ŞİDDET
İNSAN ONURUYLA BAĞDAŞMAZ
Mehmet PEHLİVAN
Uşak İl Müftülüğü
Din Hizmetleri Uzmanı
2
İnsan, “yeryüzünün şerefli halifesi” olarak yaratılmıştır. Halife; “Yüce Allah’ın kendisine verdiği misyonla yeryüzünü imar edebilecek, güçlü, akıllı, sorumlu ve onurlu varlık” demektir.
Irkı, dili, dini, cinsiyeti, yaşı fark etmeksizin her insan, insanlık ailesine mensup olması yönüyle onur ve itibar sahibidir.
cinsiyetinden
değil,
bizzat
insan
O halde;
İnsan değerini olmasından alır.
3
İslam, her bireyin temel hak ve hürriyetinin korunduğu bir toplumun inşası için beşerî ilişkilerin, “insanlık” ekseninde tesis edilmesini emretmiştir.
İnsaf, adalet, şefkat ve “merhamet” gibi evrensel değerler bu ekseni oluşturur.
4
Merhamet Nedir?
Merhametin ötelendiği her davranış şiddete kapı aralar.
“Rahmetim gazabımı geçti.” buyuran Rabbimiz
5
Şiddetin Çözümü
tarafından “Âlemlere rahmet olarak gönderilen” Son Peygamber’in yaşam tarzıdır.
Acıma hissinden doğan sığ bir esirgeyicilik değil, varlığın onuruna saygıdan doğan derin bir şefkattir.
6
Rahmet Peygamberinin Ümmetine Şiddet Yakışır mı?
Merhamet ile şiddet bir arada olabilir mi hiç? Bir insan “Severim de döverim de!” diyebilir mi? Şiddet için eli kalkıyorsa, yüreği sevgiden, merhametten mahrumdur.
Rahmet Peygamberinin, hayatı boyunca bir kadına el kaldırmamış olması (Müslim, Fedâil, 79) elbette tesadüf değildir.
Enceşe yanık sesiyle şiirler ve ezgiler okuyordu.
7
Veda haccı için Medine’den yola çıkan kervanda,
Hanımları taşıyan develerin hızlanmasına sebep olan Enceşe’yi derhal uyarmıştı Peygamberimiz:
“Enceşe! Aman sakin ol, kristallere dikkat et!”
(Buhârî, Edeb, 111)
Öfke Şiddetin Bahanesi Olabilir mi?
8
“Allah’ın hanım kullarına vurmayın!” (Ebû Dâvûd, Nikâh, 41-42) buyurarak fiziksel şiddeti asla onaylamayan Sevgili Peygamberimiz (s.a.s.), sözlü şiddete tepkisini de açıkça ortaya koymuş, kötü sözü kesinlikle yasaklamıştır. (Tirmizî, Birr, 48)
Ailesine, başkalarına olmadığı kadar kırıcı ve kaba davrandığını itiraf eden Ebû Huzeyfe’ye, günde defalarca Allah’tan af dilemesini söylemiştir. (İbn Mâce, Edeb, 57)
9
Şiddet Sadece Fiziksel midir?
Şiddet denince akla ilk olarak fiziksel şiddet yani dayak geliyor.
Peki ya görünmüyorsa şiddet? Mesela görünmeyen sopalar insan onurunu zedeliyorsa, şiddet “insan olma” vasfını hedef alıyorsa?
Benliğini gizlice ezip yaralıyorsa? Ruhunu bakışlarla tokatlıyor, sözlerle tekmeliyor, aşağılara çekiyorsa?
O zaman şiddet yoktur diyebilir miyiz?
Ev içinde dayağa şahit olan bir çocuk, kendi dayak yemese de şiddet mağduru değil midir?
10
Eşi tarafından hakarete uğrayan, azarlanan, küçümsenen, emekleri takdir edilmeyen, aksine sürekli eleştirilen bir insan şiddet görmüyor diyebilir miyiz?
11
Düşünelim; bir
tanımlayabiliriz?
iftirayı Küfürlü
şiddet ifadeler,
dışında beddualar,
nasıl kötü
lakaplar insanı ezmez mi?
Yüce Rabbimiz eşleri birbirine örtü kılmışken eşinin mahremini başkalarına anlatmak, onun güvenini kötüye kullanmak şiddet değil de nedir?
12
Ailesiyle, akrabalarıyla, komşularıyla görüşmesine izin verilmeyen bir kadın şiddet görmüyor mudur? Bir kişinin eşinin ailesini yok sayması şiddet değil midir?
“Dediğimi yapmazsan artık senin annen olmayacağım.” tehdidini duyan küçük bir çocuğun yaşadığı kaygıyı, çektiği ıstırabı neyle ifade edebiliriz?
Maaşına el konulan bir büyükanne, zorla çalıştırılan bir genç, istismara uğramış bir çocuk şiddetin pençesinde değil midir?
