1 of 65

​

​

Seed to Tree:

Rantaian Nilai dan Kerjasama untuk Memulihkan Hutan Yang Berdaya Tahan di Malaysia

​

​

​

Seed to Tree:

Rantaian Nilai dan Kerjasama untuk Memulihkan Hutan Yang Berdaya Tahan di Malaysia

​

Meja Bulat: Penyertaan Orang Asli dan Komuniti Tempatan dalam Rantaian Bekalan Benih Untuk Restorasi

11 - 12 Nov 2025

2 of 65

Mengenai TRCRC & Projek Seed to Tree

3 of 65

Untuk memulihara dan memelihara spesies tumbuhan hutan hujan tropika yang terancam serta menyokong organisasi lain dalam usaha memupuk dan mengekalkan ekosistem hutan yang stabil.

​

VISI

MISI

Menyebarkan kesedaran tentang alam sekitar melalui pendidikan dam pendekatan awam.

Mencari penyelesaian dalam pemuliharaan hutan melalui pembangunan dan pengurusan mampan

Mengenali TRCRC

4 of 65

Kerja Kami

Mengutip biji benih pokok Dipterokarpa yang terancam dari seluruh negara

Anak pokok ditanam semula di tapak Tropical Rainforest Living Collection

Biji benih tersebut dijaga dalam nurseri selama 2 tahun

Anak pokok yang berlebihan ditanam di tapak penghutanan semula yang lain

5 of 65

Tropical Rainforest Living Collections

500 ha

Amanjaya Forest Reserve, Perak

224 ha

Merisuli, Lahad Datu, Sabah

1.42 ha

Elmina, Selangor

90,000+

anak pokok dalam nurseri

175

spesies pokok dikutip

​

61

spesies terancam

6 of 65

Meningkatkan keupayaan para pelaksana pemulihan untuk memilih spesies pokok yang sesuai dengan tapak serta menepati objektif pemulihan projek.

​

Meningkatkan ketersediaan benih dan anak benih berkualiti bagi spesies pokok natif

​

Meningkatkan penyertaan komuniti tempatan dan masyarakat Orang Asli dalam rantaian bekalan benih dan anak pokok. 

​

Tiga Matlamat Projek Seed to Tree:

7 of 65

Aplikasi MyFarmTrees

Satu sistem jaminan & pemantauan yang dapat menambah kualiti & nilai benih dengan data asal usulnya

8 of 65

SESI UJI KAJI DAN LATIHAN PERINTIS APLIKASI MyFarmTrees 

Sesi latihan perintis MyFarmTrees Apps telah diadakan pada 19 Ogos 2025, bersama 14 orang perserta daripada komuniti di RPS Air Banun Perak, Malaysia.

Kami akan mengadakan satu demonstrasi apps ini pada 12hb Nov

9 of 65

10 of 65

Kejayaan restorasi bergantung pada ilmu berharga yang dipegang oleh komuniti Orang Asli - antaranya: ilmu tentang kegunaan pokok; kemahiran untuk menjejaki hutan, mengenali dan mencari pelbagai spesies pokok.

11 of 65

Sesi Temu Bual bersama

KAPOK & KOPEL (Koperasi Orang Asal) di Kinabatangan, Sabah

Sesi Temu Bual bersama komuniti OA dari RPS Air Banun dan Royal Belum

Sesi Temu Bual bersama

OA di Kg. Batu 12, Batu 16 di Gombak, Kg. .Kemensah, Kg. Air Kunung, Kg. Bt. Lagong

12 of 65

​

​

Bengkel Seed to Tree yang pertama berjaya dilaksanakan pada Ogos yang lepas

dihadiri oleh En. Hamid, Cik Yah, Major Kalam, serta stakeholder yang lain

​

Meja Bulat hari ini adalah Bengkel Seed to Tree yang kedua ...

13 of 65

    • Menyediakan ruang bagi masyarakat Orang Asli dan komuniti tempatan dari Perak, Selangor, dan Pahang untuk saling berkongsi pengalaman dan pengetahuan dalam usaha membangunkan perniagaan.

​

    • Mendapatkan maklum balas bagi merangka program Seed to Tree yang seterusnya (e.g. Katalog Bekalan Benih untuk Restorasi; garis panduan perdagangan benih dan anak pokok.

