BÀI 4: HỆ QUẢ ĐỊA LÍ CÁC CHUYỂN ĐỘNG CHÍNH CỦA TRÁI ĐẤT
Mục tiêu
- Phân tích được hệ quả địa lí các chuyển động chính của Trái Đất: chuyển động tự quay (sự luân phiên ngày đêm, giờ trên Trái Đất); chuyển động quanh Mặt Trời (các mùa trong năm, ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ).
- Liên hệ được thực tế địa phương về các mùa trong năm và chênh lệch thời gian ngày đêm.
DỌN SẠCH
ĐẠI DƯƠNG
Khởi động
1
2
3
4
Khởi động
Hãy chọn vào số trên đồ vật cần dọn và đặt tên cho hệ quả địa lí các chuyển động chính của Trái Đất tương ứng với bức tranh mà em nhìn thấy?
Sự luân phiên ngày đêm
Khởi động
QUAY LẠI
Giờ trên Trái Đất
Khởi động
QUAY LẠI
Các mùa trong năm
Khởi động
QUAY LẠI
Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Khởi động
QUAY LẠI
1
Sự luân phiên ngày đêm
2
Giờ trên Trái Đất
Hệ quả tự quay quanh trục
NỘI DUNG BÀI HỌC
Hệ quả tự quay quanh Mặt Trời
1
Các mùa trong năm
2
Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Khởi động
m
I. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT
1+3: Tìm hiểu sự luân phiên ngày đêm:
- Nguyên nhân…
- Biểu hiện…
- Ý nghĩa...
2+4: Tìm hiểu giờ trên Trái Đất:
- Nguyên nhân…
- Biểu hiện…
- Ý nghĩa...
Hình thành
kiến thức
HĐ NHÓM 10 phút
m
I. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT
1. Sự luân phiên ngày đêm
Nguyên nhân | Biểu hiện | Ý nghĩa |
Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục. | Luôn có một nửa được chiếu sáng rồi lại chìm trong bóng tối. | Điều hòa nhiệt độ trên bề mặt Trái Đất (quan trọng với sự sống). |
Hình thành
kiến thức
Video
m
I. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT
2. Giờ trên Trái Đất
Đường chuyển ngày quốc tế
Hình thành
kiến thức
Nguyên nhân | Biểu hiện | Ý nghĩa |
- Do Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục. | - Giờ địa phương: Mỗi kinh tuyến có một giờ. - Giờ khu vực: Trái Đất chia thành 24 múi giờ. - Giờ quốc tế: Múi số 0. - Đường chuyển ngày quốc tế: Kinh tuyến 180o | Tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội. |
Video
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1. Các mùa trong năm
2. Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Hình thành
kiến thức
m
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1+3: Tìm về các mùa trong năm:
- Khái niệm…
- Biểu hiện…
- Nguyên nhân…
2+4: Tìm hiểu về ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ:
- Biểu hiện…
- Nguyên nhân…
Hình thành
kiến thức
HĐ NHÓM 10 phút
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1. Các mùa trong năm
Mùa là gì?
Mùa là khoảng thời gian trong một năm có những đặc điểm riêng về thời tiết, khí hậu và độ dài ngày đêm.
Hình thành
kiến thức
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1. Các mùa trong năm
Biểu hiện mùa
Mỗi năm có 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
Thời gian bắt đầu và kết thúc mỗi mùa có sự khác nhau ở các nước theo dương lịch hay âm - dương lịch.
Mùa ở hai bán cầu trái ngược nhau.
Hình thành
kiến thức
CÁC MÙA Ở BÁN CẦU BẮC
(THEO DƯƠNG LỊCH)
Mùa xuân: 21/3 - 22/6
Mùa đông: 22/12 - 21/3
Mùa thu: 23/9 - 22/12
Mùa hạ: 22/6 - 23/9
Hình thành
kiến thức
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
1. Các mùa trong năm
Nguyên nhân
Do trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương nên bán cầu Nam và bán cầu Bắc lần lượt ngả về phía Mặt Trời khi Trái Đất chuyển động trên quỹ đạo.
