1 of 42

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG

CẢ LỚP ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI!

2 of 42

KHỞI ĐỘNG

Trong các bài toán thực tế sau em sẽ thiết lập cấu trúc dữ liệu như thế nào?

1. Lập danh sách họ tên các bạn lớp em. Sau đó có thể tìm kiếm, sắp xếp và thực hiện các bài toán quản lí khác.

3 of 42

2. Giả sử lớp em cần khảo sát ý kiến về một vấn đề nào đó. Mỗi học sinh cần có đánh giá theo 4 mức, kí hiệu lần lượt là Đồng ý (2), Không phản đối (1); Không ý kiến (0); Phản đối (−1). Em sẽ tổ chức dữ liệu khảo sát như thế nào để có thể dễ dàng cập nhật và tính toán theo dữ liệu khảo sát.

3. Em được giao nhiệm vụ thiết lập và lưu trữ một danh sách các địa điểm là nơi các bạn trong lớp sẽ thường xuyên đến tham quan và trải nghiệm thực tế. Mỗi địa điểm như vậy cần nhiều thông tin, những thông tin quan trọng nhất là toạ độ (x, y) của thông tin đó trên bản đồ. Em sẽ dùng cấu trúc dữ liệu gì để mô tả danh sách các địa điểm này?

4 of 42

CHỦ ĐỀ 6: KĨ THUẬT LẬP TRÌNH

BÀI 17: DỮ LIỆU MẢNG MỘT CHIỀU VÀ HAI CHIỀU

5 of 42

NỘI DUNG BÀI HỌC

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

01

02

Cấu trúc dữ liệu mảng một chiều

Cấu trúc dữ liệu mảng hai chiều

6 of 42

CẤU TRÚC DỮ LIỆU MẢNG MỘT CHIỀU

01

7 of 42

Thảo luận nhóm 4 - 5 HS

Mỗi nhóm đưa ra một nhiệm vụ triển khai thực hiện tổ chức dữ liệu mảng. Ví dụ:

  • Dữ liệu mảng là một dãy các số nguyên.
  • Dữ liệu mảng là dãy các số thực.
  • Dữ liệu mảng là dãy các xâu kí tự.

8 of 42

Thảo luận nhóm 4 - 5 HS

Yêu cầu: Với mỗi nhóm thực hiện các lệnh sau:

  • Thiết lập dữ liệu (list) để lưu trữ dữ liệu mảng đã có.
  • Thực hiện các thao tác: truy cập phần tử bằng chỉ số, xóa 1 phần tử, bổ sung 1 phần tử vào danh sách, duyệt các phần tử theo chỉ số.

9 of 42

GHI NHỚ

Cấu trúc dữ liệu mảng một chiều trong Python có thể biểu diễn bằng kiểu dữ liệu danh sách (list) với chức năng truy cập dễ dàng từng phần tử theo chỉ số, truy cập theo vùng chỉ số. Toán tử in và lệnh for..in sẽ hỗ trợ duyệt từng phần tử của mảng.

10 of 42

Lưu ý

Không đồng nhất khái niệm mảng và list trong Python. Có thể dùng list để biểu diễn dữ liệu mảng, nhưng bản thân list không là mảng.

Lí do

List trong Python cho phép chứa các phần tử có kiểu khác nhau, trong khi khái niệm mảng yêu cầu phần tử phải có cùng kiểu dữ liệu.

11 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 1 (SGK-tr.82) Sử dụng hàm sum()tính tổng các số của một dãy, hãy viết câu lệnh tính giá trị trung bình của dãy số A cho trước.

Câu lệnh tính giá trị trung bình của dãy số:

mean = sum (A)/len(A)

12 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 2 (SGK-tr.82) Có thể duyệt các phần tử của mảng theo chiều ngược lại, từ cuối về đầu, được không?

Lệnh duyệt mảng theo chiều ngược lại có thể như sau:

for i in range (len(A) -1, -1, -1):

<các lệnh với A[i]>

Cách 1:

Cách 2:

for x in A [ : : -1]:

<các lệnh với x>

13 of 42

02

CẤU TRÚC DỮ LIỆU MẢNG HAI CHIỀU

14 of 42

Ví dụ một bộ dữ liệu có chứa list:

DS_diem = [["Quang", 7.5], ["Hà",8.0], ["Bình",9.5]]

Các nhóm trả lời và thực hiện các yêu cầu sau:

  • Nếu truy cập một phần tử của danh sách, ta nhận được kết quả gì?
  • Muốn truy cập một giá trị điểm cụ thể, ví dụ điểm của bạn Hà, ta thực hiện như thế nào?
  • Viết câu lệnh để duyệt và in danh sách HS và điểm số bên cạnh.