​

​

    • Mengumpul maklumat bagi merangka pelan perniagaan benih melalui aktiviti lawatan ke tapak-tapak Program Seed Buyback Guarantee di Tasik Chini, OA Organik, dan Jaringan Akar.

​

Objektif Meja Bulat - Orang Asli & Komuniti Tempatan dalam Rantaian Nilai Restorasi

14 of 65

Tentatif

15 of 65

16 of 65

17 of 65

Sesi Perkongsian dari Komuniti

18 of 65

RPS Air Banun - Koperasi Air Banun

19 of 65

Cik Yah

20 of 65

Cik Yah

21 of 65

Cik Yah

22 of 65

Cik Yah

23 of 65

Cik Yah

24 of 65

Cik Yah

25 of 65

Kampung Semelor, RPS Air Banun - Koperasi Kampung Semelor

26 of 65

Sesi Perkongsian dari Program Seedling Buyback Guarantee

27 of 65

Sesi Bergambar Bersama

28 of 65

Cabaran dalam Rantaian Nilai Restorasi & Cadangan Penyelesaian

29 of 65

TOPIK 1:

Dasar dan Undang-undang

30 of 65

​

Cabaran untuk mendapatkan permit kemasukan hutan simpan dan pengeluaran anak pokok untuk perjualan

​

Akta Perhutanan Negara 1984 (subseksyen 62(2)(b))

membenarkan pengambilan hasil hutan untuk kegunaan domestik dan bukan untuk dijual atau diaut keuntungan di tanah kerajaan atau hutan bersekutu, tidak meliputi Hutan Simpan Kekal (Hutan Simpan)

Wildlife Conservation Act 2010 (Section 51)

membenarkan ahli komuniti Orang Asli memburu hidupan liar tertentu yang dilindungi, tetapi hanya untuk keperluan domestik mereka dan bukan untuk dijual atau mengaut keuntungan

Akta Perhutanan Negara 1984 (seksyen 47)

mewajibkan sesiapa sahaja untuk mendapatkan permit sebelum memasuki Hutan Simpan Kekal.

Source: Sahabat Alam Malaysia

Cabaran 1

31 of 65

Cabaran 2:

​

Sistem Permit yang kompleks di bawah Akta Perhutanan Negara 1984 [Akta 313] Hasil Hutan Bukan Kayu

Lebih kepada operasi berskala besar - pembalakan dan konsesi hutan.

Tidak sesuai dengan skala dan matlamat penanaman anak pokok

Melibatkan kelulusan daripada pelbagai jabatan.

Cabaran 2

32 of 65

Cadangan

Pahang Seed Buyback Guarantee Program

ICCFS Air Banun Community Nusery

Mencadangkan projek komuniti untuk dibentangkan kepada Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri) di bawah JKSSH untuk permit khas, pengurangan kos, pengecualian deposit dan permohonan dipermudahkan

Mengesahkan pengeluaran komuniti berskala kecil di bawah rangka kerja Perhutanan Sosial dengan jabatan perhutanan negeri untuk menyokong kerja restorasi dan mendapatkan pengecualian permit

Memperkenalkan garis panduan mengenai laluan undang-undang yang senang difahami.

01

02

03

Cth:

33 of 65

​

​

Sistem Permit yang rumit di bawah Akta Perhutanan Negara 1984 [Akta 313] Hasil Hutan Bukan Kayu

​

​

Cabaran untuk mendapatkan permit kemasukan hutan simpan dan pengeluaran anak pokok untuk perjualan

​

Jawatankuasa Pembangunan dan Keselamatan Kg. Orang Asli (JPKKOA)

SKM (for cooperatives)

SSM (for enterprises, partnerships, or Sdn. Bhd)

PENDAFTARAN KOMUNITI NURSERI

Nurseri Komuniti

    • Kumpulan berdaftar memastikan komuniti ada kapasiti untuk menerima pembayaran dan mengurus kewangan
    • Membolehkan transaksi formal dikendalikan oleh komuniti.
    • Untuk menerima pembayaran jualan anak pokok

Kepentingan

Cabaran 1

Cabaran 2

Source: Garis Panduan IC-CFS

34 of 65

TOPIK 2:

