วิชาวิทยาศาสตร์

เคมี

1. นักเรียนสามารถอธิบายและเปรียบเทียบการแยกสารผสมโดยการหยิบออก การร่อน

การใช้แม่เหล็กดูด การกรอง การตกตะกอน การใช้กรวยแยก และการรินออกได้

2. นักเรียนสามารถเลือกวิธีที่เหมาะสมเพื่อแยกสารที่ต้องการออกจากสารผสมที่เป็น� สารเนื้อผสมได้ �3. นักเรียนสามารถอธิบายการแยกสารโดยการระเหยแห้ง การตกผลึก การกลั่นได้ �4. นักเรียนสามารถเลือกวิธีที่เหมาะสมเพื่อแยกสารที่ต้องการออกจากสารผสมที่เป็น� สารเนื้อเดียวได้

5. นักเรียนสามารถนำวิธีการแยกสารไปใช้ประโยชน์และแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันได้

​

จุดประสงค์การเรียนรู้

แผนผังมโนทัศน์

​

บท การแยกสารผสม

เรื่อง แยกของแข็งออกจากสารผสม

เรื่อง แยกของเหลวออกจากสารผสม

​

บท การแยกสารผสมเนื้อเดียว

เรื่อง การแยกของแข็งหรือของเหลวที่ละลายในของเหลว

เป็นสารละลาย

การแยกสารผสม

สารผสมเนื้อผสม

การหยิบออก

เป็นการแยกสารผสมที่เป็นของแข็งขนาดใหญ่และมีลักษณะแตกต่างกันชัดเจน

เช่น ขนาดต่างกัน สีต่างกัน รูปร่างต่างกัน

ตัวอย่างเช่น การเลือกหยิบถั่วที่ต้องการรับประทานออกจากถั่วผสมหลายชนิด

การหยิบเหรียญทองออกจากเหรียญชนิดอื่น

การร่อน (sieving)

เป็นการแยกสารผสมที่เป็นของแข็งซึ่งมีขนาดแตกต่างกัน แต่ของแข็งนั้นมีขนาดเล็ก

หรือมีปริมาณมากจนยากต่อการหยิบออก

การร่อน (sieving)

ตัวอย่างเช่น การร่อนกรวดที่ปนกับทรายโดยใช้ตะแกรงร่อน

การใช้แม่เหล็กดููด

เป็นการแยกสารผสมที่มีสารหนึ่งเป็นสารซึ่งแม่เหล็กสามารถดูดได้ เช่น เหล็ก นิกเกิล โคบอลต์

ตัวอย่างเช่น การแยกผงตะไบเหล็กที่ผสมอยู่กับผงกำมะถัน และแยกผงตะไบเหล็กที่ผสมอยู่กับทราย

การระเหิด

เหมาะสำหรับแยกสารผสมที่ประกอบด้วยสารที่ระเหิดได้กับสารที่ไม่ระเหิด โดยการให้ความร้อนเพื่อทำให้สารที่ระเหิดได้กลายเป็นไอแยกออกจากสารผสมไปสู่ภาชนะเก็บแก๊ส

การระเหิด

ตัวอย่างของแข็งที่ระเหิดได้

ลูกเหม็น

การบูร

การกรอง

เป็นการแยกสารผสมที่มีของแข็งซึ่งไม่ละลายในของเหลวนั้น

โดยรินสารเนื้อผสมผ่านวัสดุกรอง เช่น กระดาษกรอง

สารผสม

การกรอง

การตกตะกอน

เหมาะสำหรับแยกสารผสมที่เป็นของแข็งมีขนาดเล็กแขวนลอยอยู่ในของเหลว เราสามารถแยก

สารผสมนี้ได้โดยการนำสารผสมนั้นมาตั้งทิ้งไว้ให้ค่อย ๆ ตกตะกอนลงที่ก้นภาชนะ

การตกตะกอน

สามารถเกิดได้เร็วขึ้นโดยการใช้สารเคมี เช่น สารส้ม

การใช้กรวยแยก

เหมาะสำหรับสารผสมที่เป็นของเหลว 2 ชนิด ซึ่งไม่รวมเป็นเนื้อเดียวกัน โดยอาศัยความแตกต่างของความหนาแน่นของของเหลวแต่ละชนิดที่ไม่เท่ากัน

การรินออก

ในกรณีที่ไม่มีอุปกรณ์อย่างกรวยแยก เราสามารถแยกสารผสม 2 ชนิด ซึ่งไม่รวมเป็นเนื้อเดียวกัน ออกจากกันได้โดยค่อย ๆ รินของเหลวที่อยู่ด้านบนผ่านแท่งแก้วคนสารลงสู่ภาชนะรองรับอีกใบ

การแยกสารผสมเนื้อเดียว

สารผสมเนื้อเดียว

สารผสมที่มีของแข็งหรือของเหลวซึ่งละลายได้ในตัวทำละลายจนเป็นสารเนื้อเดียว

หรือเราอาจเรียกสารผสมเนื้อเดียวว่า “สารละลาย”

การระเหยแห้ง

เป็นการแยกสารเนื้อเดียวที่เป็นสารละลาย โดยการแยกเอาของแข็งที่ละลายอยู่ในสารละลาย

ซึ่งมีตัวทำละลายที่มีจุดเดือดตำ เมื่อให้ความร้อนตัวทำละลายจะระเหยแยกออกไปทำให้ได้ตัวละลายที่ต้องการ

การระเหยแห้ง

การตกผลึก

เป็นการแยกสารที่เป็นของแข็งซึ่งละลายอยู่ในสารละลาย โดยการให้ความร้อนเพื่อระเหยตัวทำละลายออกไปบางส่วนจนเกิดสารละลายอิ่มตัว เมื่อสารเย็นลงจะทำให้เกิดการตกผลึกของของแข็งที่มีรูปร่างเป็นทรงเรขาคณิตของสารนั้น ๆ ออกมา

ตัวอย่างเช่น

การตกผลึกของจุนสี

ออกจากสารละลายจุนสี

การตกผลึก

ผลึกของสารส้ม

ผลึกของเกลือแกง

ผลึกของจุนสี

การกลั่นแบบธรรมดา

ใช้แยกสารผสมเนื้อเดียว ที่มีจุดเดือดของสารที่ผสมกันแตกต่างกันมากกว่า 80 องศาเซลเซียส

อาจเป็นของแข็งที่ละลายในของเหลว หรือของเหลวที่ละลายในของเหลวก็ได้

การกลั่นลำดับส่วน

ในกรณีที่จุดเดือดของสารต่างกันเล็กน้อย (น้อยกว่า 80 องศาเซลเซียส)

สามารถใช้การกลั่นลำดับส่วนในการแยกสารผสมแทนการกลั่นแบบธรรมดา

ซึ่งการกลั่นลำดับส่วนจะมีการเพิ่มคอลัมน์ลำดับส่วนเข้ามาในการกลั่น