PSYCHO-EDUCATIE�WINDOW OF TOLERANCE

Window of Tolerance

​

• letterlijk: ‘venster van verdraagzaamheid’
• een manier om uit te leggen hoe je je voelt en hoe goed je met dingen kunt omgaan

In je venster - in het groen

Stel je voor dat je hoofd een soort venster heeft.

Zolang je binnen dat venster blijft, voel je je oké

• Je kunt nadenken, leren, praten met anderen en rustig blijven.
• Zelfs als er iets spannends gebeurt!

​

Uit je venster

Maar soms gebeurt er iets waardoor je uit dat venster komt. Dan zijn er twee mogelijkheden

• BOVEN je venster
• ONDER je venster

​

​

​

Hyperarousal�boven je venster - in het rood

• Je voelt je heel druk, boos, bang of paniekerig. Je lichaam wil dan vechten of vluchten.
• Je hart klopt snel, je ademt sneller en je kunt moeilijk nadenken.

Hypoarousal�onder je venster - in het blauw

• Je voelt je heel moe, verdrietig of alsof je niets meer voelt.
• Je hebt nergens zin in en je hoofd lijkt een beetje uit te staan.

Als je binnen je raam blijft, kun je goed leren, spelen en met anderen omgaan. Maar als je vaak buiten je raam zit, bijvoorbeeld door stress of nare ervaringen, is het moeilijk om je te concentreren of rustig te blijven. Je kunt dan sneller boos worden of je juist afsluiten.

Sommige kinderen hebben een kleiner raam, bijvoorbeeld omdat ze iets moeilijks hebben meegemaakt of wanneer ze een ontwikkelingsproblematiek hebben. Hun hoofd denkt dan sneller dat er gevaar is, ook als dat niet zo is.

​

Een voorbeeld

Het lukt Bram al enkele weken niet om naar school te gaan.

De eerste twee weken reageert hij boos wanneer zijn ouders hem naar school willen voeren. Hij schreeuwt dat ze uit zijn kamer moeten gaan. Wanneer ze erover willen praten later op de dag, loopt hij naar zijn kamer en slaat de deur met een knal dicht.

Na veertien dagen reageert hij niet meer wanneer de ouders �’s morgens aan zijn bed staan. Hij blijft stil liggen en zwijgt.

Hyperarousal (overprikkeld): uit het venster

Gedrag:

• Bram wordt boos of paniekerig als hij naar school moet of over school moet praten.
• Hij roept: “Ik ga niet! Laat me met rust!”
• Lichaamstaal: gespannen, verhoogde hartslag, soms huilen of schreeuwen.

Interpretatie:�Het zenuwstelsel is in een staat van vechten of vluchten. Bram ervaart school als bedreigend.

Hypoarousal (onderprikkeld)

Gedrag:

• Bram ligt in bed en reageert nauwelijks.
• Zegt: “Maakt toch allemaal niks uit.”
• Lichaamstaal: futloos, weinig oogcontact, stil.

Interpretatie:�Het zenuwstelsel is in shutdown. Bram is niet meer in staat om te reageren of te verbinden.

​

Window of Tolerance: in het venster

Gedrag:

• Het kind kan rustig praten (over wat moeilijk is op school).
• Het is in staat om te luisteren, vragen te beantwoorden en oplossingen te bedenken.

Doel:�We willen het kind terugbrengen naar deze zone. Hier is het leerbaar, aanspreekbaar en in contact met zichzelf en anderen.

​

Niet enkel kinderen hebben een venster…

Ook volwassenen hebben een venster en kunnen eruit gaan:

• ouders
• leerkrachten
• hulpverleners
• ….

Hyperarousal (overprikkeld): uit het venster

Gedrag:

• Ouders worden boos of gefrustreerd: “Je moet gewoon gaan! �Iedereen moet naar school!”
• Ze verhogen hun stem, dreigen met straf of dwingen het kind.
• Ze voelen zich machteloos en reageren vanuit paniek of controleverlies.

Wat gebeurt er?�Hun stress-responssysteem is geactiveerd. Ze willen het probleem snel oplossen, maar reageren vanuit angst of frustratie.

Gevolg:�Het kind voelt zich nog onveiliger en trekt zich verder terug of wordt ook boos.

​

Hypoarousal (onderprikkeld): uit het venster

Gedrag:

• Ouders trekken zich terug: “Doe maar wat je wilt.”
• Ze voelen zich uitgeput, moedeloos of depressief.
• Ze vermijden het gesprek of geven op.

Wat gebeurt er?�Hun systeem is overbelast en schakelt uit. Ze hebben geen energie meer om te reageren of grenzen te stellen.

Gevolg:�Het kind mist structuur en steun, wat de onveiligheid kan vergroten.

​

Window of Tolerance: in het venster

Gedrag:

• Ouders blijven rustig en nieuwsgierig: “Wat maakt het moeilijk vandaag?”
• Ze luisteren zonder oordeel en zoeken samen naar oplossingen.
• Ze kunnen hun eigen emoties reguleren en afstemmen op het kind.

Wat gebeurt er?�Ze zijn in staat om empathisch en ondersteunend te reageren. �Ze kunnen het gedrag van hun kind zien als een signaal, niet als onwil.

Gevolg:�Het kind voelt zich gehoord en begrepen, wat de kans vergroot dat het terug in zijn eigen Window of Tolerance komt.

​

Ouders die hun eigen Window of Tolerance herkennen, kunnen beter voor zichzelf zorgen én beter afstemmen op hun kind.

Dit geldt ook voor leerkrachten, hulpverleners, …