Perniagaan/Kos

35 of 65

CABARAN 1

Pasaran

Terdapat lebihan bekalan anak benih di tapak semaian

Saingan pasaran dengan pembekal yang lebih besar

Tiada penetapan harga yang seragam

Prosedur kewangan kerajaan yang menyukarkan pembelian anak benih tambahan

Pembeli tidak tahu mana nak cari pembekal

Permintaan yang tidak stabil & tidak berkekalan

Kurangnya perundingan komuniti mengenai harga yang berpatutan

Kurangnya permintaan untuk spesies restorasi

36 of 65

Fokus pada kualiti dan nilai tambah

''Sijil Lahir''

Benih

Mempelbagaikan spesies

Menyemai berdasarkan kontrak tetap dengan pembeli

Tingkatkan Strategi Pemasaran

Cari Pembeli Landskap (cth: JLN)

Tubuhkan Grup WhatsApp - "Pasar Restorasi"?

Tubuhkan Pusat Pengumpulan anak pokok dari nurseri kecil

Katalog Bekalan Benih Untuk Restorasi

CADANGAN PENYELESAIAN

37 of 65

Dasar kerajaan yang menyokong pembekal komuniti (tender, prosedur) yang berdaftar

Dasar yang menyokong pengunaan pelbagai spesies tempatan

Menjalinkan kolaborasi perolehan dengan pihak berkuasa tempatan, projek penanaman pokok dan pemaju swasta

Libatkan Komuniti dalam Penetapan Harga

Menetapkan harga benih berdasarkan kriteria yang telus dan berpatutan

CADANGAN PENYELESAIAN

38 of 65

Katalog Bekalan Benih Restorasi

Katalog ini bertujuan:

    • Mengumpul & menyebarkan maklumat tentang pembekal dan pembeli benih bagi tujuan pemulihan hutan.

​

Hasil yang diharapkan:

    • Menjalinkan hubungan antara pembekal OA dan pembeli.

​

Cabaran:

    • Pasaran perlu dipantau kerana benih hutan adalah hasil hutan yang terkawal.

Link untuk mendaftar

39 of 65

CABARAN 2

Dana dan Ketidakstabilan Kewangan

Projek pemulihan bergantung kepada geran.

01

Kos permulaan yang tinggi, dan ketiadaan dana berterusan

02

Bisnes tidak dapat berkembang kerana kos logistik yang tinggi di kampung OA yang terpencil.

03

Kekurangan insentif untuk inovasi

04

40 of 65

4

Kenal pasti sumber bantuan atau dana yang OA boleh mohon daripada jabatan kerajaan dan sumber lain.

1

2

3

Mewujudkan peluang pekerjaan untuk komuniti Orang Asli

(aktiviti pemulihan hutan, seperti penanaman pokok dan pemetaan sumber benih).

Cari cara baharu untuk pastikan dana tidak terhenti

(dana pusingan, social enterprise, atau campuran dana daripada beberapa sumber).

Pelbagaikan sumber pendapatan

CADANGAN PENYELESAIAN

41 of 65

TOPIK 3:

Pembangunan Kapasiti

42 of 65

CABARAN 1

Kekurangan dalam Perekaan Pembangunan Kapasiti Komuniti OA

​

Projek bersifat jangka pendek dan tidak dirancang untuk membina kemahiran secara berterusan

Komuniti OA memerlukan bimbingan berterusan dan kesinambungan kemahiran selepas latihan awal

​

Projek terlepas pandang kos sebenar (Kos perjalanan, bimbingan, bahan latihan) bagi pembangunan kapasiti untuk komuniti

Tiada sistem pelapis / pemindahan ilmu

​

Akses yang terhad kepada program latihan

(Bahasa, Lokasi)

43 of 65

    • Mempunyai mekanisma pemindahan ilmu/ kemahiran

Prinsip 1 : Reka Bentuk Projek

    • Menitikberatkan pengekalan pembangunan kapasiti untuk jangka masa panjang - dengan:

komunikasi berterusan

Bimbingan

Susulan

Prinsip 2 : Penglibatan Pemimpin Komuniti

    • Pembangunan kapasiti perlu direka bersama pemimpin komuniti

Prinsip-Prinsip untuk Pembangunan Kapasiti Komuniti

44 of 65

Prinsip 3 : Mengiktiraf Kos Tersembunyi

    • Penaja/ pencadang projek perlu sedar akan kewangan dan logistik yang diperlukan bagi pembanguan kapasiti - termasuk

kos perjalanan

kos ganti pendapatan

kos tenaga kerja

Prinsip 4 : Menterjemah Bahan/ Maklumat Latihan

    • Menterjemah maklumat yang kompleks kepada format yang mesra komuniti
    • Menggunakan reka bentuk visual

Prinsip-Prinsip untuk Pembangunan Kapasiti Komuniti

45 of 65

Prinsip 5 : Mengiktiraf Pengetahuan & Keupayaan Komuniti

    • Sentiasa terangkan sebab dan rasional di sebalik sesuatu projek, dasar, atau cadangan, supaya komuniti dapat memahaminya secara menyeluruh.

