SAYFA :220-221-222-223-224-225
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1. İlk iletişim araçları olarak nelerden yararlanıldı?
İlk iletişim araçları olarak mağara duvarlarına çizilen resimler, duman, ulaklar ve posta güvercinlerinden yararlanılmıştır.
2. Elektrikli telgraf makinesi ilk ne zaman, kim tarafından üretilmiştir?
İlk elektrikli telgraf makinesi, 1837’de İngiliz mucitler William Cook ve Charles Wheatstone tarafından üretilmiştir.
3. Telefonun mucidi kimdir? Araştırınız.
Telefonun mucidi Alexander Graham Bell’dir.
GÖRSEL YORUMLAMA
OKUMA ÇALIŞMASI
Aşağıda, bilgilendirici bir metin verilmiştir. Metni noktalama işaretlerine ve türün özelliklerine uygun biçimde sesli okuyunuz. Metni okurken işaretleyerek veya tartışarak okuma yönteminden yararlanabilirsiniz.
Mesaj gönderme makinelerinin, 19. yüzyılda icadından önce, haberleşme çok zor ve yavaştı. İnsanların haber iletme yöntemleri, ulaklarla mektup gönderme ya da tamtam, duman, ateş, kilise çanı ve yansıtıcı aynalarla işaret göndermeden ibaretti. Bunlardan çoğu yalnızca kısa mesafelerde işliyor, uzun mesafeler arasındaki mektuplaşmaysa çok uzun sürüyordu. Buharlı gemilerin icadından sonra bile Avrupa’dan gönderilen bir mektubun Avustralya’ya ulaşması aylar alıyordu.
Claude Chappe (Klod Şape) (1763-1805) adlı Fransız, “uzaktan yazma” anlamına gelen telgraf adında bir sistem ortaya attı. Tepelerin üzerine kurulmuş kulelerden bir ağ oluşturdu. Her kulenin üzerinde 49 değişik konuma ayarlanabilen iki uzun oka sahip bir makine vardı. Her konum bir harfe ya da rakama karşılık geliyordu. Operatörler böylece bir kuleden öbürüne mesaj gönderebiliyordu.
Bu sistem çok başarılı oldu. 19. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Fransa’daki kule ağı 4828 km’lik bir mesafeyi kaplar duruma gelmişti. İlk elektrikli telgraf makinesini 1837’de İngiliz mucitler William Cooke (Vilyım Kuk) (1806-79) ve Charles Wheatstone (Çarls Vitston) (1802-75) üretti. Alıcı cihaza teller üzerinden elektrik akımı gönderiliyordu. Elektrik akımı, alıcı cihazın kadranındaki bir dizi iğneyi hareket ettiriyordu. İğnelerin kadranda gösterdiği harfler mesajı oluşturuyordu.
1843’te Amerikalı sanatçı Samuel Morse (Samuel Mors) (1791-1872), Cooke ve Wheatstone’un makinesinde kullanılanın yerini alan yeni bir telgraf kodu tasarladı. Alfabedeki her harfe nokta ve çizgilerden oluşan bir kod verdi. Mesaj gönderilirken uzun elektrik sinyali çizgi, kısa elektrik sinyali nokta anlamına geliyordu. Bilindiği gibi mors alfabesi bugün hâlâ kullanılmaktadır.�Morse, Baltimore’dan Washington’a uzanan 60 km’lik bir telgraf hattı kurarak bulduğu alfabeyi yaygınlaştırdı. Bu hattı başkanlık seçimlerine ait haberleri iletmek için kullandı.
1858’de Charles Wheatstone, yeni bir sistem oluşturdu. Mesaj mors alfabesine göre uzun kâğıt şeritlere deliniyor, delikli şeritler de telgraf makinesine veriliyordu. Hattın öteki ucundaysa bir kalem, alınan sinyalleri başka bir şeride geçiriyordu. Sonunda kalemin yerini ses çıkaran bir düdük aldı. Bu düdük çizgilerde uzunca, noktalarda kısa sesler çıkarıyordu. Bu sesleri dinleyen operatör, kodlanmış mesajı yazıya çeviriyordu.
Kimi mucitler uzun mesafelerden konuşabilmeyi sağlayan aygıtlar yapmaya çalıştılar. Bu konuda çığır açan kişi, ABD’de yaşayan Alexander Graham Bell (Aleksandır Graham Bel) (1847-1922) adlı İskoç olmuştur. Önceleri bir sağırlar okulunu yöneten Bell, daha sonra çalışmalarını üniversitede sürdürmüştür. Bell ve Thomas Watson (1854-1934) adlı elektrik mühendisleri, bir gönderici (mikrofon) ve bir alıcıdan (kulaklık) oluşan bir aygıt yaptılar
Mikrofon, sesi değişken elektrik akımına dönüştürüyordu. Bu elektrik akımı da bir tel aracılığıyla gönderildiği kulaklıkta tekrar sese dönüştürülüyordu. Tarihteki ilk telefon konuşmasını 10 Mart 1876’da Bell yapmıştır. Pantolonuna asit dökmüştü ve arkadaşına “Bay Watson, lütfen hemen gelir misiniz, size ihtiyacım var.” demiştir. İlk telefon santrali 1877’de Connecticut’ta açılmıştır. Burada telefon operatörleri, konuşmacılar arasındaki bağlantıyı elle yapıyorlardı.
