1 of 37

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

2 of 37

KHỞI ĐỘNG

Trên đây là 2 khung cửa qua một vài năm sử dụng. Chúng đều có thành phần chính là iron (sắt), tuy nhiên vì sao chỉ có khung cửa làm bằng sắt bị gỉ?

Khung cửa làm bằng sắt

Khung cửa làm bằng inox

Vì inox là hợp kim của sắt nên khó bị gỉ hơn

3 of 37

BÀI 18:

GIỚI THIỆU VỀ

HỢP KIM

4 of 37

NỘI DUNG BÀI HỌC

1

Hợp kim

2

Một số hợp kim phổ biến

3

Sản xuất gang và thép

5 of 37

HỢP KIM

1

6 of 37

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Là vật liệu kim loại chứa ít nhất một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.

Câu hỏi

  • Nêu khái niệm hợp kim là gì
  • Tại sao hợp kim lại được sử dụng phổ biến?

Một số hợp kim có độ dứng, độ bền, khả năng chống ăn mòn cao hơn so với kim loại nên chúng được sử dụng phổ biến.

7 of 37

Quan sát hình sau:

Vòi, bồn rửa bằng inox và thép xây dựng.

Lưới chặn rác làm bằng gang.

Kèn trumpet bằng đồng thau.

Vì sao người ta thường sử dụng hợp kim mà không dùng kim loại tinh khiết để chế tạo các vật dụng trong đời sống?

8 of 37

Các kim loại tinh khiết có những tính chất riêng dễ bị biến đổi nhanh chóng trong tự nhiên, việc tạo ra hợp kim sẽ có nhiều tính chất mới bù đắp cho những tính chất riêng biệt của kim loại.

9 of 37

THẢO LUẬN NHÓM

Vì sao hợp kim lại cứng hơn so với kim loại ban đầu?

Một số hợp kim có độ dứng, độ bền, khả năng chống ăn mòn cao hơn so với kim loại nên chúng được sử dụng phổ biến

10 of 37

Em có biết:

Đây là hình mô phỏng các nguyên đơn chất kim loại được sắp xếp đều đặn

Khi lực tác dụng đủ lớn, các lớp nguyên tử này có thể trượt lên nhau dễ dàng nên kim loại dẽ uốn và dát mỏng.

Nhưng khi kim loại được chế tạo thành hợp kim, các nguyên tử mới xuất hiện, các lớp không thể trượt lên nhau dễ dàng. Vì vậy hợp kim cứng hơn kim loại ban đầu.

11 of 37

Câu hỏi vận dụng sgk trang 82

  • Quan sát trong nhà, em thấy có những vật dụng nào được chế tạo từ hợp kim?
  • Kể tên hợp kim làm nên vật dụng đó.

12 of 37

2

MỘT SỐ HỢP KIM PHỔ BIẾN

13 of 37

Hợp kim

Thành phần

Tính chất

Ứng dụng

Gang

Chủ yếu là sắt, 2% - 5% carbon và một số nguyên tố khác

Có độ cứng và độ bền tương đối cao, dẫn nhiệt tốt

Sản xuất bếp, lò nướng hoặc lò hơi, chi tiết máy móc, bánh răng,...

Thép thường (thép carbon)

Chủ yếu là sắt, dưới 2% carbon và một lượng nhỏ nguyên tố khác

Dẻo và cứng

Làm vật liệu xây dựng, chế tạo các vật dụng trong đời sống,...

Inox (thép đặc biệt)

Chủ yếu là sắt và một số nguyên tố khác như Cr, Ni,...

Khó bị gỉ

Dao, kéo, bồn rửa nhà bếp, dụng cụ phẫu thuật,...

Duralumin

Hợp kim của nhôm với Cu, Mg, Mn,...

Nhẹ và bền

Chế tạo vỏ máy bay, phụ tùng xe đạp,...

Bảng 18.1

14 of 37

Em hãy cho biết thép thường và inox có gì khác nhau về thành phần, tính chất.

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

  • Thép thường: chủ yếu là sắt, dưới 2% carbon có tính dẻo và cứng.
  • Inox: chủ yếu là sắt và lượng nhỏ Cr, Ni,.. Có tính chất khó bị gỉ.

15 of 37

Gang, thép và hợp kim nhôm là các hợp kim phổ biến có thành phần, tính chất đặc trưng với nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống và sản xuất.

16 of 37

3

SẢN XUẤT GANG, THÉP

17 of 37

Mô tả các giai đoạn chính của quá trình sản xuất gang. Viết phương trình hóa học của các phản ứng.

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

1. Tìm hiểu các giai đoạn cơ bản của quá trình sản xuất gang

18 of 37

Nguyên liệu

Quặng sắt

Than cốc

Không khí nóng, phụ liệu,...

19 of 37

Các giai đoạn chính

Than cốc bị đốt cháy, phản ứng tạo CO

1

C

O2

to

CO2

C

CO2

to

2 CO

Phản ứng của carbon monoxide với oxide của sắt:

2

3 CO

Fe2O3

to

2 Fe

3 CO2

Quá trình tạo xỉ:

3

CaO

SiO2

to

CaSiO3

20 of 37

  • Nêu nguyên liệu chính sản xuất thép.
  • So sánh hàm lượng carbon trong thép và gang.
  • Mô tả các giai đoạn chính của quá trình sản xuất thép.