Nhiệm vụ 1: Mô hình list trong list của Python

15 of 42

  • Nếu truy cập một phần tử của danh sách, ta nhận được một dãy bao gồm tên và điểm của học sinh tương ứng.

>>> DS_diem[1]

['Hà', 8.0]

  • Muốn truy cập điểm của bạn Hà, ta thực hiện lệnh:

>>> DS_diem[1][1]

8.0

16 of 42

  • Để duyệt và in danh sách HS và điểm số bên cạnh thì có thể thực hiện theo hai cách sau:

>>> for ds in DS_diem:

print (ds[0], ds[1])

>>> for hs, diem in DS_diem:

print (DS, diem)

Cách 1:

Cách 2:

17 of 42

GHI NHỚ

Python hỗ trợ mô hình dữ liệu danh sách, tức là mỗi phần tử của danh sách là một đối tượng dạng danh sách khác.

18 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 1 (SGK-tr83): Thiết lập mảng bao gồm dữ liệu là tọa độ các điểm trên mặt phẳng, mỗi điểm p được cho bởi hai tọa độ (px, py).

Có thể thiết lập dãy tọa độ ba điểm như sau:

A = [[0,1],[1,0],[1,1]]

Tổng quát dãy tọa độ các điểm có dạng như sau:

A = [[p2x, p2y], [p2x, p2y],…,[pnx, pny]]

19 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 2 (SGK-tr83): Thiết lập mảng bao gồm dãy các thông tin là danh sách học sinh và thông tin ba điểm thi của học sinh tương ứng các bài thi số 1, 2, 3. Viết đoạn lệnh nhập bộ dữ liệu trên và chương trình in ra danh sách học sinh cùng điểm trung bình của các bài thi.

20 of 42

Tham khảo chương trình sau:

21 of 42

Nhiệm vụ 2: Mô hình mảng hai chiều của Python

Đọc, trao đổi, thảo luận về cấu trúc dữ liệu mảng hai chiều trong Python

Trong tin học, cấu trúc dữ liệu hai chiều được hiểu là một bảng (hay ma trận), bao gồm các hàng và cột dữ liệu.

Ví dụ ma trận vuông bậc 3

Tổng quát mô hình ma trận bậc m × n

22 of 42

Với cấu trúc dữ liệu 2 chiều, ví dụ như ma trận A bậc 3 ở dưới, thao tác duyệt theo từng phần tử sẽ được thực hiện bằng 2 lệnh duyệt for lồng nhau:

Ví dụ ma trận vuông bậc 3

>>> for i in range(3):

for j in range(3):

print(A[i][j], end = " ")

print()

12 10 91

11 45 20

15 34 55

23 of 42

GHI NHỚ

  • Trong Python cấu trúc dữ liệu hai chiều có thể được biểu diễn bằng mô hình danh sách trong danh sách.
  • Có thể truy cập từng phần tử và duyệt cấu trúc dữ liệu hai chiều bằng hai lệnh for lồng nhau.

24 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 1 (SGK-tr84): Câu lệnh sau sẽ tạo dữ liệu thuộc loại gì?

temp = [1, 2, 3, 4]

A = [temp, temp]

Câu lệnh tạo dữ liệu là ma trận kích thước 2 × 4, trong đó các hàng có thông tin giống nhau.

25 of 42

Câu hỏi củng cố kiến thức

Câu 2 (SGK-tr84): Nếu A là bảng (ma trận) kích thước m x n thì đoạn chương trình sau sẽ in ra thông tin gì trên màn hình?

>>> for i in range(m):

for j in range(n):

print(A[i][j], end = " ")

print()

Chương trình in ra ma trận vuông bậc n

26 of 42

TRÒ CHƠI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Phát biểu nào dưới đây về kiểu mảng một chiều

là phù hợp?

A. Là một dãy hữu hạn các phần tử cùng kiểu

B. Là một tập hợp các số nguyên

C. Độ dài tối đa của mảng là 255

D. Mảng không thể chứa kí tự

27 of 42

Câu 2: Khi xây dựng và sử dụng mảng 1 chiều, yếu tố nào sao đây không đúng?