Uydular, Dünya’nın çevresinde dolanan insansız uzay araçlarıdır; televizyon görüntülerini ve telefon konuşmalarını iletir. Ayrıca hava ve denizlerin durumu hakkında bilgiler gönderir. 1957’de SSCB, Dünya’nın çevresinde dolanan ilk insan yapımı cisim olan Sputnik adlı uyduyu fırlatmıştır. 1960’ta da ABD, Courier ve Echo adlı uyduları fırlattı. Bunlar aracılığıyla ABD ile Avrupa arasında ilk uydu telefon haberleşmesi başladı.
ABD, telefon haberleşmesinin yanı sıra, ilk kez canlı televizyon yayını yapan Telstar adlı uyduyu 1962’de fırlattı. Bu uydu aynı anda 60 telefon konuşmasını ya da bir televizyon kanalının yayınını iletebiliyordu. Bugün dünyanın her bölgesi, kusursuz uydu ağlarıyla birbirine bağlanmış bulunuyor. Şirketler kendi iletişim gereksinimlerini karşılamak için özel uydular bile satın alabiliyor.
Ulak
Tamtam
Operatör
Haberci
Bazı olayları haber vermeye veya açıklamaya yarayan, davulla yapılan ses
Santrale bakan kimse
Kadran
Kod
Şerit
Saat, pusula vb. araçlarda, üzerinde yazı, rakam veya başka işaretler bulunan düzlem
Bir bilgiyi ifade etmek veya bilgiye ulaşmak için kullanılan simge veya simgeler dizisi.
Herhangi bir maddenin dar, düz, ince ve uzun parçası
Çığır açmak
Asit
Santral
Bir alanda yeni bir yol, yöntem başlatmak
Turnusolün mavi rengini kırmızıya çevirmek özelliğinde olan ve birleşimindeki hidrojenin yerine maden alarak tuz oluşturan hidrojenli birleşik
Telefonların bağlı olduğu merkez
İlk olarak elektrikli telgraf makinesini 1837’de İngiliz mucit William Coke ve Charles Wheatstone üretti.
Kimi mucitler uzun mesafelerden konuşabilmeyi sağlayan aygıtlar yapmaya çalıştılar. Fakat bu konuda çığır açan kişi, ABD’de yaşayan Alexande Graham Bell oldu.
Önceleri bir sağırlar okulunu yöneten Bell, son olarak bir üniversitede çalıştı.
Bell, telefonu icat etti, aksi takdirde günümüzdeki gelişmiş iletişim dünyası olmayacaktı.
İnsanların haber iletme yöntemleri eskiden sınırlı mesafeleri kapsıyordu. Oysaki günümüzde bu sınır ortadan kalkmıştır.
İletişim araçları özellikle 19. yüzyılın ortalarında gelişmeye başlamıştır.
Alıcı cihaza teller üzerinden gönderilen elektrik akımı, bir başka deyişle mesajı oluşturan sesler, iğneler yardımıyla harflere dönüştürülüyor.
İnsanların ilk haberleşme yöntemleri nelerdir? Sıralayınız.
İnsanların ilk haber iletme yöntemleri, ulaklarla mektup gönderme, tamtam, duman, ateş, kilise çanı ve yansıtıcı aynalarla işaret göndermektir.
“Uzaktan yazma” anlamına gelen iletişim aracının adı nedir? Kim icat etmiştir?
“Uzaktan yazma” anlamına gelen iletişim aracının adı nedir? Kim icat etmiştir?
Telgraf makinesini kim geliştirmiştir? Hangi alfabeyle iletişim sağlanmıştır?
Telgraf makinesini 1843’te Amerikalı sanatçı Samuel Morse geliştirmiştir. İletişim mors alfabesiyle sağlanmıştır.
Graham Bell’in icat ettiği telefon makinesinin iki ana unsurunu neler oluşturmuştur?
Graham Bell’in icat ettiği telefon makinesinin iki ana unsurunu gönderici (mikrofon) ve alıcı (kulaklık) oluşturmuştur.
Tarihte ilk telefon konuşmasını kim, hangi tarihte yapmıştır?
Tarihteki ilk telefon konuşmasını 10 Mart 1876’da Alexander Graham Bell yapmıştır.
Günümüzde iletişim dünyası hangi gelişmeleri yaşıyor? Yorumlayınız.