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

2. Giới thiệu quá trình sản xuất thép.

21 of 37

Nguyên liệu

Gang, thép phế liệu và khí oxygen

Quá trình

Oxygen được thổi vào lò đựng gang nóng chảy ở nhiệt độ cao.

Thoát ra theo khí thải

CO2, SO2

Oxide ở dạng khí

Tạo xỉ nhẹ, nổi lên trên thép lỏng, được tách ra để thu thép.

SiO2, MnO2

Oxide ở dạng rắn

Trong gang, hàm lượng carbon từ 2-5%, còn trong thép hàm lượng carbon < 2%

So sánh

22 of 37

Quy trình sản xuất thép xây dựng Hòa Phát

23 of 37

Câu hỏi hoạt động – SGK tr.84

Vì sao khí oxygen được thổi liên tục qua gang nóng chảy?

24 of 37

Tất cả các tạp chất trong nguyên liệu phải được loại bỏ, do đó khí oxygen được thổi liên tục qua sắt nóng chảy dùng để oxi hoá các nguyên tố phi kim có trong gang thành những oxide. Những oxide này hoá hợp với chất chảy là CaO tạo thành xỉ được tách ra khỏi thành phẩm.

25 of 37

KẾT LUẬN

  • Gang được sản xuất qua các giai đoạn:
  • Quá trình tạo thành carbon monoxide;
  • Quá trình tạo thành gang;
  • Quá trình tạo xỉ.
  • Thép được sản xuất từ nguyên liệu chính là gang ( hoặc thép phế liệu) và khí oxygen.

26 of 37

LUYỆN TẬP

27 of 37

Câu 1. Hợp kim là:

D. Vật liệu kim loại có chứa một kim loại cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.

A. Vật liệu kim loại có chứa một kim loại cơ bản và phi kim khác

B. Vật liệu kim loại có chưa một kim loại cơ bản và kim loại khác

C. Vật liệu phi kim có chứa một phi kim cơ bản và một số kim loại hoặc phi kim khác.

28 of 37

Câu 2. Trong gang có chứa bao nhiêu % là carbon?

A. 2-5%.

B. Dưới 2%.

C. Trên 5%.

D. Trên 10%.

29 of 37

C. Thép thường (thép carbon).

Câu 3. Hợp kim của sắt với một số nguyên tố khác như Cr, Ni,... được gọi là gì?

B. Inox.

A. Gang

D. Daralumin.

30 of 37

Câu 4. Đâu không phải nguyên liệu để sản xuất gang?

C. Carbon dioxide

A. Quặng hematite.

B. Than cốc

D. Phụ liệu đá vôi

31 of 37

Câu 5. Quá trình sản xuất gang không trải qua giai đoạn nào dưới đây?

D. Quá trình điện phân nóng chảy.

A. Quá trình tạo thành carbon monoxide.

B. Quá trình tạo thành gang.

C. Quá trình tạo xỉ.

32 of 37

C. Trên 5%.

Câu 6. Trong thép thường có chứa bao nhiêu % là carbon?

B. Dưới 2%.

A. 2-5%.

D. Trên 10%.

33 of 37

Câu 7. Inox có tính chất là_____(1)_____ nên được dùng làm dao, bồn rửa nhà bếp,... Còn duralumin có tính____(2)______ nên dùng để chế tạo vỏ máy bay, phụ tùng xe đạp,...

A. (1)- Khó bị gỉ; (2) - Nhẹ và bền

B. (1) - Dẻo và cứng; (2) - Khó bỉ gỉ

C. (1) - Dẫn nhiệt tốt, độ bền cao; (2) - Dẻo và cứng

D. (1) - Khó bị gỉ; (2) - Dẻo và cứng

34 of 37

VẬN DỤNG

Câu 1. Carat (K) là thước đo độ tinh khiết của vàng. Vàng 24K có hàm lượng kim loại Au 99,99%, còn lại là các nguyên tố khác. Vậy vàng tây 14K có hàm lượng vàng tinh khiết bằng bao nhiêu?

Ta có: 24K - 99,99%

14K - x%

Hàm lượng vàng tinh khiết trong vàng tây là: x = 99,99%.14/24 ≈ 58,3%

35 of 37

C. CO2, SiO2

Câu 2. Trong quá trình sản xuất thép, các oxide nào được tạo thành và thoát ra theo đường khí thải?

B. CO2, SO2.

A. SiO2, MnO2

D. SO2, MnO2

36 of 37

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ôn lại kiến thức đã học.

Hoàn thành bài tập phần Vận dụng (nếu chưa xong)

Hoàn thành bài 18 - SBT Khoa học tự nhiên 9

Tìm hiểu trước nội dung Bài 19: Sự khác nhau cơ bản giữa phi kim và kim loại.

37 of 37

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE! HẸN GẶP LẠI!