B. Biến đếm thường là kiểu nguyên

A. Tên kiểu mảng một chiều

C. Cách khai báo biến mảng

D. Cách tham chiếu đến phần tử

28 of 42

Câu 3: Trong các dữ liệu sau, những dữ liệu nào là

mảng một chiều?

D. [“One”, “Two”, “Three”].

A. [1, 2, 3, [4, 5, 6]].

B. [“A”, “B”, 1, 2, 3, 4].

C. [(1, 2), (“Tin”, “Toán”), (4, 5), (“Sử”, “Địa”)].

29 of 42

Câu 4: Cho ma trận A kích thước m × n được biểu diễn trong Python theo dạng danh sách trong danh sách. Mệnh đề nào dưới đây là đúng?

A. Danh sách A có m phần tử.

C. Danh sách A có n phần tử.

B. Danh sách A có m × n phần tử.

D. Danh sách A có (m×n)/2 phần tử.

30 of 42

Câu 5: Mảng a gồm 10 phần tử là các số thực, khai báo mảng nào sau đây là hợp lệ?

C. float a[10]

A. int a[10]

B. a[10]

D. a=[10] of float

31 of 42

LUYỆN TẬP

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

Bài 1 (SGK - tr.85): Giả sử số đo chiều cao các bạn trong lớp được cho trong dãy số A. Hãy viết đoạn chương trình tính:

  • Số đo chiều cao trung bình của cả lớp.
  • Số bạn có chiều cao lớn hơn chiều cao trung bình của cả lớp.

32 of 42

Chương trình tham khảo

Giả sử A là dãy số đo chiều cao các bạn trong lớp.

Lệnh tính chiều cao trung bình của cả lớp:

heightTB = sum(A)/len(A)

33 of 42

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

Bài 2 (SGK - tr.85): Viết chương trình nhập từ bàn phím số tự nhiên m, sau đó lần lượt nhập m dòng, mỗi dòng bao gồm n số cách nhau bởi dấu cách, đưa dữ liệu đã nhập vào ma trận A, sau đó in ma trận A ra màn hình.

34 of 42

Chương trình tham khảo

35 of 42

VẬN DỤNG

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

Bài 1 (SGK - tr.85): Viết hàm số UnitMatrix(n) với n là số tự nhiên cho trước, hàm trả lại giá trị là ma trận bậc n như Hình 17.1.

36 of 42

Hàm UnitMatrix(n) có thể viết như sau:

1 def UnitMatrix(n):

2 A = []

3 for i in range (n):

4 temp = [0]*i + [1] + [0]*(n-i-1)

5 A.append(temp)

6 return A

37 of 42

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

Bài 2 (SGK - tr.85): Viết chương trình cho phép người dùng nhập từ bàn phim một dãy số tự nhiên, hãy đếm với mỗi giá trị của dây có bao nhiêu số lặp lại. Ví dụ nếu dãy ban đầu là:

0 1 5 7 0 2 5 1 1 2

thì chương trình cần thông báo như Hình 17.2.

38 of 42

Chương trình tham khảo:

39 of 42

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

Bài 3 (SGK - tr.85): Em ghi số tiền điện gia đình em theo từng tháng vào một danh sách gồm 12 số. Mỗi năm lại ghi lại số tiền điện vào một danh sách và ghép với danh sách các năm trước. Như vậy em thu được một bảng kích thước n x 12, trong đó hàng thứ k là số tiền điện của năm thứ k, cột tương ứng số tiền điện theo tháng.

  1. Thiết lập mảng mới tính số tiền điện trung bình của các năm, mối năm ghi một số.
  2. Tính số tiền điện trung bình của tất cả các năm đã được ghi dữ liệu trong bảng.

40 of 42

Đáp án

a) Mảng thông tin tiền điện sẽ có dạng ma trận kích thước n × 12.

b) Giả sử ma trận A chứa thông tin tiền điện theo mô tả ở câu a. Khi đó đoạn chương trình sau sẽ tính ra dãy B có n số, mỗi phần tử là số điện trung bình cả năm tương ứng với các hàng ma trận A. Đoạn chương trình như sau:

B = []

for h in A:

B.append(sum(h)/lenn(h))

41 of 42

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

01

02

03

Ôn lại kiến thức đã học

Hoàn thành bài tập trong SBT

Đọc trước Bài 18. Thực hành dữ liệu mảng một chiều và mảng hai chiều

Bài 17

Nội dung

Luyện tập

Vận dụng

Hướng dẫn...

42 of 42

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ

THAM GIA TIẾT HỌC HÔM NAY!