วิชาวิทยาศาสตร์

เคมี

1. นักเรียนสามารถอธิบายสมบัติทางกายภาพและสมบัติทางเคมีของสาร

2. นักเรียนสามารถอธิบายสมบัติและการจัดเรียงอนุภาคของสารในสถานะ ของแข็ง

ของเหลว และแก๊ส�3. นักเรียนสามารถอธิบายการเปลี่ยนสถานะของสสาร เมื่อทำให้สสารร้อนขึ้นหรือเย็นลง�4. นักเรียนสามารถอธิบายการละลายของสารในนํ้า

5. นักเรียนสามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงของสารเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี

6. นักเรียนสามารถระบุการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้

จุดประสงค์การเรียนรู้

แผนผังมโนทัศน์

​

บท การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ

เรื่อง การเปลี่ยนสถานะของสาร

เรื่อง การเกิดการละลาย

​

บท การเปลี่ยนแปลงทางเคมี

เรื่อง การเกิดปฏิกิริยาเคมี

การเปลี่ยนแปลง�ทางกายภาพ

สสาร คือ สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวของเราทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต

มีมวล ต้องการที่อยู่ สัมผัสได้

สาร คือ สสารที่ทำการศึกษาค้นคว้า�จนทราบสมบัติและองค์ประกอบที่แน่นอน

สามารถทำให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้ หรือเป็นการเปลี่ยนแปลงแบบผันกลับได้

ไม่เกิดปฏิกิริยาเคมีและไม่มีสารใหม่เกิดขึ้น ได้แก่ การเปลี่ยนสถานะของสาร การละลาย

​

​

การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ

การเปลี่ยนสถานะของสาร

เป็นการที่สารมีการเปลี่ยนสภาพไปจากเดิม เมื่อมีการเพิ่มหรือลดอุณหภูมิ

จนถึงระดับหนึ่งสารก็จะเปลี่ยนสถานะ เช่น การเกิดนํ้าค้าง การเกิดหมอก

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการเพิ่มอุณหภูมิ หรือมีการดูดความร้อนเข้าไปเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นของแข็งไปเป็นของเหลว

​

อุณหภูมิที่สารเกิดการเปลี่ยนสถานะ

จากของแข็งไปเป็นของเหลวนี้

เรียกว่า จุดหลอมเหลว (melting point)

ตัวอย่างเช่น การหลอมเหลวของนํ้าแข็งเป็นนํ้า

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการเพิ่มอุณหภูมิ หรือมีการดูดความร้อนเข้าไปเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นของเหลวไปเป็นแก๊ส

แบ่งออกเป็น การระเหย กับ การเดือด

​

โดยการเดือด จะเกิดเมื่อถึง

จุดเดือด (boiling point)

P_{ของเหลว} ≠ P_{บรรยากาศ}

P_{ของเหลว} = P_{บรรยากาศ}

เกิดบริเวณผิวหน้าของเหลว

เกิดทั่วทุกส่วนของของเหลว

ไม่ต้องถึงจุดเดือด

เมื่อถึงจุดเดือด

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการเพิ่มอุณหภูมิ หรือมีการดูดความร้อนเข้าไปเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นของแข็งไปเป็นแก๊ส

โดยไม่ผ่านการเป็นสถานะของเหลว

​

​

ตัวอย่างเช่น การระเหิดของนํ้าแข็งแห้ง

สารที่ระเหิดได้ที่อุณหภูมิและความดันปกติ

เช่น การบูร พิมเสน ลูกเหม็น เกล็ดไอโอดีน

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการลดอุณหภูมิ หรือมีการคายความร้อนออกมาเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นแก๊สไปเป็นของเหลว

​

อุณหภูมิที่สารเกิดการเปลี่ยนสถานะ

จากแก๊สไปเป็นของเหลวนี้

เรียกว่า จุดควบแน่น (condensation point)

ตัวอย่างเช่น การเกิดหมอกในตอนเช้า

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการลดอุณหภูมิ หรือมีการคายความร้อนออกมาเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นของเหลวไปเป็นของแข็ง

​

อุณหภูมิที่สารเกิดการเปลี่ยนสถานะ

จากของเหลวไปเป็นของแข็งนี้

เรียกว่า จุดเยือกแข็ง (freezing point)

ตัวอย่างเช่น การทำไอศกรีมหลอด

การเปลี่ยนสถานะที่เกิดจากการลดอุณหภูมิ หรือมีการคายความร้อนออกมาเพื่อทำให้สารเปลี่ยนสถานะ

กระบวนการเปลี่ยนสถานะของสาร

ที่มีสถานะเป็นแก๊สไปเป็นของแข็ง

โดยไม่ผ่านการเป็นสถานะของเหลว

ตัวอย่างเช่น การเกิดหิมะ

การเกิดการละลาย

กระบวนการที่สารหนึ่งกระจายอนุภาคอยู่ในอีกสารหนึ่ง�และมองเห็นกลมกลืนเป็นเนื้อเดียวกัน

เรียกของผสมนี้ว่า “สารละลาย (solution)”

เกณฑ์เพื่อระบุว่าสารใดเป็นตัวทำละลายหรือตัวละลายมีดังนี้

นํ้าเกลือ

(สารละลาย)

นํ้า

(ตัวทำละลาย)

เกลือแกง (ตัวละลาย)

เกณฑ์เพื่อระบุว่าสารใดเป็นตัวทำละลายหรือตัวละลายมีดังนี้

เหรียญ

(สารละลาย)

นิกเกิล 25%

(ตัวละลาย)

ทองแดง 75%

(ตัวทำละลาย)

การเปลี่ยนแปลง�ทางเคมี

เป็นการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีของสาร อาจเกิดจากสารชนิดเดียว

หรือสารมากกว่า 2 ชนิดขึ้นไปทำปฏิกิริยาเคมีกันแล้วเกิดเป็นสารใหม่

ซึ่งสารใหม่ที่เกิดขึ้นมีองค์ประกอบและสมบัติทางเคมีที่แตกต่างไปจากสารเดิม

การเปลี่ยนแปลงประเภทนี้ไม่สามารถทำให้กลับไปเป็นสารเดิมได้

หรือทำให้กลับไปเป็นสารเดิมได้ยาก กล่าวคือเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้

การเผาไหม้ของไส้เทียน

การจุดพลุหรือดอกไม้ไฟ

การเผาไหม้ของถ่านไม้

การสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช

การสุกของกล้วย

การเกิดหินงอกหินย้อย