Μοντέλο διαχείρισης κρίσης και συνεργασία σχολείου με φορείς�

Σχέσεις σχολείου – οικογένειας

Συντονίστρια-Δρ Σεβαστή Α. Αποστόλου,

Σχολική Ψυχολόγος ΕΕΕΕΚ Ποτίδαιας,

Μέλος- Μαυρουδής Γρηγόρης,

Δάσκαλος, Διευθυντής ΕΕΕΕΚ Ποτίδαιας

2022-2023

​

Ο Μικρός Πρίγκιπας

Η αλεπού

Σχεδιασμός

​

• Όταν στη σχολική μονάδα προκύψει μια κρίση χρειάζεται οι θεσμικοί ρόλοι αρχικά να αναλάβουν δράση. Υπάρχει λοιπόν μια ανάγκη για παρέμβαση.
• Όλο αυτό το εγχείρημα έχει τον δικό του χρόνο εξέλιξης. Σίγουρα υπάρχει αρχή, μέση και τέλος, αλλά ο ρυθμός διαμορφώνεται από την ίδια τη συνθήκη που έχει προκύψει.
• Σε αυτές τις περιπτώσεις τα βασικά μέσα είναι το ανθρώπινο δυναμικό, η επικοινωνία και η συνεργασία. Πολλές ειδικότητες καλούνται να εμπλακούν σε μια τέτοια διαδικασία μέσα και έξω από το σχολείο. Ο διαμεσολαβητής είναι το πρόσωπο που θα τους συντονίσει.
• Κάποια κριτήρια επίσης διαμορφώνουν την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης, εκτός από την καλή οργάνωση, ποιοτικά συναισθηματικά χαρακτηριστικά, όπως η εμπιστοσύνη, η προσήλωση σε έναν κοινό σκοπό είναι καταλυτικά.
• Μια τέτοια διαδικασία κρίνεται και αξιολογείται εκ του αποτελέσματος και για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται επιμονή, πειθώ, αφοσίωση, δέσμευση και αναπροσαρμογή του σχεδίου όπου χρειαστεί.

Υλοποίηση

• Η υλοποίηση εμπλέκει μια πλειάδα προσώπων, επαγγελματιών, φορέων που εμπλέκονται στην περίπτωση της κρίσης άμεσα και έμμεσα.
• Χρειάζεται όλοι αυτοί να συντονιστούν, να ενημερωθούν για το ιστορικό, την εξέλιξη των βημάτων που ακολουθήθηκαν και ο καθένας να πράξει το καθήκον που του αντιστοιχεί ανάλογα με την ειδικότητά του.
• Ο διαμεσολαβητής επομένως είναι ο συνδετικός ιστός, ο δίαυλος μεταξύ τους, αυτός που έχει ένα συγκεκριμένο όραμα για τη διαχείριση, το μοιράζεται με τους υπόλοιπους και καθοδηγεί τους εμπλεκόμενους στο ζητούμενο για τη βέλτιστη επίλυση της κρίσης.
• Πολλές φορές μπορεί να υπάρξουν αναμονές, καθυστερήσεις, ή ακόμα και παλινδρομήσεις, δείγματα ότι κάτι δεν εκτιμήθηκε στη σωστή κατεύθυνση. Σε αυτά τα σημεία χρειάζεται υπομονή, πίστη και ανασχεδιασμός, όσες φορές και αν χρειαστεί μέχρι να επιτευχθεί το επιθυμητό.
• Μπορεί ακόμα να προκύψουν νέα στοιχεία και χαρακτηριστικά της κρίσης που χρειάζεται να ενταχθούν στον σχεδιασμό εκ νέου.
• Αποτελεί μια διαδικασία σε εξέλιξη ζωντανή με συνεχή παρατήρηση και επανέλεγχο.

Η απώλεια

• Η έννοια της απώλειας σε μια διαχείριση κρίσης συνήθως μπορεί να ταυτίζεται με μια ήττα, παροδική ή αμετάκλητη.
• Με αυτό θέλουμε να γίνει κατανοητό ότι σε μια διαχείριση κρίσης μπορεί να προκύψουν στο δρόμο και παράλληλες κρίσεις, οι οποίες εννοιολογικά μπορεί να είναι συνδεμένες και χρειάζεται να γίνει διαχείριση και αυτών.
• Μια απώλεια κάθε μορφής χρειάζεται να γίνει αρχικά κατανοητή, να βιωθεί συναισθηματικά και τις περισσότερες φορές σε περιβάλλοντα όπως τα σχολικά που αφορούν κοινότητες, και ειδικούς πληθυσμούς ο συμβολισμός είναι ο κατεξοχήν τρόπος για να προσεγγίσει κανείς την έννοια της απώλειας και σαν ένα υπαρκτό γεγονός και σαν μια αφηρημένη έννοια.
• Υπάρχουν πολλές μορφές απώλειας, τις συνδέει το βασικό αίσθημα του αποχωρισμού και μάλιστα ενός βίαιου αποχωρισμού και οριστικού πιθανά και κατακλυσμιαίου σαν συμβάν χρονικό μερικές φορές.
• Χρειάζεται να δοθεί χρόνος ακόμα και στη συμβολική αναπαράσταση μιας απώλειας, ώστε το συναίσθημα να ξετυλιχθεί και να έρθει η κάθαρση και η λύτρωση.