Prinsip 6 : Galakkan Penyertaan Wanita, Belia, dan Golongan Kurang Upaya

    • Aktiviti pembangunan kapasiti perlu melibatkan penyertaan aktif daripada semua golongan bagi menggalakkan kepimpinan dan pemindahan pengetahuan yang saksama

Prinsip-Prinsip untuk Pembangunan Kapasiti Komuniti

46 of 65

Pengurusan tapak semaian

Kemahiran menggabungkan pengetahuan tradisi OA dengan amalan sains perhutanan

Jurang Kemahiran Teknikal

Pengendalian benih

Pengecaman spesies

Peningkatan % pertumbuhan anak pokok

Teknik penuaian lestari

CABARAN 2

47 of 65

Jurang Pengurusan Pentadbiran & Perniagaan

Kajian pasaran

Strategi pemasaran & perniagaan

Maklumat sumber dana

Cara memohon dana

Kemahiran tadbir urus

Ilmu pemetaan tanah komuniti

Kemahiran permohonan permit

CABARAN 3

48 of 65

Sesi Perbincangan dalam Kumpulan Kecil

49 of 65

50 of 65

TOPIK 1:

Dasar dan Undang-undang

51 of 65

Cadangan

Pahang Seed Buyback Guarantee Program

ICCFS Air Banun Community Nusery

Mencadangkan projek komuniti untuk dibentangkan kepada Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri) di bawah JKSSH untuk permit khas, pengurangan kos, pengecualian deposit dan permohonan dipermudahkan

Mengesahkan pengeluaran komuniti berskala kecil di bawah rangka kerja Perhutanan Sosial dengan jabatan perhutanan negeri untuk menyokong kerja restorasi dan mendapatkan pengecualian permit

Memperkenalkan garis panduan mengenai laluan undang-undang yang senang difahami.

01

02

03

Cth:

52 of 65

​

​

Sistem Permit yang kompleks di bawah Akta Perhutanan Negara 1984 [Akta 313] Hasil Hutan Bukan Kayu

​

​

Cabaran untuk mendapatkan permit kemasukan hutan simpan dan pengeluaran anak pokok untuk perjualan

​

Jawatankuasa Pembangunan dan Keselamatan Kg. Orang Asli (JPKKOA)

SKM (for cooperatives)

SSM (for enterprises, partnerships, or Sdn. Bhd)

PENDAFTARAN KOMUNITI NURSERI

Nurseri Komuniti

    • Kumpulan berdaftar memastikan komuniti ada kapasiti untuk menerima pembayaran dan mengurus kewangan
    • Membolehkan transaksi formal dikendalikan oleh komuniti.
    • Untuk menerima pembayaran jualan anak pokok

Kepentingan

Cabaran 1

Cabaran 2

Source: Garis Panduan IC-CFS

53 of 65

PERBINCANGAN

Soalan 1:

Sesi undian : Penyelesaian manakah yang ingin diutamakan untuk tindakan oleh komuniti Orang Asli?

(Berdasarkan cadangan penyelesaian yang telah dikemukakan)

54 of 65

PERBINCANGAN

Soalan 2:

Apakah perasaan anda selepas mendengari cadangan penubuhan projek komuniti nurseri?

​

Adakah anda ingin berkongsi cadangan lain untuk TRCRC untuk melajutkan cara bekerjasama yang lebih baik?

55 of 65

PERBINCANGAN

Soalan 3:

Sesi undian : Adakah mana-mana pihak berkepentingan yang anda ingin menghubungi untuk penubuhan komuniti nurseri yang terancang?

