www.chemistry.ge/school

კლასი: 9

გაკვეთილი:11

მჟავები

მჟავების მიღება

www.chemistry.ge/school

დღეს განვიხილავთ:

• მჟავები
• მჟავების მიღება

www.chemistry.ge/school

2

მჟავები

• მჟავები - რთული ნივთიერებები, რომელთა მოლეკულების შემადგენლობაში შედის ისეთი წყალბად ატომები, რომელთაც მეტალის ატომებით ჩანაცვლების ან მათთან გაცვლის უნარი აქვთ. ყველა
• მჟავა შედგება წყალბადის ატომისა და მჟავური ნაშთისგან.

​

www.chemistry.ge/school

3

მეტალით ჩანაცვლების უნარის მქონე წყალბადატომები

მჟაური ნაშთი

მჟავების კლასიფიკაცია

www.chemistry.ge/school

4

მჟავები

ჟანგბადიანი მჟავები

უჟანგბადო მჟავები

მჟავების კლასიფიკაცია

უჟანგბადო მჟავები

​

HCl-ქლორწყალბადმჟავა

HBr- ბრომწყალბადმჟავა

HI-იოდწყალბადმჟავა

H₂S- გოგირდწყალბადმჟავა

​

უჟანგბდო მჟავების სახელწოდება იწარმოება შესაბამისი არამეტალის სახელწოდებაზე სიტყვა ,,წყალბადმჟავას“დამატებით.

​

www.chemistry.ge/school

5

მჟავების კლასიფიკაცია

ჟანგბადიანი მჟავები

H₂CO₃-ნახშირმჟავა

H₂SO₃-გოგირდოვანი მჟავა

H₂SO₄- გოგირდმჟავა

H₃PO₄-ფოსფორმჟავა

HNO₃-აზოტმჟავა

HNO₂-აზოტოვანი მჟავა

H₂SiO₃-სილიციუმმჟავა

​

www.chemistry.ge/school

6

მჟავების მიღება

• უჟანგბადო მჟავები წყალბადისა და შესაბამისი არამეტალის ურთიერთქმედებით და შემდეგ მიღებული აირის წყალში გახსნით მიიღება

​

www.chemistry.ge/school

7

H₂ + Cl₂ → 2 HCl

H₂ + S → H₂S

მჟავების მიღება

• ჟანგბადიანი მჟავას მიღების ძირითადი ხერხია შესაბამისი მჟავა ოქსიდის წყალში გახსნა (გამონაკლისია სილიციუმმჟავის მიღება):

www.chemistry.ge/school

8

P₂O₅ + 3H₂O → 2H₃PO₄

​

SO₃ + H₂O → H₂SO₄

მჟავების მიღება

• მჟავები ასევე მიიღებიან შესაბამის მარილზე სხვა მჟავების მოქმედებით.
• ეს რეაქციები წყალხსნარში მიმდინარე იონურ რეაქციებს წარმოადგენს.
• იგი იმ შემთხევაში წარიმართება, თუ რეაქციის ერთ-ერთ პროდუქტს აირი ან ნალექი წარმოადგენს.

www.chemistry.ge/school

9

Na₂S + 2HCl → 2NaCl + H₂S ↑

​

Na₂SiO₃ + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + H₂SiO₃↓

სცადეთ დამოუკიდებლად

www.chemistry.ge/school

10

სავარჯიშოები:

ამოცანა 1. შეადგინეთ შემდეგი მჟავების მიღების რეაქციები:

ა) HClO₄

ბ) HNO₃

გ) H₂SO₃

​

ამოცანა 2. ჩამოთვლილთაგან რომელი ნაერთი გააწითლებს ლაკმუსს?

ა.ნატრიუმის ტუტე

ბ. ფოსფორმჟავა

გ.ფოსფორის( V) ოქსიდი

www.chemistry.ge/school

11

სავარჯიშოები:

ამოცანა 3. დაასრულეთ რეაქციები და შეადგინეთ მათი შეკვეცილი იონური ტოლობები:

ა) Ca(OH)₂ + HI →

ბ) K₂SiO₃ + HNO₃ →

​

გ) Na₂S + H₂SO₄ →

www.chemistry.ge/school

12

სავარჯიშოები:

ამოცანა 4. შეადგინეთ რეაქციათა ტოლობები, რომელთა საშუალებითაც ხორციელდება მოცემული გარდაქმნები:

ა. H₂S→SO₂

ბ.P₂O₅→H₃PO₄

გ.BaO→BaSO₄

დ.C→CO₂→Na₂CO₃→CO₂→CaCO₃

​

ამოცანა 5. რომელი რეაქციის შედეგად არის შესაძლებელი მჟავას მიღება?

ა.Na₂SO₄+HCl→

ბ.CaSO₄+HNO₃→

გ.Na₂SiO₃+HCl→

www.chemistry.ge/school

13

სავარჯიშოები:

ამოცანა 6. უჟანგბადო მჟავებს შორის ყველაზე ძლიერია:

ა.HF

ბ.HCl

გ.HBr

დ.HI

ამოცანა 7. ჟანგბადიან მჟავებს შორის ყველაზე ძლიერია:

ა.HNO₃

ბ.HClO₄

გ.H₂SO₄

დ.H₃PO₄

www.chemistry.ge/school

14

სავარჯიშოები:

8.დაწერეთ მოყვანილ რეაქციათა იონური ტოლობები:

1.Fe(OH)₃+H₂SO₄→Fe₂(SO₄)₃+H₂O

2.BaCO₃+HCl→BaCl₂+CO₂+H₂O

3.CuSO₄+H₂S→CuS+H₂SO₄

4.AgNO₃+NaOH→NaNO₃+Ag₂O+H₂O

​

9. H⁺ + OH^-→H₂O

შეკვეცილი იონური ტოლობა რომელ მოლეკულურ ტოლობას შეესაბამება?

ა.Mg(OH)₂+HCl→MgCl₂+H₂O

ბ.Ba(OH)₂+HNO₃→Ba(NO₃)₂+H₂O

გ.Mn(OH)₃+HCl→MnCl₃+H₂O

დ.Zn(OH)₂+H₂SO₄→ZnSO₄+H₂O

www.chemistry.ge/school

15

www.chemistry.ge/school

16

გაქვთ კითხვები?

გმადლობთ ყურადღებისათვის!