�BIJBELSCHOOL – �KARMEL GENT

30 mei 2026

​

WOESTIJNERVARING EN STILTE

​

Zr. Marie-Liesse Pouls

​

OPENINGSGEBED

​

​

​

Kom, Heilige Geest,�vervul de harten van uw gelovigen�en ontsteek in hen het vuur van uw liefde.�Zend uw Geest uit en alles zal herschapen worden.�En Gij zult het aanschijn van de aarde vernieuwen.

​

Laat ons bidden.�God, Gij hebt de harten van de gelovigen�door de verlichting van de Heilige Geest onderwezen:�geef dat wij door die Heilige Geest�de ware wijsheid mogen bezitten,

door Christus onze Heer

INDELING

• Woestijnervaring in Oude Testament – Mozes – Elia - Hagar - Hosea
• Woestijnervaring in Evangelie – Johannes de Doper - Jezus
• Woestijnervaring in Nieuwe Testament – Philippus en de Ethiopiër - Paulus
• Woestijnvaders - Acedia
• Woestijnspiritualiteit van de Karmel – Donkere Nacht
• Woestijnervaring en Stilte
• Spiritualiteit van de Woestijn – Charles de Foucauld
• Stadsmonniken van Jeruzalem
• Het Geheim van de Stilte (LV 30-31)
• Stilte in de woestijnen van de huidige tijd
• MARIA

​

​

De woestijnervaring van MOZES� (Exodus)

• “Trek je sandalen uit, want de plaats waar je staat is heilige grond“(Exodus 3:5) = ontdoen van ballast, zorgen, overtolligheden. Maskers afdoen.
• ‘De Heer zal voor u strijden, en ú moet stil zijn’ (Exodus 14:14).
• God liet Mozes veertig jaar lang in de woestijn doorbrengen om schapen te hoeden (Exodus 3:1) en vervolgens gebruikte God Mozes de volgende veertig jaar om Zijn kinderen door de woestijn te leiden naar het beloofde land (Exodus 16:35).
• De woestijnervaring was een voorbereiding op een nieuwe missie.
• De woestijnervaring was voor God’s Volk een periode van loutering, zuivering en bevrijding.

​

� De woestijnervaring van de profeet ELIA� (1 Koningen 19,9a.11-12)�

• In woestijn, bij bremstruik. “Sta op en eet’’ (1 Kon 19:4-5). Tocht naar Horeb = Sinaï).
• De profeet Elia ging een grot binnen en bleef er overnachten.
• God zei: “Kom naar buiten. Dan ging God voorbij. Eerst kwam er een zeer zware storm…Maar God was niet in de storm. Daarna was er een aardbeving. Maar ook in de aardbeving was God niet. Op de aardbeving volgde vuur/bliksem. Maar ook in het vuur was God niet. Op het vuur volgde het suizen van een zachte/stille bries” (1 Koningen 19, 9a. 11-12).
• Dit is een poëtische vertaling van Hebreeuwse woorden die te omschrijven zijn met: ‘een stem, die stil maakt’.

De woestijnervaring van HAGAR � (Genesis 16: 1-14)

• Hagar, de Egyptische slavin van Sarai (vrouw van Abram), vluchtte twee keer de woestijn in (Gen. 16 en 21).
• Ze ontmoette daar de Engel van de Heer, die haar troostte, een ontelbaar nageslacht beloofde en haar God liet zien als degene die naar haar omziet in haar ellende (Gen. 16:7-12).
• Alleen in de woestijn. Wie ziet haar? Wie zorgt voor haar? 
• Toch ziet God haar. Hagar zegt het nadrukkelijk: “U bent een God die ziet! Juist op het moment dat ik door niemand gezien werd, ziet U mij.” (Gen. 16:13).
• GOD ZIET EN ZORGT. ALTIJD!
• Hagar ontmoette God bij een bron (oase). Hij is Water dat Leven geeft!

De woestijnervaring in HOSEA 2,13-16

Lokken, verleiden = innerlijke aantrekking, uitnodiging.

Leiden, brengen = God neemt initiatief.

