CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!
KHỞI ĐỘNG
Trên đây là 2 khung cửa qua một vài năm sử dụng. Chúng đều có thành phần chính là iron (sắt), tuy nhiên vì sao chỉ có khung cửa làm bằng sắt bị gỉ?
Khung cửa làm bằng sắt
Khung cửa làm bằng inox
Vì inox là hợp kim của sắt nên khó bị gỉ hơn
BÀI 18:
GIỚI THIỆU VỀ
HỢP KIM
NỘI DUNG BÀI HỌC
1
Hợp kim
2
Một số hợp kim phổ biến
3
Sản xuất gang và thép
HỢP KIM
1
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Là vật liệu kim loại chứa ít nhất một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.
Câu hỏi
Một số hợp kim có độ dứng, độ bền, khả năng chống ăn mòn cao hơn so với kim loại nên chúng được sử dụng phổ biến.
Quan sát hình sau:
Vòi, bồn rửa bằng inox và thép xây dựng.
Lưới chặn rác làm bằng gang.
Kèn trumpet bằng đồng thau.
Vì sao người ta thường sử dụng hợp kim mà không dùng kim loại tinh khiết để chế tạo các vật dụng trong đời sống?
Các kim loại tinh khiết có những tính chất riêng dễ bị biến đổi nhanh chóng trong tự nhiên, việc tạo ra hợp kim sẽ có nhiều tính chất mới bù đắp cho những tính chất riêng biệt của kim loại.
THẢO LUẬN NHÓM
Vì sao hợp kim lại cứng hơn so với kim loại ban đầu?
Một số hợp kim có độ dứng, độ bền, khả năng chống ăn mòn cao hơn so với kim loại nên chúng được sử dụng phổ biến
Em có biết:
Đây là hình mô phỏng các nguyên đơn chất kim loại được sắp xếp đều đặn
Khi lực tác dụng đủ lớn, các lớp nguyên tử này có thể trượt lên nhau dễ dàng nên kim loại dẽ uốn và dát mỏng.
Nhưng khi kim loại được chế tạo thành hợp kim, các nguyên tử mới xuất hiện, các lớp không thể trượt lên nhau dễ dàng. Vì vậy hợp kim cứng hơn kim loại ban đầu.
Câu hỏi vận dụng sgk trang 82
2
MỘT SỐ HỢP KIM PHỔ BIẾN
Hợp kim | Thành phần | Tính chất | Ứng dụng |
Gang | Chủ yếu là sắt, 2% - 5% carbon và một số nguyên tố khác | Có độ cứng và độ bền tương đối cao, dẫn nhiệt tốt | Sản xuất bếp, lò nướng hoặc lò hơi, chi tiết máy móc, bánh răng,... |
Thép thường (thép carbon) | Chủ yếu là sắt, dưới 2% carbon và một lượng nhỏ nguyên tố khác | Dẻo và cứng | Làm vật liệu xây dựng, chế tạo các vật dụng trong đời sống,... |
Inox (thép đặc biệt) | Chủ yếu là sắt và một số nguyên tố khác như Cr, Ni,... | Khó bị gỉ | Dao, kéo, bồn rửa nhà bếp, dụng cụ phẫu thuật,... |
Duralumin | Hợp kim của nhôm với Cu, Mg, Mn,... | Nhẹ và bền | Chế tạo vỏ máy bay, phụ tùng xe đạp,... |
Bảng 18.1
Em hãy cho biết thép thường và inox có gì khác nhau về thành phần, tính chất.
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
Gang, thép và hợp kim nhôm là các hợp kim phổ biến có thành phần, tính chất đặc trưng với nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống và sản xuất.
3
SẢN XUẤT GANG, THÉP
Mô tả các giai đoạn chính của quá trình sản xuất gang. Viết phương trình hóa học của các phản ứng.
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
1. Tìm hiểu các giai đoạn cơ bản của quá trình sản xuất gang
Nguyên liệu
Quặng sắt
Than cốc
Không khí nóng, phụ liệu,...
