica

nie jest tak dobrze słyszalna, jak kiedyś.

​

✅PISZEMY „CH”

Gdy wymienia się na “sz”:

​

duch - duszek

mucha - musze

suchy - susza

​

​

Zawsze na końcu wyrazów.

​

WYJĄTEK: druh

​

​

Po literze “s”:

​

schab

oschły

schody

✅PISZEMY „H”

​

Gdy wymienia się na g, ż, z:

​

druh - drużyna

błahy - błazen

​

Po literze z:

​

zharmonizować

zhardzieć

zhańbić

​

W cząstkach:

​

hekto-, helio-, hetero-, higro-, hiper-, hipo-, homeo-, homo-, hydro.

Wyrazy, w których często popełniamy błędy:

ohydny

bohater

czyhać

czmychnąć

hołota

hełm (na głowie strażaka)

Chełm (miasto)

chart (pies)

hart (np. ducha)

hoży

chyży

chuligan

chytry

haczyk

harmonia

honor

herb

holować

hodować

​

PISOWNIA

“NIE”

“NIE” PISZEMY ŁĄCZNIE:

Z rzeczownikami: niewiedza, nieporządek, nieuwaga, niemoc, nieład.

​

Z przymiotnikami: nieładna, niezły, niemiłe, nielubiani, nieakceptowane.

​

Z przysłówkami, które pochodzą od przymiotnika: nieładnie, nieźle, niemiło, niedoskonale.

​

Z czasownikami: nie chcę, nie potrafią, nie mają, nie lubił, nie da.

​

Z liczebnikami: nie pierwszy, nie siedem, nie pół, nie dwoje, nie raz.

​

Z przysłówkami, które nie pochodzą od przymiotnika: nie bardzo, nie warto, nie wczoraj, nie dziś, nie jutro.

​

“NIE” PISZEMY ODDZIELNIE:

A

Wymienia się na „e” w słowie „pierze”.

B

Pisze się „ó” na początku wyrazu.

C

D

Jest wyjątkiem od reguły.

JAKIE JEST UZASADNIENIE PISOWNI „Ó” W WYRAZIE „PIÓRO”?

Jest częścią zakończenia -ów.

A

Z każdym czasownikiem, np. nie biegać.

B

Z przysłówkami od przymiotników, np. nieładnie.

C

D

Nie ma reguły określającej tą zależność.

KIEDY „NIE” PISZEMY ŁĄCZNIE?

Z każdą frazą, np. nie ma mowy.

dobrze

następne pytanie

źle

spróbuj jeszcze raz

dobrze

źle

spróbuj jeszcze raz

KONIEC