3 of 17

GENEL ÖZELLİKLER

Organik ve inorganik maddelerin organizmadaki hücrelere iletilmesi taşıma

sistemi (Dolaşım) ile sağlanır.

Tek hücreli canlılarda özelleşmiş bir taşıma sistemine ihtiyaç yoktur

difüzyon ile maddeler taşınır.

Endoplazmik retikulum hücre içinde maddelerin taşınmasında görev yapar.

Çok hücreli canlılarda maddeler (Besinler ,artık maddeler) iki türlü taşınır.

Dolaşım sıvısı genel olarak damarlar içinde değilde vücut boşlukları

içinde dolaşıyorsa açık dolaşım adını alır.

Dolaşım sıvısı tümüyle özel damarlar ve organlar içerisinde dolaşıyorsa

kapalı dolaşım olarak adlandırılır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

4 of 17

OMURGASIZLARDA DOLAŞIM

Aurelia

Gerçek dolaşım sistemi bulunmaz.Vücudun tek açıklığı olan ağızdan alınan

besinler kanallar yardımıyla hücrelere kadar taşınır ve artık maddeler gene

aynı açıklıkdan dışarı atılır.Sindirim boşluğu aynı zamanda taşıma sistemi

görevi yapar.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

5 of 17

Sırtta bulunan damarın içinden

kan kan yan damrlardan vücut boşluğuna

akar.(Sinus)Hemolenf adı verilen sıvı

ostialar aracılığıyla tekrar sırt damarına

geri döner.

Toprak solucanında kan tamamen

damarlar içinde hareket eder.Sırt

damarı ile karın damarı arasında

ön kısımda kalp görevi gören yan

damarlar bulunur.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

6 of 17

OMURGALILARDA DOLAŞIM

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

7 of 17

İNSAN KALBİ

Kalp dıştan içe doğru perikart , miyokart

ve endokart tabakalarından oluşur.

İki katlı perikart içinde kalbin hareketini

kolaylaştıran bir sıvı bulunur.

Kaslı Miyokart kalbin çalışmasını sağlar.

Sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında

üçlü (Triküsbit)kapakçık bulunur.

Sol kulakçık ile sol karıncık arasında

ise ikili kapakçık (Mitral) vardır.

Akciğer atardamarının ve Aortun

başında ise yarımay kapakçıkları

vardır.

Üçlü kapakçık

A.V

İkili kapakçık

Yarımay

kapakçıkları

Miyokart

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

8 of 17

1)Sağ karıncık kanı akciğerlere

gönderir.

2)Akciğer atardamarı iki kola

ayrılır.

3)Akciğer içinde kılcal damar ağı

bulunur.

4)Temizlenen kan sol kulakçığa

akciğer toplardamarı ile gelir.

5)Kan sol karıncığa geçer.

6)Sol karıncıkdan aort temiz kanla

çıkar.

7)Aort iki dala ayrılır ve vücudun

üst bölümlerine ulaşır.

8)İç organlara ve vücudun diğer

kısımlarına aort’un diğer ucu

ulaşır.

9)Vücudun üst kısımlarında

kirlenen kan üst toplardamarına

geçer.

10)Vücudun alt bölümlerinde

kirlenen kan ise alt toplardamara

ulaşır.

11)Üst ve alt ana toplardamarlar

birleşerek kalbin sağ

kulakçığına açılır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

9 of 17

Kalp hareketleri sağ kulakçık duvarına yerleşmiş sinoatrial düğüm(SA) den başlar.

Kasılma dalgası kulakçıklara doğru yayılır.İkinci düğüm Atriventriküler (AV) dir.

A.V den çıkan his demetleri Purkinje lifleri tüm kalbe yayılır.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

10 of 17

Kulakçık ve karıncıklar 0.40

saniye dinlenmiş halde bulunurlar

ve kasılmazlar.

Kulakçıklar 0.1 sn de kasılırlar

ve kan kulakçıklardan karıncıklara

geçer.

Karıncıklar 0.3 sn de kasılır , kan

sağ karıncıkdan akciğer

atardamarına , sol karıncıkdan

ise aort damarına geçer , bu

sırada kulakçıklarla karıncıklar

arasındaki kapakçıklar kapalıdır.