​

In de eenzaamheid en stilte van de woestijn spreekt God niet zomaar tot het verstand, maar direct ‘tot het hart'. Dit duidt op tederheid, troost en het herstellen van de relatie

​

“Zie ik zal haar lokken, haar naar de woestijn leiden en tot haar hart spreken”

WOESTIJNERVARING IN EVANGELIE

• JOHANNES DE DOPER: zijn optreden en verblijf in de woestijn vormen de vervulling van de profetie uit Jesaja 40,3: “De STEM van een roepende in de woestijn: Bereidt de weg des Heren“ (Matteüs 3:3).
• In de STILTE klinkt een STEM! “Zie het Lam Gods” (Johannes 1:29).
• Uit de hemel kwam een stem: “Dit is mijn welbeminde”(Matteüs 3:17).
• JEZUS: door de Heilige Geest meegevoerd naar de woestijn van Judea. Daar verblijft Hij 40 dagen en nachten om te vasten, te bidden en door de duivel op de proef gesteld te worden om zijn geloof en gehoorzaamheid aan God te testen (Matteüs 4:1-11, Marcus 1;12-13 en Lucas 4:1-13).
• Hij zoekt regelmatig stilte en eenzame plek op (Markus 1:35).

NT - PHILIPPUS EN DE ETHIOPIËR (Eunuch)� (Handelingen 8:26-40)

​

• Door woestijngebied (eenzame weg)
• Eunuch las het woord van God in de stilte, maar begreep het niet
• Philippus wordt reisgenoot en geeft uitleg
• Door Naam van Jezus gered worden
• Waterbron, oase, doopsel, nieuw leven.
• Ethiopiër zet zijn weg alleen voort, maar vol vreugde (transformatie)

​

WOESTIJNERVARING VAN DE H. PAULUS

• Paulus heeft na zijn bekering een tijd in de woestijn geleefd. Hij trok zich terug in het gebied dat destijds bekend stond als Arabië, waar hij vermoedelijk drie jaar verbleef.
• Hij beschrijft dit in de brief aan de Galaten: “nadat God zijn Zoon aan mij had geopenbaard, ging ik niet meteen naar de leiders in Jeruzalem, maar vertrok naar Arabië; ..pas drie jaar later ging ik naar Jeruzalem om met Kefas kennis te maken” (Galaten 1:17-18).
• Deze woestijnperiode diende voor:
• Bezinning en inkeer: Verwerken van zijn plotselinge bekering.
• Studie en openbaring: Het opnieuw bestuderen en begrijpen van de Schriften (de Torah) in het licht van Christus.
• Voorbereiding op nieuwe Missie: Grote missiewerk en reizen

WOESTIJNERVARING IN DE BIJBEL

​

• De woestijn is dé plaats waar men kan nadenken over wat belangrijk in het leven en zich kan voorbereiden op een nieuwe taak, opdracht, missie (vgl. Mozes, Elia, Jezus, Paulus)
• In de Bijbel is het ook de plaats waar men getest wordt op de diepgang van het engagement en op de sterkte van de trouw en het geloof aan God
• De woestijn als plaats van (Gods) ontmoeting - van leegte naar aanwezigheid
• Stilte die spreekt - God in de stilte
• Betekenis van het getal 40 = heel veel = een (lange) tijd van wachten, een tijd van voorbereiding op iets belangrijks dat gaat gebeuren. (Vgl. zwangerschap, nieuwe missie)�

�

CONCLUSIE

​

• In de Bijbel en in het geestelijk leven is de woestijn niet alleen een plaats van droogte en beproeving, maar ook een plaats waar mensen God dieper leren kennen.

​

• DOOR de Woestijn, met Hem, naar het beloofde Land = DOORTOCHT = PASEN = van OPSTANDING naar LEVEN = GROEI = TRANSFORMATIE (omvorming) = LIEFDE
• (Rom. 8:18 -29) – Gelijkvormigheid aan Hem, delen in Zijn lijden en heerlijkheid

​

WOESTIJNVADERS - ACEDIA

• Monikken gingen woestijn in om tegen de duivel te strijden en boete te doen (nieuwe martelaren). Voor gebed en stilte.
• Karmelstichters, Benedictus, Franciscus etc. trokken zich in de stilte terug om naar het Woord van God te luisteren en ernaar te handelen.
• Woestijnervaring = beproefd worden door de tegenstander = zuivering, geestelijke strijd, groei in liefde voor Jezus en medemens.
• Momenten van dorheid, woestijn, leegte, eenzaamheid en stilte.
• Mid-life crisis = huidige acedia = woestijncrisis
• “blijf in je cel en je cel zal je alles leren” = standvastigheid

​

� WOESTIJNSPIRITUALITEIT VAN DE KARMEL

DONKERE NACHT

• Nacht van de zinnen en nacht van de geest/ziel
• Momenten van duisternis, afwezigheid van God, twijfel, angst
• Mystieke ervaring, loutering, zuivering, rijping
• Volharden, God is aan het werk
• Voorbereiding op een (nieuwe) Missie
• Meer ÉÉN worden met Hem
• Vb. Johannes van het Kruis en andere Karmelheiligen (Teresia’s)
• Moeder Teresa (citaat)

WAT is WOESTIJNERVARING en WAAROM STILTE MOEILIJK?