Αποτίμηση

• Στις περιπτώσεις κρίσεων οι περιγραφές σε τρίτους συνήθως γίνονται με έναν τρόπο αόριστο, λόγω των ευαίσθητων δεδομένων.
• Είναι όμως τόσο σημαντική η διαχείριση κρίσης για μια σχολική μονάδα, την επωμίζονται συγκεκριμένοι θεσμικοί ρόλοι, που αναγκαστικά χρειάζεται να δρουν σε ένα μεταεπίπεδο παράλληλα με την λειτουργία της μονάδας, ώστε η τελευταία να είναι εφικτή χωρίς παρεμβολές.
• Ο διαμεσολαβητής είναι ένας ενορχηστρωτής, χρειάζεται να εφεύρει πολλούς τρόπους ισορροπίας για να ανασυντάξει τα δεδομένα.
• Μπορεί η δουλειά του να μη φαίνεται, κύριο μέλημά του όμως είναι να εξομαλύνει τα σημεία που η εξέλιξη της κρίσης μπορεί να προκαλέσει κάποιο μπλοκάρισμα στην περίπτωση, ή ακόμα και κάποια σύγκρουση που θα επιφέρει ανισορροπία στο σύστημα.
• Ο διαμεσολαβητής χρειάζεται να προβλέπει τις κινήσεις των δεδομένων νωρίτερα και να επεμβαίνει καθοδηγώντας τις περιπτώσεις στην εξομάλυνση και τη σύμπραξη.

Αποτίμηση

• Όσες αλλαγές και αν υπάρξουν με τον ανασχεδιασμό, η κύρια γραμμή οφείλει να είναι σταθερή, ο σκοπός είναι ένας και κοινός, κοινά αποδεκτός, ένα σιωπηρό ηθικό συμβόλαιο.
• Από εκεί και έπειτα γίνονται διακλαδώσεις σε στόχους και κατευθύνσεις για να φτάσουμε όσο νωρίτερα και όσο πιο σταθερά γίνεται στον τελικό μας σκοπό.
• Χρειάζεται σίγουρα εφευρετικότητα, ευελιξία, προσαρμοστικότητα και φαντασία ακόμα σε αυτό το στάδιο των ανατροπών.
• Τα αποτελέσματα όταν πια αρχίσουν να φαίνονται είναι μη αναστρέψιμα, είναι εδραιωμένα. Μπορεί πλέον η περίπτωση να προχωρήσει μόνο μπροστά και η εξέλιξη είναι μόνο ανοδική.
• Αυτό όμως που διασφάλισε αυτή την αμετάκλητη ανάδυση της αποτελεσματικότητας είναι η ολιστική θέαση της κρίσης, η ολιστική προσέγγιση της διαχείριση του προβλήματος.
• Όλο το μυστικό βρίσκεται στη συνέργεια, τη σύμπραξη, στη συμπλήρωση του παζλ, από διαφορετικούς επαγγελματίες που συμπλήρωσαν τη δική τους πέτρα στο ψηφιδωτό.
• Το αποτέλεσμα συνάδει με μια συστημική σκέψη ότι μια κρίση έχεις πολλές πλευρές προσέγγισης και ο ρόλος του διαμεσολαβητή διατρανώνει ακριβώς αυτή την αλήθεια.