Kalp kasılmalarının atardamar

çeperinden sayılmalarına nabız

denir.Yetişkin bir insanda nabız

sayısı 70 dir.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

11 of 17

İskelet

kasları

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

12 of 17

120

Kauçuk sargıya uygulanan baskı maksimum kan basıncından biraz düşük değere düşünce

steteskopla duyulabilen titreşimler oluşur.Burda görülen değer sistolik(kasılma) basınç

olarak kabul edilir.

Belli bir zaman sonra ses hiç duyulmaz bir hale gelir , bu sırada kan arter içinde devamlı

akar hale gelmiştir.Bu basınç noktası diastolik(Gevşeme) basınç olarak bilinir.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

13 of 17

Dolaşım sistemi seçicidir ve kan vücudun en

fazla kan gereken organlarına yönlendirilebilir.

Kılcaldamarlar ağıyla bölgesel kan miktarı

ayarlanabilir.Bu kılcalların başlarındaki

sfinkterler(Kas halkası) yardımıyla

gerçekleştirilir.

Bir yemekden sonra bağırsak duvarındaki

kılcallar içindeki kan akımı büyük oranda akar

ve sindirilen besinlerin kana karışması

böylece sağlanmış olur.

Kılcallardaki kan miktarındaki değişiklikler

ısı kaybınında ayarlanmasında büyük rol

oynar.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

14 of 17

Atardamar kılcallarındaki kan basıncı

toplardamar kılcallarına doğru gidildikçe

azalır.

Kılcal damarlarındaki organik maddelerden

dolayı damar dışındaki doku sıvısı damar

içine geçmek için bir basınç oluşturur.

Buna osmotik basınç denir.

Kılcal damarın atardamar ucunda kan

basıncı osmotik basınçdan yüksektir. Kan

içerisindeki besinler ve oksijen doku sıvısına

geçer.Kılcal damarın atardamar ucunda ise

kan basıncı osmotik basınçdan düşüktür.Doku sıvısında bulunan artık maddeler

ve karbondioksit kılcal damarlara geçer.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

15 of 17

Kesilen damardan çıkan tromboplastin ve trombositler pıhtılaşma reaksiyonlarını

başlatır.Protrombinaz enzimi oluşur bu da protrombini trombine dönüştürür.

Oluşan fibrin lifleri trombositlere bağlanır ve diğer kan hücreleri ile birlikte kan

akışını engeller.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

16 of 17

Kalbin çalışma hızı sinirsel ve hormonal

mekanizmalarla düzenlenir.

Parasempatik sinirlerden salgılanan

asetilkolin kalbin çalışma hızında yavaşlamaya

neden olur.

Kalbin çalışma hızı ve metabolizma durumu

kalp damarlarındaki gerilme ve omurilikteki

kimyasal reseptörler tarafından algılanır.

Tüm kalp fonksiyonları otonom sinir sistemi

tarafından ayarlanır.

Kimyasal ve fiziksel değişimlerin yanısıra

beynin bilinçli bölgelerinde oluşan stress ve

duygusal durumda kalbin çalışma hızını

etkiler.

www.biyolojiokuryazari.com SERDAR SARICI

17 of 17

Derin deniz canlısı olan fok

uzun süre derinlerde kalabilir.

Kanının oksijen taşıma

kapasitesi insanınkinin yaklaşık

2 katıdır.Ayrıca kaslarında

yüksek bir miyoglobin oranı

vardır.

Fok derinlere daldıkça kalp

çalışma hızı yavaşlar ayrıca

metabolizma hızında bir

düşme gerçekleşir.Bu halde

iken kaslar gerekli enerjiyi

daha çok oksijensiz

solunumla karşılar.

Dalış refleksi olarak bilinen bu durum insanda da gözlenebilir.Doğum sırasında bebeğin

oksijensiz kalması bu sayede atlatılır ayrıca bazı deniz kazalarında kurbanların uzun

bir süre (yaklaşık 20 dakka) soğuk bir suda boğulmuş bir durumda olmalarına karşın

tekrar hayata dönmeleri bu refleskle açıklanabilir.Reflesk vagus siniri ve parasempatik

nöronlarla sağlanır.