1 of 46

NHIỆT LIỆT CHÀO ĐÓN CẢ LỚP ĐẾN VỚI BUỔI HỌC HÔM NAY!

2 of 46

KHỞI ĐỘNG

Tại sao số lượng chất hữu cơ lớn hơn nhiều các hợp chất vô cơ?

3 of 46

BÀI 13:

CẤU TẠO HÓA HỌC HỢP CHẤT HỮU CƠ

4 of 46

NỘI DUNG BÀI HỌC

Thuyết cấu tạo hóa học

01

Cấu tạo hóa học

02

Đồng phân

03

Đồng đẳng

04

5 of 46

THUYẾT CẤU TẠO HÓA HỌC

I.

6 of 46

Hoạt động nhóm

Theo dõi bảng hóa trị của các nguyên tử sau:

Nguyên tử

Hóa trị

Biểu diễn

Carbon

IV

​

Oxygen

II

​

Hydrogen

I

​

Halogen

I

​

Nitrogen

III

​

IV

​

7 of 46

Hãy lắp ghép các phân tử tạo ra từ 2C, 6H và 1O theo các bước: Dựng khung (từ các nguyên tử có hóa trị ≥ II) và bão hòa hóa trị (lắp các nguyên tử hóa trị I)

CH3CH2OH

CH3-O-CH3

8 of 46

CH3CH2OH

CH3-O-CH3

Nhận xét: Trong phân tử chất hữu cơ, các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị và theo một trật tự nhất định. Sự thay đổi thứ tự liên kết đó sẽ tạo ra chất khác.

9 of 46

Hãy cho biết dạng mạch carbon tương ứng với các chất được cho dưới đây:

Mạch thẳng không nhánh

Mạch thẳng

có nhánh

Mạch vòng không nhánh

Mạch vòng

có nhánh

Các nguyên tử carbon không những liên kết với các nguyên tử của nguyên tố khác mà còn có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch carbon.

10 of 46

Khi thay đổi trật tự liên kết C-C-O và C-O-C thì tạo thành hai chất khác nhau hay vẫn là một chất?

Khi thay đổi trật tự liên kết các nguyên tử sẽ tạo ra chất mới.

11 of 46

Cho các công thức sau:

CH3 - CH2 - OH

CH3 - CH2 - Cl

Thay nhóm OH bằng nguyên tử Cl

CH3 - CH2 - OH

CH3 - CH = O

Bớt nguyên tử H

Đó là hai chất hay một chất? Thành phần phân tử có gì khác nhau?

Khi thay đổi thành phần nguyên tử (chủng loại, số lượng) sẽ tạo ra chất mới.

12 of 46

Nội dung thuyết cấu tạo hóa học trong hóa học hữu cơ

1

Trong phân tử chất hữu cơ, các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị và theo một thứ tự nhất định.

GHI NHỚ

2

Trong phân tử chất hữu cơ, carbon có hóa trị IV. Các nguyên tử carbon không những liên kết với nguyên tử của các nguyên tố khác mà còn có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch carbon.

3

Tính chất của các chất phụ thuộc vào thành phần phân tử và cấu tạo hóa học. Các nguyên tử trong phân tử có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau.

13 of 46

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 1 (SGK - tr.75). Viết công thức cấu tạo các hợp chất hữu cơ có cùng công thức phân tử sau:

a) C3H8O b) C4H8

CH3 – CH2 – CH2 – OH

CH3 – O – CH2 – CH3

CH2 = CH – CH2 – CH3

CH2 – CH = CH – CH3

14 of 46

Câu 2 (SGK - tr75). Hãy cho biết có loại mạch carbon nào trong công thức cấu tạo của các chất sau đây:

Công thức cấu tạo

Kiểu mạch carbon

CH3-CH2-CH2-CH3

​

​

 

​

 

Mạch không phân nhánh

Mạch phân nhánh

Mạch vòng

15 of 46

CÔNG THỨC CẤU TẠO

II.

16 of 46

1. Khái niệm

Công thức cấu tạo: Là công thức biểu diễn cách liên kết và thứ tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.

Ví dụ: Ứng với công thức phân tử C3H6O có 4 công thức cấu tạo mạch hở:

CH3-CH2-CHO

propanal

CH3-CO-CH3

acetone

CH2=CH-CH2-OH

allyl alcohol

CH2=CH-O-CH3 

methyl vinyl ether

17 of 46

2. Cách biểu diễn cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ

Hoạt động nhóm

Dựa vào thông tin SGK trang 76, hãy tìm hiểu cách biểu diễn cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ.