• Wat is een woestijnervaring?
• Niet alleen letterlijk zand en hitte. Maar “woestijn” kan symbool zijn voor: leegte, angst, rouw/verlies, lijden/ pijn, eenzaamheid,innerlijke droogte, crisis (depressie, burn-out, acedia en donkere nacht), geen antwoorden krijgen, wachten, onbegrip, stilte.
• Maar ook: eenvoud, loskomen van afleiding, zuivering, verdieping, opnieuw leren luisteren
• Waarom is stilte moeilijk vandaag de dag: constante prikkels, telefoon, nieuws, lawaai, sociale media, altijd bereikbaar willen zijn
• Veel mensen zijn bang voor stilte omdat: emoties bovenkomen, pijn hoorbaar wordt, leegte voelbaar wordt
• Maar: stilte is niet afwezigheid — het is een AANWEZIGHEID

Tekst van Charles de Foucauld

​

• “Men moet door de woestijn trekken en daar verblijven om Gods genade te ontvangen; 

daar ontledigt men zichzelf, drijft men alles uit wat niet God is, en maakt men dit kleine huis

van onze ziel volledig leeg, om alle ruimte alleen voor God te maken”.

• Het heeft deze stilte nodig, deze bezinning, dit vergeten van de hele schepping, te midden

waarvan God zijn heerschappij vestigt en daarin de innerlijke geest vormt”.

• Andere spirituele teksten:
• “Wat de woestijn mooi maakt, is dat hij ergens een bron verbergt” (Antoine de Saint-Exupéry – de Kleine Prins)
• “Binnen in mij zit een diepe put”.…. (Etty Hillesum)

​

​

VIDEO: “van de woestijn naar de stad”

STADSMONIKKEN van JERUZALEM

• In de voetsporen van Charles de Foucauld en vroegere monikken
• In het HART van de STAD, in het HART van GOD
• De steden van nu zijn de nieuwe woestijnen, waar mensen dorsten naar Levend water (oase, bron). Plekken van STILTE, GEBED, SAMEN DELEN
• Leven gehuurd, werken halve dagen, de stad is hun klooster
• Wekelijkse woestijndag en stilte is essentieel
• JERUZALEM – afbeelding van de stad van God – ( Ap. 21,2) – “Wachters op de muren van Jeruzalem” (Jesaja 62:6-7). Bid om VREDE! (Ps. 121). Shalom!

​

​

HET GEHEIM VAN DE STILTE

• Treed binnen in het Geheim van de Stilte. “Het doel van je leven is niet te zwijgen, maar je broeders en zusters lief te hebben, jezelf te leren kennen en je open te stellen voor God. Je hebt het nodig om te leren luisteren, om in het diepst van jezelf te keren en boven jezelf uit te stijgen. De stilte nodigt je daartoe uit. Zoek haar dus met liefde en waakzaamheid” (LV 30).
• Dit alles leert ons om de drukte van alledag te combineren met innerlijke stilte en gebed.
• Stilte van het HART, van heel je WEZEN.
• God is Stilte. Van waaruit Zijn Woord tot ons komt (zachte bries).
• De ware stilte opent de weg voor VREDE, AANBIDDING en LIEFDE
• “Wees stil en weet dat Ik God ben" (Psalm 46:11)

​

��Stilte in de woestijnen van de huidige tijd��

• Stilte hoeft geen afwezigheid van lawaai te zijn
• “Ce n’est pas du bruit, c’est une prière” (= transformation)
• Innerlijke stilte - het “slot” zit in ons hart
• Stiltemomenten in de dag, in de vieringen; stil gebed (oraison)
• "Wij weten dat God alles doet meewerken ten goede voor hen die Hem liefhebben” (Romeinen 8:28).
• Ook en zélfs de stad kan ons heiligen. Want wij zijn allen geroepen tot heiligheid (Léviticus 20:26, Matteüs 5:48).

DE STILTE VAN MARIA

• “En zij bewaarde dit alles in haar HART’’ (Lucas 2:19 en 2:51)

​

• Ook Maria was stadsmens, stadsmoniale, (Nazareth, Jeruzalem)
• Maakte woestijnervaring mee (tocht naar Bethlehem, lijden)
• Is de Moeder van de stilte, ons voorbeeld
• Met haar binnengaan in het Geheim van de Stilte (LV 30-31)
• Mère du Silence, die slechts één woord altijd op haar lippen had:
• FIAT. “Mij geschiedde naar Uw Woord” (Lucas 1,38) - AMEN!
• Eucharistische STILTE
• Slotgebed + HOOP: “de woestijn zal bloeien” (Jesaja 35,1)