1 of 13

Bilgi kurumları ve uzmanlarının evrimi

​

​

BBY 154

(2021-2022)

2 of 13

Derse hazırlık için

  • Bu derste anlatılacaklarla ilgili ayrıntılar için Chapter 5’i okuyun.
  • Son teslim tarihi 18 Mart olan aşağıdaki ödeviniz için yapacağınız ön hazırlık, bu dersi daha kolay takip etmenize yarar:
    • «Bilgi uzmanlarının değişen rolleri»: Aşağıdaki alıntıyı bilimsel kaynaklardan yararlanarak açıklayın:
      • “Information professionals who learn about how these trends impact (positively and negatively) the information community will become tomorrow’s leaders. Libraries, nonprofit organizations, businesses, and governments alike need information professionals who are knowledgeable about the trends, opportunities, issues, and concerns of the information landscape today. Furthermore, these information professionals demonstrate an ability to help organizations adapt to change in the future: another essential quality of the information professional!” (Information Services Today: An Introduction (p. 6))
  • Değişim yönetimi nedir, neden gereklidir, nasıl gerçekleştirilir sorularının yanıtlarını araştırın (herhangi bir metin teslim etmeniz gerekmiyor).

​

BBY 154

3 of 13

Alanın doğası: Değişim

  • 2020 ~ : Hiç olmadığı kadar hızlı!
  • «Değişim yönetimi» (Change management)
  • Değişimin bugünkü en öncem tetikleyicisi genelde teknoloji.
    • Bilgi kurumlarında değişimin temelini ise daha çok insan davranış ve alışkanlıklarındaki değişim belirler.
    • Bunların da önemli bir kısmı yine gelişen/değişen teknoloji kaynaklı.
  • Teknoloji odaklı değişimi tespit etmek, bu değişime yönelik aksiyon almak görece kolay sayılabilir.
  • İnsan davranış, alışkanlık ve taleplerindeki değişimin bilgi kurumları üzerindeki etkisini tespit edebilmek ise uzmanlık alanına ait geleneksel yaklaşımlarla oldukça güç olabilir.
  • Bilgi kurumları ve uzmanları, değişim ile ilk ortaya çıktıklarından beri baş etmekteler. Bugünkü koşulların farkı:
    • Daha stratejik düşünme ve hareket etme zorunluluğu
    • Güncel kalma zorunluluğu: Sürekli/sonsuz öğrenme
    • Trend belirleme ve takip etme
    • Trend yaratan olmayı başarabilme

BBY 154

4 of 13

Değişim kültürü

  • Değişim yönetimi pratikleri, genellikle bir kurumda değişim / yenileşim kültürü olup olmaması ile doğrudan ilişkilidir.
  • «Reaktif» hizmet anlayışına karşı «proaktif» hizmet anlayışı
    • Bilgi kurumlarında sadece değişimi görmek ve / veya tespit etmenin ötesine geçilmeli.
    • Değişim henüz gerçekleşmeden, neyin, nereye doğru evrileceğini öngören ve ona uygun olarak şekil değiştirebilen hizmet anlayışı benimsenmeli.
      • Böylece bilgi kurumları, insanları kapılarındaki değişime hazırlayan yerler olur. Bu özellikleri nedeniyle talep görür.
      • Bunu başarmak, bilgi kurumlarının gelenekçi ve hantal bakış açılarını terk etmesine, değişim kültürünü benimsemesine ve sürdürülebilir değişim yönetimi stratejileri geliştirebilmesine bağlıdır.

BBY 154

5 of 13

Zorluklar

  • Bilgi alanında değişime yönelik muhafazakar yaklaşımlarla, daha agresif bir yaklaşım talep edenler arasında dinamik bir gerilim var.
  • Bu tür gerilimleri dengelemek, eğilimleri belirleme ve değişime uyum sağlama yeteneğine sahip olmak, bilgi uzmanları içindeki liderlerin nadir bulunan önemli özelliklerinden.
  • Alan liderlerinin her gün mücadele ettiği kritik ve zor sorulardan bazıları şunlar:
    • Hangi trendler "gerçek" ve takip edilmeli?
    • Hangi trendler bilgi kurumları ile ilgili ve hangilerini keşfetmek için zaman ve çaba harcamaya değer?
    • Hangi eğilimler diğerlerinden daha önemli, hangilerine öncelik verilmeli?
    • Personeli, yönetimi, paydaşları ve hitap edilen kitleleri yenileşim (inovasyon) eğrisinde buluşturmak için hangi stratejiler kullanılabilir? (Özellikle de gelecekteki fırsat ve tehditler kimileri için belirsiz kimileri için çok netken.)