13
AİLEMDE
KİMSE ŞİDDET GÖRMESİN
Aile içi şiddet denildiğinde
gelen şiddet
kadının görmesi
ilk akla kocasından oluyor.
Oysa bu, şiddetin sadece bir türü. Aile içinde çocuklar da şiddetin odağı olabiliyor, yaşlılar da...
Ailede şiddet konusunda belki de en son akla gelen erkek oluyor. Halbuki sözlü, psikolojik ya da ekonomik baskıyla erkeğin de şiddete maruz kaldığı durumlar karşımıza çıkabiliyor.
14
Biz, ailemizde şiddetin hiçbir türünü istemiyoruz, hem de hiç kimseye karşı…
15
Ailemde
Kadın Şiddet Görmesin
Evlilik, omuzlara yük değil, gözlere ışıltı olmalı. İnsan, hayat arkadaşının rakibi değil, sırdaşı, örtüsü olmalı.
Kadının nikâhla erkeğin “mülkiyetine girmiş” bir insan değil, ona “emanet edilmiş” bir can olduğu unutulmamalı.
“Kadınlar konusunda Allah’tan sakının (O’na
hesap vereceğinizi unutmayın). Çünkü siz onları Allah’ın
emaneti olarak aldınız ve Allah’ın adıyla (nikâh kıyarak) kendinize helâl kıldınız.” (Müslim, Hac, 147)
16
Kadın Şiddet Görürse…
Kadına yönelik şiddetin yaygın olduğu bir topluma İslam mesajını getiren Allah Resûlü (s.a.s.) aile içinde şiddeti kesin bir dille yasaklıyor, “Allah’ın hanım kullarına vurmayın! … Hanımlarını döven adamların sizin hayırlılarınız olduğunu sanmayın!” (Ebû Dâvûd, Nikâh, 41-42) buyuruyordu.
Onun ifadesiyle en hayırlı Müslüman, ailesi içinde en güzel davranandır. (Tirmizî, Menâkıb, 63)
17
Hâl böyleyken bir kadını tehdit etmek, zorla çalıştırmak, parasına el koymak, tartaklamak ya da ev içinde yok saymak şiddettir.
Hangi şekilde olursa olsun şiddet gören bir kadın kendini yalnız, çaresiz ve yetersiz hisseder. Özgüveni zedelenir, öfke ve utanç duyar. Sağlığı bozulur, yaşama sevincini yitirir.
Oysa Peygamber Efendimiz buyurur ki, “Müslüman,
elinden ve dilinden diğer Müslümanların zarar görmediği kimsedir.” (Buhârî, İman, 4)
Şiddet cinsiyeti fark etmeksizin, kadın-erkek kimden gelirse gelsin bir insanlık ayıbı ve suçudur.
18
Soğuk söz duymuş gönül, kırk yaz görse ısınmazmış.
19
20
Ailemde Erkek Şiddet Görmesin
Kadın da eşine yönelik maddi, manevi ve psikolojik şiddetten kaçınarak “Mümin erkekler ve mümin kadınlar
birbirlerinin dostlarıdır. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar.”
(Tevbe,9/71)
ayeti gereğince dostluk ve
samimiyet içerisinde sorunları çözmelidir.
Birlikte çıktıkları hayat yolculuğunda omuz omuza vererek huzurla yürümelidirler.
21
Ailemde
Çocuk Şiddet Görmesin
Terbiye etmek için dövmek mi lazım?
Çocuklara uygulanan şiddetin gerekçesi
“eğitim”dir. Kimilerinin zannettiği gibi
çoğu zaman ne “dayak
dizini
cennetten çıkmıştır” ne de “kızını dövmeyen, döver.” sözleri doğrudur.
Çocuğun eğitiminde atılan bir tokat, edilen bir hakaret, sıkılan bir yumruk şiddet sayılmaz mı? Onunla alay etmek körpe yüreklerinde derin izler bırakmaz mı?
22
Çocuk, Allah’ın Emanetidir.
Çocuk eşsiz bir nimet, nadide bir emanettir. Biliriz ki bir varlık emanetse tüketilmez; bir can emanetse örselenmez.
Emanete ancak özen gösterilir, sağ salim sahibine ulaşması için emek verilir. Dolayısıyla anne babası, onun üzerinde her türlü tasarruf hakkına sahip değildir.
Emanetin Sahibine bir gün hesap vereceklerini unutmamalıdır.
Çocuk Şiddet Görürse…
23
Bazen eller kalkmaz, tekmeler savrulmaz ama görünmeyen bir el çocuğun yakasına yapışmıştır. Sert bir dille azarlanmış, tehdit edilmiş, küçük düşürülmüş, arkadaşlarıyla ya da kardeşleriyle kıyaslanmış, alay konusu edilmiş olabilir.
Aile içi çatışmalarda taraf tutmaya zorlanmış, aile fertlerinden birisinin şiddete uğradığına şahit olmuş ya da anne babası tarafından dert ortağı seçilmiş olabilir.