18 of 46

Công thức cấu tạo đầy đủ

Cách biểu diễn CTCT hợp chất hữu cơ

Công thức cấu tạo thu gọn

Ví dụ: propan C3H8

Dạng 1:

Dạng 2:

CH3 ‒ CH2 ‒ CH3

19 of 46

Công thức cấu tạo đầy đủ và công thức cấu tạo thu gọn khác nhau điểm gì?

20 of 46

Biểu diễn liên kết đơn giữa nguyên tử Hydrogen và các nguyên tử khác

Không biểu diễn liên kết đơn giữa nguyên tử Hydrogen và các nguyên tử khác

21 of 46

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 3 (SGK - tr.77). Viết công thức cấu tạo dạng thu gọn có thể có của các hợp chất hữu cơ ứng với công thức phân tử C4H10O.

Công thức phân tử

Khung mạch chính

Công thức cấu tạo

 

C4H10O

​

​

​

​

​

​

Ether

C – C – C – O – C

C – C – O – C – C

CH3 – CH2 – CH2 – O – CH3

CH3 – CH2 – O – CH2 – CH3

22 of 46

Công thức phân tử

Khung mạch chính

Công thức cấu tạo

 

C4H10O

​

​

​

​

​

​

​

​

Alcohol

C – C – C – C – O

23 of 46

ĐỒNG PHÂN

III.

24 of 46

Cho cặp công thức cấu tạo sau:

CH3 - CH2 - OH

CH3 - O - CH3

Nhận xét về thành phần nguyên tố, số lượng nguyên tử, công thức phân tử đều là một chất/ hai chất khác nhau?

Hai chất trên có cùng công thức phân tử

C3H6O

Công thức cấu tạo khác nhau

Đồng phân

25 of 46

GHI NHỚ

Những hợp chất hữu cơ khác nhau nhưng có cùng công thức phân tử được gọi là chất đồng phân của nhau.

Khái niệm

Phân loại

Đồng phân mạch carbon

Đồng phân loại nhóm chức

Đồng phân vị trí nhóm chức

26 of 46

Ví dụ:

27 of 46

3 hợp chất có cùng CTPT C6H16:

  1. Pinene có trong nhựa thông
  2. Ocimene có trong lá húng quế
  3. Myrcene có trong lá húng quế, cỏ xạ hương, quả xoài

a)

b)

c)

28 of 46

ĐỒNG ĐẲNG

IV.

29 of 46

Thảo luận nhóm

Nhận xét về thành phần nguyên tố, số lượng nguyên tử, công thức phân tử của các chất dưới đây:

a)

CH4

CH3 - CH3

CH3 - CH2 - CH3

b)

CH3 - OH

CH3 - CH2 - OH

CH3 - CH2 - CH2 - OH

Các chất trên có cùng thành phần nguyên tố, có cấu tạo tương tự nhau, phân tử hơn kém nhau 1C và 2H (một nhóm CH2), đó là hai chất đồng đẳng.

30 of 46

Khái niệm:

Các chất hữu cơ có tính chất hóa học tương tự nhau và thành phần phân tử hơn kém nhau nhiều nhóm CH2 được gọi là các chất đồng đẳng của nhau, chúng hợp thành một dãy đồng đẳng.

31 of 46

Thảo luận nhóm đôi

Trong quá trình chế biến dầu mỏ, người ta thu được nhiều khí như C2H4, C3H6, C4H8,...

Công thức phân tử

Công thức cấu tạo

Nhiệt độ sôi (oC)

Phản ứng đặc trưng

C2H4

CH2=CH2

-103,7

Làm mất màu dung dịch nước bromine

C3H6

CH2=CH-CH3

-47,6

C4H8

CH2=CH-CH2-CH3

-6,5

Thực hiện yêu cầu sau:

1. So sánh thành phần phân tử và đặc điểm cấu tạo của ba hợp chất trên.

2. Theo em, tại sao các hợp chất trên đều có cùng tính chất hóa học đặc trưng là làm mất màu dung dịch bromine?

32 of 46

Công thức phân tử

Công thức cấu tạo

Nhiệt độ sôi (oC)

Phản ứng đặc trưng

C2H4

CH2=CH2

-103,7

Làm mất màu dung dịch nước bromine

C3H6

CH2=CH-CH3

-47,6

C4H8

CH2=CH-CH2-CH3

-6,5

  1. So sánh:
  2. Thành phần phân tử đều có nguyên tố C và H, trong đó số nguyên tử H gấp đôi số nguyên tử C.
  3. Đặc điểm cấu tạo đều có chứa liên kết đôi C=C.