Αποτίμηση

• Υπάρχουν μεταβλητές που διευκόλυναν αυτή την προσέγγιση της διαχείρισης μιας κρίσης σε μια σχολική μονάδα. Η αμετάκλητη ανάληψη ευθύνης είναι καταλυτική. Ο διαμεσολαβητής δεν μπορεί να πράξει αλλιώς. Κουβαλάει ένα φορτίο και η αποτελεσματικότητα στο τέλος του δρόμου είναι μονόδρομος. Η θεσμική ευθύνη συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ενός προσώπου, δεν διαχέεται και είναι αυτού του θεσμικού ρόλου που είναι εμπλεκόμενο λόγω φύσης της ιδιότητας του ρόλου.
• Υπάρχουν σίγουρα και μεταβλητές που δυσχεραίνουν το παραπάνω έργο. Η απουσία σύμπνοιας στο σύνολο είναι ένα τοξικός παράγοντας. Προκαλεί σύγχυση και αποπροσανατολισμό. Και είναι ο καίριος λόγος που ένας διαμεσολαβητής θα χρειαστεί να πάρει τη γενναία απόφαση ότι θα φέρει σε πέρας τον σκοπό ακόμα και αν χρειαστεί στο τέλος να μείνει μόνος του. Κάτι που με το πέρας θα συμβεί αφού στη διαδρομή θα αποχωρούν οι ρόλοι που ολοκλήρωσαν το καθήκον τους από πλευράς τους ή κάποιοι μπορεί να είχαν άρνηση συμμετοχής στη συνεργασία.

Αποτίμηση

• Κάθε διαχείριση κρίσης αποδίδει γνώση σε μια σχολική μονάδα. Και το μοντέλο της διαμεσολάβησης αποτελεί μια γερή παρακαταθήκη στη βιβλιοθήκη γνώσης μιας σχολικής κοινότητας.
• Δίνει μια βάση για μελλοντικές κρίσεις που χρειάζεται να επιλυθούν και δίνει την ασφάλεια ενός επιτυχούς αποτελέσματος χωρίς εξάρσεις.
• Ακόμα διαμορφώνει το ύφος μιας μονάδας στο πως στέκεται απέναντι σε κρίσεις. Δίνει ένα πλαίσιο σοφίας, ταπεινότητας, οικουμενισμού και μακροπρόθεσμου οράματος με βάση το κοινό καλό.
• Η μονάδα μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής, ώστε και άλλες σχολικές μονάδες να ακολουθήσουν αυτό το παράδειγμα και να στηθεί ένα δίκτυο μονάδων που θα αλληλοβοηθούνται στη διαχείριση κρίσεων με ακόμα περισσότερο ανθρώπινο δυναμικό και επαφές στο εξωσχολικό περιβάλλον.
• Άρα αυτό που καταλαβαίνουμε είναι, ότι η ήπια, αλλά αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων που προτρέπει το διαμεσολαβητικό μοντέλο, αποτελεί μια τάση εξωστρέφειας και αποφυγής συγκρούσεων μεταξύ φορέων, που στην εκπαίδευση νομοτελειακά δεν έχει κάποια θέση νοηματικά.

Αποτίμηση

• Το μοντέλο διαμεσολάβησης αυτό που προτείνει ουσιαστικά είναι ότι το σχολείο μέσα από τους θεσμικούς ρόλους που αναλαμβάνουν τη διαχείριση κρίσεων αναδύεται για την οικογένεια και την ευρύτερη τοπική κοινωνία σε ένα φάρο μέσα σε ένα τρικυμιώδες πέλαγος.
• Είναι το στήριγμα, το καταφύγιο, το ανάχωμα.
• Επομένως το σχολείο δεν μπορεί να έχει άλλο ρόλο από αυτό του γεφυροποιού και του διαμεσολαβητή, αλλά χρειάζεται να γίνει κατανοητό ότι αυτό είναι μια απόφαση ευθύνης και μια απόφαση χωρίς υπαναχώρηση.
• Μέσα από τα αποτελέσματα μπορεί να γαλουχηθεί μια νέα νοοτροπία στα σχολεία και τις οικογένειες.
• Η καλή πίστη και η καλή θέληση να βρεθούν λύσεις όταν προκύπτουν κρίσεις είναι καίριας σημασίας σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον πρωτίστως κοινωνικά.
• Υπάρχει κοινωνική κρίση. Είναι εδώ. Και τα σχολεία χρειάζεται να αποτελέσουν πρότυπα στο πως αυτές οι κρίσεις μπορούν να ξεπεραστούν με ένα πνεύμα ενωτικό.

Ευχαριστούμε για την παρακολούθηση

• Μερικές φορές οι κρίσεις είναι δείκτες για μια επικείμενη εξέλιξη και μετασχηματισμό.
• Είναι στο χέρι μας να τις ξεπερνάμε.
• Όταν σε μια σχολική μονάδα είναι γεγονός η επίλυση μιας κρίσης, η χαρά και η ικανοποίηση του διαμεσολαβητή για τους επωφελούμενους είναι τόση που άξιζε κάθε κόστος στον περιπετειώδη δρόμο της εξέλιξης μιας κρίσης.
• Καλό Καλοκαίρι!
• Δρ Σεβαστή Α. Αποστόλου