24
Şiddet çocuğun;
Şiddet gören çocuk;
25
“Bana bir kez olsun ‘Öf!’ bile demedi”
Çocuğuna öfkelenen anne babalar çocukluğu Sevgili Peygamberimizin yanında geçen, yıllarca onunla kalıp ona hizmet eden Enes b. Mâlik’in anlattıklarına kulak vermeli:
“Resûlullah’a on sene hizmet ettim. Vallahi, bana bir kez olsun ‘öf!’ bile demedi. Herhangi bir şeyden dolayı, ‘Niçin böyle yaptın?’ ya da ‘Şöyle yapsaydın ya!’ demedi. Yaptığım hiçbir şey için beni ayıplamadı, azarlamadı.”
(Müslim, Fedâil, 51-54)
Ailemde
Yaşlı Şiddet Görmesin
26
Hayat yolculuğunun bu durağında dengeler de değişmiştir: Şimdi anne babanın hakkı, çocuğun ise sorumluluğu daha fazladır. Bu sorumluluğu Rabbimiz şöyle açıklar:
“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, anne babanıza da iyi davranmanızı kesin bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine ‘öf!’ bile deme; onları azarlama; ikisine de güzel söz söyle. Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir ve de ki: Rabbim! Tıpkı beni küçükken koruyup yetiştirdikleri gibi sen de onlara acı.”
(İsrâ, 17/23-24)
27
Yaşlı şiddet görürse…
Yaşlılar bazen bir şey sorduklarında, bir konuda fikirlerini ifade ettiklerinde azarlanırlar. Oysa onlar çocukları küçükken defalarca aynı soruyu sorduğunda bıkmadan cevap vermişler; çocuklarının hatalarını, dikkatsizliklerini telafi etmişler; nazlarını çekmişlerdir.
Hastayken geceleri uykusuz kalarak başında beklemişlerdir. Şimdi evlatlarından aynı şekilde muhabbet ve şefkat görmelidirler. Bazen onlar da hastalanacak ve naz yapacaklardır.
28
Yaşlıların “yük olma” duygusunu yaşamalarına müsaade etmemelidir.
Yaşlıları ihmal etmeden; kendi kendilerine yetemedikleri, kişisel ihtiyaçlarını tek başlarına karşılayamadıkları dönemde temizlik, beslenme ve bakımları itinayla ve sevgiyle yapılmalıdır.
gönüllerini hoş tutmayanı, onlara hizmet
29
Anne veya babasının yaşlılık dönemine yetiştiği halde
ederek Allah’ın rızasını kazanma fırsatını kaçıranı,
Peygamberimizin “Burnu sürtülsün!” (Müslim, Birr, 9)
diyerek kınadığını unutmayalım.
30
Ailemiz
Merhamet Ocağı Olsun
İnsan şefkatle de şiddetle de çok küçük yaşlardan itibaren tanışır. Ancak şiddetin kesinlikle uğramaması gereken yer ailedir.
Sevgi ve merhameti ilke edinen aile fertleri,
31
karşısındakinin en az kendisi kadar değerli olduğunu fark ederek “Kişinin kendisi için istediği bir şeyi mümin kardeşi için de istemedikçe olgun mümin olamayacağı” (Buhârî, İman, 7) hadisinde buyrulduğu üzere empati geliştirerek davranışlarına yön vermelidir.
32
Şiddet Kul Hakkı İhlalidir
Aile içinde yaş ve cinsiyet farkı gözetilmeksizin bütün bireylerin saygın ve dokunulmazlık hakkına sahip olduğu unutulmamalıdır.
İnsan onurunu zedeleyen, itibarını sarsan, hatta canına kasteden şiddetin her türlüsü dinen, hukuken, ahlaken suçtur ve kul hakkı ihlalidir.
Unutmayalım ki!
33
Üzerimizde en çok hakkı bulunan kişiler, bize en çok emeği geçen, sevinçte ve kederde yanımızda olan aile fertlerimizdir. Maalesef farkında olmadan kırdığımız, üzdüğümüz ve helallik almayı ihmal ettiğimiz kişiler de onlardır.
34
Kim Rabbinin huzuruna kul hakkıyla gitmek ister ki?
O hâlde, Efendimizin şu uyarısına kulak verelim:
“Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, namusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyamet günü gelmeden evvel o kimseyle helalleşsin! Yoksa kıyamette kendisinin salih amelleri varsa yaptığı zulme karşılık onlardan alınır ve hak sahibine verilir. Şayet iyilikleri yoksa kendisine zulmettiği kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yüklenir.”
(Buhârî, Mezâlim, 10; Rikâk, 48)
35
Aile fertleri;
Ailede, toplumda huzur ve güven ortamı sağlanacak; dünya insan onuruna yakışır, yaşanılır bir yer olacaktır.
Teşekkür Ederim