Günümüzde iletişim dünyasında uydular önemli bir yere sahiptir. Bugün dünyanın her bölgesi, kusursuz uydu ağlarıyla birbirine bağlanmış bulunuyor. Şirketler kendi iletişim gereksinimlerini karşılamak için özel uydular bile satın alabiliyor. İnternetin yaygınlaşması da iletişim için çok önemlidir.
Kimi mucitler uzun mesafelerden konuşabilmeyi sağlayan aygıtlar yapmaya çalıştılar.
mucitler
mesafelerden
aygıtlar
mucit
-ler
mesafe
-ler
-den
aygıt
-lar
kök
Çoğul eki
kök
Yönelme hâli
Çoğul eki
kök
Çoğul eki
Kimi mucitler uzun mesafelerden konuşabilmeyi sağlayan aygıtlar yapmaya çalıştılar.
yapmaya
çalıştılar.
yapma
-y-a
çalış
-tı
-lar
Yönelme hâli
kök
kök
Görülen
Geçmiş zaman
Şahıs eki
Pantolonuna asit dökmüştü ve arkadaşına “Bay Watson, lütfen hemen gelir misiniz, size ihtiyacım var.” demiştir.
Pantolonuna
dökmüştü
gelir misiniz
pantolon
-u
-n-a
dök
-müş
-tü
gel
-ir
-mi
-sin
kök
kök
kök
İyelik eki
Yönelme hâli
Duy.geç.zaman
Ek-fiilin hikayesi
Geniş zaman
Soru eki
Şahıs eki
Pantolonuna asit dökmüştü ve arkadaşına “Bay Watson, lütfen hemen gelir misiniz, size ihtiyacım var.” demiştir.
size
ihtiyacım
demiştir.
siz
-e
ihtiyaç
-ım
de
-miş
-tir
kök
kök
kök
Yönelme hâli
İyelik eki
Duy.ge.za
Ek fiilin geniş zamanı
Alıcı cihaza teller üzerinden elektrik akımı gönderiliyordu.
cihaza
teller
üzerinden
cihaz
-a
tel
-ler
üzeri
-n-den
kök
kök
kök
Yönelme hâli
Çoğul eki
Bulunma hâli
Alıcı cihaza teller üzerinden elektrik akımı gönderiliyordu.
akımı
gönderiliyordu
akım
-ı
gönderil
-yor
-du
kök
kök
Belirtme durum eki
Şimdiki zaman
Hikaye birleşik zaman eki
Yaşadığımız çağ “teknoloji çağı”. Bizler de teknolojinin çocuklarıyız. Onun için maalesef iletişim araçlarından mektup ve radyo artık birer nostaljik unsur olarak kalmış gibidir. Televizyon, bilgisayar ve özellikle de cep telefonu ve tabletin yaygınlaşması ve bunların internetle buluşması sonucu bu cihazlar, en çok kullanılan iletişim araçları oldu. Hatta öyle ki televizyon da bu sıralamanın epey gerilerinde kaldı. Bunların yanı sıra dergi, gazete ve kitap radyo ve mektuba göre biraz daha şanslı durumda. Çünkü özellikle kitap aşıklarının varlığı her dönemde varlığını koruyor.
İLETİŞİMDE YOZLAŞMA
Günümüzde iletişim araçları, teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte büyük bir çeşitlilik ve erişim kolaylığı sunmaktadır. İnsanlar, çevrelerinde yaşayan diğer insanlarla iletişim kurmak ve bilgi alışverişinde bulunmak için çeşitli araçları etkin bir şekilde kullanmaktadır.
İletişim aracı olarak en çok akıllı telefonlar kullanılmaktadır. Artık insanların bir gözleri yaptıkları işteyse bir gözleri de Whatsapp, Instagram, Twitter gibi sosyal medya uygulamalarında. Bu durum iş verimliliğinin azalmasına neden olabilmektedir. Hatta bir iş yerinin camında şöyle yazıyordu: ”Sürekli telefonla oynamayacak personel aranıyor.”
Evet, iletişim araçları çoğaldı, seçenekler arttı ama bunlar maalesef bilinçsizce kullanılıyor. Karşımıza her gün saçma sapan görüntüler, haberler, videolar çıkıyor. İnsanlar bir yemek yemenin, bir yeri gezmenin keyfini, yediğini ve gezdiğini paylaşma telaşından dolayı çıkaramıyor. Sonuç olarak her şey sıradanlaşıyor ve değerini kaybediyor.
Bilim ve teknoloji ile ilgili merak ettiğiniz bir konuyu araştırıp sonuçları sınıfta paylaşmak için hazırlık yapınız.
Yardım almadan başardığınız bir iş oldu mu? Olduysa neler hissettiniz? Anlatmak için hazırlık yapınız.
Martıların en belirgin özellikleri nelerdir? Araştırınız.
MEHMET POLAT