3 of 15

Ακατάληκτα μονόθεμα σε –ηρ (-ηρος)

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	κρατήρ κρατῆρος κρατῆρι κρατῆρα κρατήρ
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	κρατῆρες κρατήρων κρατῆρσι κρατῆρας κρατῆρες

4 of 15

αλλά

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	σωτήρ σωτῆρος σωτῆρι σωτῆρα σῶτερ
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	σωτῆρες σωτήρων σωτῆρσι σωτῆρας σωτῆρες

5 of 15

Ακατάληκτα διπλόθεμα σε –ωρ (-ορος)

	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	πράκτωρ πράκτορος πράκτορι πράκτορα πρᾶκτορ	πράκτορες πρακτόρων πράκτορσι(ν) πράκτορας πράκτορες

6 of 15

Παρατηρήσεις

Η κλητική του ενικού των ουσιαστικών αυτών σχηματίζεται όμοια με την ονομαστική,
π.χ.: ὁ κρατήρ - ὦ κρατήρ.
Εξαιρούνται τα βαρύτονα διπλόθεμα σε –ων (-ονος) και –ωρ (-ορος), που τη σχηματίζουν όμοια με το αδύνατο θέμα,
π.χ.: ὁ ῥήτωρ - ὦ ῥῆτορ

Η ονομαστική του ενικού όλων των διπλόθεμων σχηματίζεται από το ισχυρό θέμα, ενώ όλες οι άλλες πτώσεις από το αδύνατο

7 of 15

Ακατάληκτα – διπλόθεμα – συγκοπτόμενα �σε –ηρ (ρος)

Ενικός αριθμός
πατηρ-/πατερ-	ἀνηρ-/ἀνερ-	Θυγατηρ-/θυγατερ-	Δημητηρ-/Δημητερ-
πατήρ πατρός πατρί πατέρα πάτερ	ἀνήρ ἀνδρός ἀνδρί ἄνδρα ἄνερ	θυγάτηρ θυγατρός θυγατρί θυγατέρα θύγατερ	Δημήτηρ Δήμητρος Δήμητρι Δήμητρα Δήμητερ
Πληθυντικός αριθμός
πατέρες πατέρων πατράσι πατέρας πατέρες	ἄνδρες ἀνδρῶν ἀνδράσι ἄνδρας ἄνδρες	θυγατέρες θυγατέρων θυγατράσι θυγατέρας θυγατέρες

8 of 15

Παρατηρήσεις

Συγκοπτόμενα υγρόληκτα ουσιαστικά γ΄κλίσης είναι τα διπλόθεμα:
πατήρ, μήτηρ, θυγάτηρ, γαστήρ, ἀνήρ και Δημήτηρ

Λέγονται συγκοπτόμενα, γιατί συγκόπτουν (δηλ. αποβάλλουν) το ε από το αδύνατο θέμα σε ορισμένες πτώσεις του ενικού και πληθυντικού. Από τα ουσιαστικά αυτά αποβάλλουν το ε:
Τα πατήρ, μήτηρ, θυγάτηρ και γαστήρ ⇨ στη γενική, δοτική ενικού και δοτική πληθυντικού
Το ἀνήρ ⇨ στις πλάγιες πτώσεις του ενικού και σε όλο τον πληθυντικό
Το Δημήτηρ ⇨ στις πλάγιες πτώσεις του ενικού

9 of 15

Σε όλα τα συγκοπτόμενα , για τη διευκόλυνση της προφοράς αναπτύσσεται:
ένα δ στο ἀνήρ (ανάμεσα στο ν και ρ)
στη δοτική πληθυντικού, ανάμεσα στο θέμα και την κατάληξη –σι, ένα βραχύχρονο α που τονίζεται

Στα συγκοπτόμενα η κλητική ενικού είναι όμοια με το αδύνατο θέμα, εκτός από το γαστήρ που έχει την κλητική όμοια με την ονομαστική

10 of 15

Ημιφωνόληκτα - σιγμόληκτα

11 of 15

Σιγμόληκτα αρσενικά ακατάληκτα σε –ης (-ους) �και –κλῆς (-κλέους)

	Ενικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	Σωκράτης Σωκράτους Σωκράτει Σωκράτη Σώκρατες	Περικλῆς Περικλέους Περικλεῖ Περικλέα Περίκλεις
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	Σωκράται Σωκρατῶν Σωκράταις Σωκράτας Σωκράται	Περικλεῖς Περικλέ-ων ------------ Περικλεῖς Περικλεῖς

12 of 15

Παρατηρήσεις

Τα αρσενικά σιγμόληκτα σε -ης (γεν. -ους) και -κλῆς (γεν. κλέους) είναι όλα κύρια ονόματα και:
έχουν θέμα σε -εσ: Σωκράτεσ-, Περικλεεσ-
στην ονομαστική του ενικού δεν παίρνουν κατάληξη και εκτείνουν το βραχύχρονο φωνήεν ε του θέματος σε η: Σωκράτης, Περικλέης και με συναίρεση Περικλῆς·
στις πλάγιες πτώσεις του ενικού αποβάλλουν το χαρακτήρα σ ανάμεσα στα δύο φωνήεντα και έπειτα συναιρούν τα δύο αυτά φωνήεντα: τοῦ Σωκράτεσ-ος, Σωκράτε-ος, Σωκράτους
στην κλητική του ενικού δεν παίρνουν κατάληξη και ανεβάζουν τον τόνο: ὦ Σώκρατες, ὦ Περίκλεις (με συναίρεση από το Περίκλεες)

13 of 15

όσα λήγουν σε -κλῆς συναιρούν το ε της συλλαβής κλε-, όταν ύστερα από αυτό ακολουθεί η ή ε ή ει: (Περικλέη) Περικλῆς (Περίκλεες) Περίκλεις, (Περικλέει) Περικλεῖ·
κανονικά έχουν μόνο ενικό αριθμό· όταν όμως χρησιμοποιούνται στον πληθυντικό σχηματίζονται σε -ης (γεν. -ους) κατά την α' κλίση (οι Σωκράται κ.τ.λ.) και τα σε -κλῆς (γεν. -κλέους) κατά την γ' κλίση (οι Περικλέ-ες = Περικλεῖς κ.τ.λ.)

14 of 15

Σιγμόληκτα ουδέτερα ακατάληκτα �σε -ος (γεν. -ους)

	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική Γενική Δοτική Αιτιατική Κλητική	ἔδαφος ἐδάφους ἐδάφει ἔδαφος ἔδαφος	ἐδάφη ἐδαφῶν ἐδάφεσι(ν) ἐδάφη ἐδάφη

15 of 15

Παρατηρήσεις

Τα ουδέτερα σιγμόληκτα σε -ος (γεν. -ους):
έχουν αρχικό θέμα σε -εσ: βελεσ-, ἐδαφεσ-
σχηματίζουν την ονομαστική, αιτιατική και κλητική του ενικού χωρίς κατάληξη, αλλά στις πτώσεις αυτές το φωνήεν ε που είναι πριν από το χαρακτήρα το τρέπουν σε -ο: βελεσ- > βέλος, ἐδαφεσ > ἔδαφος·
με το αρχικό θέμα σε -εσ σχηματίζουν τη γενική και δοτική του ενικού και όλες τις πτώσεις του πληθυντικού· αποβάλλουν όμως σ' αυτές το χαρακτήρα ανάμεσα στα δύο φωνήεντα και έπειτα συναιρούν τα φωνήεντα αυτά, δηλαδή το ε+ο σε ου (βέλε-ος > βέλους), το ε+ι σε ει (βέλε-ι > βέλει), το ε+ε σε ει (βέλε-ε > βέλει) το ε+οι σε οι (βελέ-οιν > βελοῖν), το ε+ω σε ω (βελέων > βελῶν) και το ε+α κανονικά σε η (βέλε-α > βέλη· αν όμως πριν από το ε προηγείται άλλο ε, τότε συναιρούν το ε+α σε α: τὰ χρέε-α > χρέα, τὰ κλέε-α > κλέα
στη δοτική του πληθυντικού όπου βρίσκονται δύο σ (βέλεσ-σι) τα απλοποιούν σε ένα: βέλεσι