Hình thành
kiến thức
Video
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
2. Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Biểu hiện
Địa điểm | Độ dài ngày đêm |
Tại xích đạo. | Ngày luôn dài bằng đêm = 12 giờ. |
Từ xích đạo về cực. | Càng xa xích đạo, chênh lệch ngày đêm càng lớn. |
Từ vòng cực về phía cực. | Có hiện tượng ngày hoặc đêm dài 24 giờ. |
Tại 2 điểm cực Bắc, Nam. | 6 tháng ngày, 6 tháng đêm. |
Hình thành
kiến thức
II. HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG QUAY QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
2. Ngày đêm dài ngắn theo vĩ độ
Nguyên nhân
Do trục Trái Đất luôn nghiêng và không đổi phương khi chuyển động quanh Mặt Trời nên có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ.
Hình thành
kiến thức
Luyện tập
Câu hỏi 1: Phân biệt giờ địa phương và giờ khu vực.
Giờ địa phương | Giờ khu vực |
| |
| |
Mỗi kinh tuyến có một giờ riêng.
Mỗi khu vực (15o kinh tuyến là một múi giờ).
Được xác định căn cứ vào vị trí của Mặt Trời trên bầu trời.
Các múi giờ đánh số từ 0 đến 23 (múi 24 thực tế trùng múi số 0).
Luyện tập
Câu hỏi 2: Hãy cho biết thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch.
Mùa | Bắt đầu | Kết thúc |
Xuân | | |
Hạ | | |
Thu | | |
Đông | | |
Luyện tập
Mùa | Bắt đầu | Kết thúc |
Xuân | 23/9 (thu phân) | 22/12 (đông chí) |
Hạ | 22/12 (đông chí) | 21/3 (xuân phân) |
Thu | 21/3 (xuân phân) | 22/6 (hạ chí). |
Đông | 22/6 (hạ chí) | 23/9 (thu phân) |
Câu hỏi 2: Hãy cho biết thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa ở bán cầu Nam theo dương lịch.
Luyện tập
GIÚP ONG VỀ TỔ
PLAY
Luyện tập
Câu 1. Nguyên nhân nào sau đây sinh ra hiện tượng luân phiên ngày đêm trên Trái Đất?
A
D
C
B
Trái Đất hình cầu và tự quay quanh trục.
Trái Đất tự quay quanh Mặt Trời.
Trái Đất tự quay quanh trục.
Trái Đất hình cầu.
HẾT GIỜ
QUAY LẠI
Câu 2. Kinh tuyến nào sau đây được lấy làm đường chuyển ngày quốc tế?
D
A
C
B
0o.
120o.
150o.
180o.
HẾT GIỜ
QUAY LẠI
Câu 3. Việt Nam thuộc múi giờ số mấy?
B
D
C
A
4.
7.
6.
5.
HẾT GIỜ
QUAY LẠI
Câu 4. Vùng nào sau đây của nước ta có 4 mùa rõ rệt nhất?
C
D
B
A
Tây Nguyên.
Đông Nam Bộ.
Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Đồng bằng sông Cửu Long.
HẾT GIỜ
QUAY LẠI
Câu 5. Một trận bóng đá diễn ra tại Niu-ooc (múi giờ số 19) lúc 15h00 ngày 30/6/2022. Hỏi người dân Việt Nam xem trực tiếp trận bóng đó lúc mấy giờ, ngày nào?
D
A
C
B
15 giờ ngày 01/7/2022.
3 giờ ngày 30/6/2022.
15 giờ ngày 29/6/2022.
3 giờ ngày 01/7/2022.
HẾT GIỜ
QUAY LẠI
Câu hỏi 3: Vào ngày 22-12, ở nước ta độ dài ngày đêm sẽ như thế nào?
- Ngày 22-12, nửa cầu Nam ngả về phía Mặt Trời, diện tích chiếu sáng lớn hơn diện tích khuất trong bóng tối, nên ngày dài hơn đêm. Nửa cầu Bắc lúc này chếch xa phía Mặt Trời nên diện tích chiếu sáng ít hơn diện tích khuất trong bóng tối, đêm dài hơn ngày.
- Việt Nam nằm ở bán cầu Bắc ⇒ Ngày 22-12 ở Việt Nam có ngày ngắn, đêm dài (thời kì mùa đông ở nước ta).
Vận dụng
Vận dụng kiến thức đã học để giải thích câu tục ngữ sau:
“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối”
Vận dụng
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK.
- Hoàn thành câu hỏi phần vận dụng.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 5. Thạch quyển. Nội lực và tác động của nội lực đến đia hình bề mặt Trái Đất:
+ Thạch quyển.
+ Khái niệm và nguyên nhân của nội lực.
+ Tác động của nội lực đến sự hình thành địa hình.
+ Sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa trên Trái Đất.
Hướng dẫn tự học