BBY 154

6 of 13

Trendler (dün)

  • Bilgi kurumlarının teknoloji ile imtihanı 1990’larda yaygınlaşmaya başlayan kütüphane otomasyon sistemleri ile yoğunlaştı.
  • İnternet ise geleneksel bilgi hizmetleri açısından uzunca bir süre «tehdit» olarak algılandı.
  • O dönemlerde yeni yeni ortaya çıkan mobil teknolojileri (örn. cep telefonları) ya da henüz yaygınlaşmakta olan bilgisayar ve internet teknolojilerini doğru «okuyan» bilgi kurumları, o dönem için alanda öncü sayılabilecek hizmetler geliştirmeye başladılar.
    • Veri tabanlarının henüz yaygın şekilde internetten erişilebilir olmadığı dönemde belli bir konudaki web kaynaklarını seçip derleyerek «webliyografya»lar oluşturma
    • Kütüphane otomasyon sistemini internet ve arama motorlarına entegre edebilme
    • Kullanıcılar ile SMS üzerinden iletişim kurma
    • Kütüphane web sayfası için tarayıcıya entegre edilebilen eklentiler geliştirme
    • «Second life»da bilgi adacıkları ya da üsleri kurma
    • …

​

BBY 154

7 of 13

Trendler (bugün)

  • Bugünün öncü bilgi kurumları ve uzmanlarının odaklandığı trendlere örnekler;
  • Geçmişte olduğu gibi bugün de bazı trendler kullanıcı alışkanlıklarına dönüşecek, bazıları ise azalıp yok olacak.

BBY 154

8 of 13

Trendler (bugün)

  • Trendler nasıl takip edilmeli, neye yatırım yapılacağına nasıl karar verilmeli?
    • Sıfır noktasından itibaren doğru stratejiler oluşturulmalı: Fırsatlar ve riskler rasyonel yöntemlerle belirlenmeli, bunlara yönelik adımlar kontrollü şekilde atılmalı.
    • Hitap edilen kitle ve onların ihtiyaçları iyi analiz edilmeli.
    • İnsanların yaşamında neyin değiştirilmek/iyileştirilmek istendiği net bir şekilde ortaya konmalı, buna yönelik gerekirse pilot uygulamalar yapılmalı.
      • Küçük gruplar üzerinde yapılan uygulamalar («focus group studies») ayrıntılı ve net sonuçlar alınabilmesi açısından yararlı olabilir.
    • Bu uygulamaların ortaya koyduğu etkiler doğru şekilde analiz edilmeli.
    • Uzmanlardan oluşan ağlar kurulmalı («professional networks»), paydaşların belirlenmesine yönelik stratejiler geliştirilmeli, ortaklaşa çalışmalar/projeler yapmaya açık olunmalı.
    • Yeniliğe yönelik yapılan uygulamaların özellikle iyi sonuçları paydaşlar («best practices» / «community of practice»), karar vericiler ve hitap edilen kitle ile uygun detayda paylaşılmalı («savunuculuk-advocacy», «pazarlama-marketing»).

BBY 154

9 of 13

BBY 154

(Harris, 2018)

10 of 13

Trendler (bugün)

BBY 154

11 of 13

Trendlerin takibi için…

  • Öncüler?
    • ALA
    • IFLA
    • Uzmanlara ait bloglar (uluslararası!)
    • Profesyonel tartışma listeleri (uluslararası!)
    • «İyi örnekler» (best practices)
      • Örn. Seattle Public Library
      • Örn. Idea store

BBY 154

12 of 13

Trendlerin takibi için…

  • Ufuk raporları
  • Trendleri takip etmede en etkili araç: Veri!
    • PEW Research
    • OCLC Research
      • İzleyin: https://youtu.be/sjk549qguRc
    • World Bank
      • Dünya bankası verilerin de kullanıldığı bir «gerekçelendirme» dokümanı örneği: «Why does Turkey need “news literacy”?»
    • Türkiye?
      • ? «Dijital Türkiye Yol Haritası» (Bilim, Sanayii ve Teknoloji Bakanlığı) ?
    • …..

BBY 154

13 of 13

Yeni nesil bilgi uzmanı

  • Her alanda olduğu gibi bu alanda da bazı uzmanlar değişimle gelen zorlukları aşmak için sürece adapte olabilir ve gelişebilirken birçok bilgi uzmanı hala riskten, değişimle yüzleşmekten kaçınmakta.
    • Bu tür kişilerin genellikle karar vericilerle güçlü bağları da bulunmuyor.
  • Bilgi uzmanları, dinamik olarak değişen bu ortamda varlık gösterebilmek için
    • Gerekli liderlik yeteneklerini geliştirmeli
    • Personeli, değişimle barışık olma konusunda teşvik etme becerisine sahip olmalı
    • Belirsizliğin son derece yüksek olduğu bir geleceğe yönelik üst düzey kontrol sahibi olmak konusuna kafa yorabilme becerisine sahip olmalı
    • Etki ve konumunu yükseltmek için bazı temel yönetim becerilerine sahip olmalı. Örneğin;
      • İleri görüşlülük
      • Etki yaratabilme
      • Sunum becerileri
      • Profesyonel ağ oluşturma
      • Değişim ve risk yönetimi stratejileri geliştirebilme-uygulayabilme
      • Stratejik bütçeleme
      • Savunuculuk ve pazarlama

BBY 154