2. Giải thích: Các chất đều chứa liên kết đôi C=C, liên kết này có phản ứng với dung dịch bromine

33 of 46

LARANA COMPANY

  • Các nguyên tử trong phân tử của mỗi hợp chất hữu cơ có một thứ tự liên kết xác định gọi là cấu tạo hóa học. Công thức biểu diễn cấu tạo hóa học gọi là công thức cấu tạo.
  • Những hợp chất hữu cơ khác nhau nhưng có cùng công thức phân tử được gọi là các chất đồng phân của nhau. Có các đồng phân cấu tạo về mạch carbon, loại nhóm chức, vị trí nhóm chức.
  • Các chất hữu cơ có tính chất hóa học tương tự nhau và thành phần phân tử hơn kém nhau một hay nhiều nhóm CH2 được gọi là các chất đồng đẳng của nhau, chúng hợp thành một dãy đồng đẳng.

TỔNG KẾT

34 of 46

1

2

3

4

5

6

VÒNG QUAY

MAY MẮN

35 of 46

Câu 1: Cặp chất nào sau đây là đồng phân của nhau?

  1. CH3-CH2-CH2-OH

và CH3-CH(OH)-CH3

B. CH3-CH2-CH2-CH3

và CH3-CH2-CH=CH2

C. C2H5OH và CH3-O-C2H5

D. CH3-O-CH3 và CH3CHO

36 of 46

Câu 2: Trong số các chất: C3H8, C3H7Cl, C3H8O và C3H9N. Chất có nhiều đồng phân cấu tạo nhất là?

A. C3H7Cl

B. C3H8

C. C3H9N

D. C3H8O

37 of 46

Câu 3: Số công thức tạo mạch hở có thể có ứng với công thức phân tử C5H10 là?

A. 6

B. 5

C. 4

D. 3

38 of 46

Câu 4: Cho các chất: C6H5OH (X); C6H5CH2OH (Y); HOC6H4OH (Z); C6H5CH2CH2OH (T). Các chất đồng đẳng của nhau là:

A. Y, T

B. X, Z, T

C. X, Z

D. Y, Z

39 of 46

Câu 5: Công thức cấu tạo không phải của C3H8O là?

A. CH3-CH2-CH2-OH

B. CH3-O-CH2-CH3

C. CH3-CH(CH3)-OH

D. CH3-CH2-OH-CH2

40 of 46

Câu 6: Chất nào sau đây trong phân tử chỉ có liên kết đơn?

A. C2H4

B. C2H2

C. C6H6

D. C2H6

41 of 46

VẬN DỤNG

Bài 4 (SGK - tr.78). Viết các công thức cấu tạo của hợp chất có công thức cấu tạo của hợp chất có công thức phân tử C5H12

Công thức phân tử

Khung mạch chính

Công thức cấu tạo

 

C5H12

​

​

​

​

​

​

C – C – C – C – C

CH3 – CH2 – CH2 – CH2 – CH3

42 of 46

Bài 6 (SGK - tr.79). Viết công thức phân tử của các chất có từ 3 đến 5 nguyên tử carbon trong phân tử thuộc dãy đồng đẳng của acetylene (C2H2).

Công thức phân tử

Khung mạch chính

Công thức cấu tạo

C2H2

​

CH = CH

C3H4

​

​

C4H6 

​

​

​

​

 C5H8

​

​

​

​

​

​

43 of 46

Bài tập 1. Viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức cấu tạo thu gọn của các chất có cùng công thức phân tử C2H7N.

H3C – CH2 – NH2

H3C – NH – CH3

44 of 46

Bài tập 2. Cho các hợp chất có công thức cấu tạo như sau:

CH3-CH2-OH, CH3-OH, CH3-O-CH3, CH3-COOH, HCOO-CH3

a) Các chất nào là đồng phân?

b) Các chất nào là đồng đẳng?

a) Các chất đồng phân:

CH3 – CH2 – OH và CH3 – O – CH3, CH3 – COOH và HCOO – CH3

b) Các chất đồng đẳng:

CH3 – CH2 – OH, CH3 – OH

45 of 46

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

01

Ôn tập kiến thức đã học trong bài

02

Hoàn thành bài tập trong SBT

03

Chuẩn bị bài sau - Bài 14: Ôn tập chương 3

46 of 46

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ

THAM GIA TIẾT HỌC HÔM NAY!