(Berdasarkan cadangan penyelesaian yang telah dikemukakan)

56 of 65

TOPIK 2:

Perniagaan/Kos

57 of 65

Fokus pada kualiti dan nilai tambah

''Sijil Lahir''

Benih

Mempelbagaikan spesies

Menyemai berdasarkan kontrak tetap dengan pembeli

Tingkatkan Strategi Pemasaran

Cari Pembeli Landskap (cth: JLN)

Tubuhkan Group WhatsApp - "Pasar Restorasi"?

Tubuhkan Pusat Pengumpulan anak pokok dari satelit nurseri

Katalog Bekalan Benih Restorasi

CADANGAN PENYELESAIAN

58 of 65

Dasar kerajaan yang menyokong pembekal komuniti (tender, prosedur)

Dasar yang menyokong pengunaan pelbagai spesies tempatan

Menjalinkan kolaborasi perolehan dengan pihak berkuasa tempatan, projek penanaman pokok dan pemaju swasta

Libatkan Komuniti dalam Penetapan Harga

Menetapkan harga benih berdasarkan kriteria yang telus dan berpatutan

CADANGAN PENYELESAIAN

59 of 65

4

Kenal pasti sumber bantuan atau dana yang OA boleh mohon daripada jabatan kerajaan dan sumber lain.

1

2

3

Mewujudkan peluang pekerjaan untuk komuniti Orang Asli

(aktiviti pemulihan hutan, seperti penanaman pokok dan pemetaan sumber benih).

Cari cara baharu untuk pastikan dana tidak terhenti

(dana pusingan, social enterprise, atau campuran dana daripada beberapa sumber).

Pelbagaikan sumber pendapatan

CADANGAN PENYELESAIAN

60 of 65

PERBINCANGAN

Soalan 1:

Sesi undian : Penyelesaian manakah yang ingin diutamakan untuk tindakan oleh komuniti Orang Asli?

Pilih 5

(Berdasarkan cadangan penyelesaian yang telah dikemukakan)

61 of 65

Katalog Bekalan Benih Restorasi

Katalog ini bertujuan:

    • Mengumpul & menyebarkan maklumat tentang pembekal dan pembeli benih bagi tujuan pemulihan hutan.

​

Hasil yang diharapkan:

    • Menjalinkan hubungan antara pembekal OA dan pembeli.

​

Cabaran:

    • Pasaran perlu dipantau kerana benih hutan adalah hasil hutan yang terkawal.

Link untuk mendaftar

62 of 65

TOPIK 3:

Pembangunan Kapasiti

63 of 65

PERBINCANGAN

Adakah anda bersetuju dengan prinsip-prinsip ini? (Pg 31-33)

​

Pada pendapat anda, apakah topik/ perkara lain yang perlu ditambah atau diubah dalam garis panduan ini?

​

Ada tak garis panduan lain seperti ini?

TOPIK: PRINSIP2 PEMBANGUNAN KAPASITI KOMUNITI

TOPIK: FORMAT LATIHAN

Sesi Undian:

​

Apakah format latihan yang lebih efektif?

    • bengkel bersemuka
    • tutorial video (panjang atau pendek)
    • buku panduan bercetak
    • buku panduan digital
    • poster bercetak

​

Apakah bahasa pilihan bagi latihan ini?

64 of 65

Perbincangan 1

Cadangkan: Apakah kemahiran teknikal lain yang para komuniti perlukan?

​

Perbincangan 2

Sesi Undian: Antara cadangan yang dikemukakan, apakah 3 kemahiran teknikal yang anda rasa perlu diutamakan?

​

Perbincangan 3

Cadangkan: Siapa yang boleh dihubungi untuk memohon latihan dalam bidang ini?

​

Pengurusan tapak semaian

Kemahiran menggabungkan pengetahuan tradisi OA dengan amalan sains perhutanan

Kemahiran Teknikal

Pengendalian benih

Pengecaman spesies

Peningkatan % pertumbuhan anak pokok

Teknik penuaian lestari

65 of 65

Sesi Undian: Antara kemahiran yang dikemukakan, pilih 3 kemahiran yang harus diutamakan?

    • Kemahiran keusahawanan

2. Kemahiran memohon dana

ADAKAH INI KEMAHIRAN YANG DIPERLUKAN OLEH KOMUNITI KAMU?

3. Kemahiran tadbir urus dan permohonan permit

4. Kemahiran mengurus dana/kewangan

5. Kemahiran pemetaan tanah komuniti

Cadangkan: Siapa yang boleh dihubungi untuk memohon latihan dalam bidang ini?