Các giai đoạn chính
Than cốc bị đốt cháy, phản ứng tạo CO
1
C
O2
to
CO2
C
CO2
to
2 CO
Phản ứng của carbon monoxide với oxide của sắt:
2
3 CO
Fe2O3
to
2 Fe
3 CO2
Quá trình tạo xỉ:
3
CaO
SiO2
to
CaSiO3
THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI
2. Giới thiệu quá trình sản xuất thép.
Nguyên liệu
Gang, thép phế liệu và khí oxygen
Quá trình
Oxygen được thổi vào lò đựng gang nóng chảy ở nhiệt độ cao.
Thoát ra theo khí thải
CO2, SO2
Oxide ở dạng khí
Tạo xỉ nhẹ, nổi lên trên thép lỏng, được tách ra để thu thép.
SiO2, MnO2
Oxide ở dạng rắn
Trong gang, hàm lượng carbon từ 2-5%, còn trong thép hàm lượng carbon < 2%
So sánh
Quy trình sản xuất thép xây dựng Hòa Phát
Câu hỏi hoạt động – SGK tr.84
Vì sao khí oxygen được thổi liên tục qua gang nóng chảy?
Tất cả các tạp chất trong nguyên liệu phải được loại bỏ, do đó khí oxygen được thổi liên tục qua sắt nóng chảy dùng để oxi hoá các nguyên tố phi kim có trong gang thành những oxide. Những oxide này hoá hợp với chất chảy là CaO tạo thành xỉ được tách ra khỏi thành phẩm.
KẾT LUẬN
LUYỆN TẬP
Câu 1. Hợp kim là:
D. Vật liệu kim loại có chứa một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.
A. Vật liệu kim loại có chứa một kim loại cơ bản và phi kim khác
B. Vật liệu kim loại có chưa một kim loại cơ bản và kim loại khác
C. Vật liệu phi kim có chứa một phi kim cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.
Câu 2. Trong gang có chứa bao nhiêu % là carbon?
A. 2-5%.
B. Dưới 2%.
C. Trên 5%.
D. Trên 10%.
C. Thép thường (thép carbon).
Câu 3. Hợp kim của sắt với một số nguyên tố khác như Cr, Ni,... được gọi là gì?
B. Inox.
A. Gang
D. Daralumin.
Câu 4. Đâu không phải nguyên liệu để sản xuất gang?
C. Carbon dioxide
A. Quặng hematite.
B. Than cốc
D. Phụ liệu đá vôi
Câu 5. Quá trình sản xuất gang không trải qua giai đoạn nào dưới đây?
D. Quá trình điện phân nóng chảy.
A. Quá trình tạo thành carbon monoxide.
B. Quá trình tạo thành gang.
C. Quá trình tạo xỉ.
C. Trên 5%.
Câu 6. Trong thép thường có chứa bao nhiêu % là carbon?
B. Dưới 2%.
A. 2-5%.
D. Trên 10%.
Câu 7. Inox có tính chất là_____(1)_____ nên được dùng làm dao, bồn rửa nhà bếp,... Còn duralumin có tính____(2)______ nên dùng để chế tạo vỏ máy bay, phụ tùng xe đạp,...
A. (1)- Khó bị gỉ; (2) - Nhẹ và bền
B. (1) - Dẻo và cứng; (2) - Khó bỉ gỉ
C. (1) - Dẫn nhiệt tốt, độ bền cao; (2) - Dẻo và cứng
D. (1) - Khó bị gỉ; (2) - Dẻo và cứng
VẬN DỤNG
Câu 1. Carat (K) là thước đo độ tinh khiết của vàng. Vàng 24K có hàm lượng kim loại Au 99,99%, còn lại là các nguyên tố khác. Vậy vàng tây 14K có hàm lượng vàng tinh khiết bằng bao nhiêu?
Ta có: 24K - 99,99%
14K - x%
Hàm lượng vàng tinh khiết trong vàng tây là: x = 99,99%.14/24 ≈ 58,3%
C. CO2, SiO2
Câu 2. Trong quá trình sản xuất thép, các oxide nào được tạo thành và thoát ra theo đường khí thải?
B. CO2, SO2.
A. SiO2, MnO2
D. SO2, MnO2
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại kiến thức đã học.
Hoàn thành bài tập phần Vận dụng (nếu chưa xong)
Hoàn thành bài 18 - SBT Khoa học tự nhiên 9
Tìm hiểu trước nội dung Bài 19: Sự khác nhau cơ bản giữa phi kim và kim loại.
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE! HẸN GẶP LẠI!