Наманаган вилояти Янгиқўрғон тумани 7-мактабнинг она тили ва адабиёти фани ўқитувчиси Тўйчибоева Фотиманинг адабиёт фанидан “Саид Аҳмад ҳаёти ва ижоди” мавзусида тайёрлаган

ТАҚДИМОТИ

Ўзбек насрининг пешқадам арбобларидан бири Cаид Аҳмад Ҳусанхўжаев 1920 йили Тошкентнинг «Самарқанд дарбоза» маҳалласида дунёга келган.

 Саид Аҳмад болалик йиллари ҳақида  хотира китобларида шундай деб ёзилган: «Мен туғилган … маҳалланинг гузарига йилда икки марта дор келарди.  Ўша пайтларда машҳур бўлган Солиҳ дорвознинг  ўйинларига, масхарабоз қопдан шиша синиқларини тўкиб, устига столдан сакради, ўйин тушди.

Мен ҳам қўни-қўшниларикидан синган шишаларни икки челак қилиб йиғиб, боғимизга олиб келдим. Бир жойда тўкиб, устига девордан сакрадим. Оёқларимни шиша тилиб ташлади. Ўн кунгача оёқ босолмай  уйга ётганман.

​

Адиб ҳаёти ва ижоди

“Бир марта дор ўйнаб йиқилганман. Оёғим синган. Раис кўчасидаги

Махсум табиб тахтакачлаб қўйган, бир ойгача қўлтиқтаёқда юрганман”.�Саид Аҳмад

Саид Аҳмад

Артистлик

қилди

Рассомликка

ўқиди

Машҳур фоточи Ренсонга

шогирд тушиб расмчилик

қилди

Қурувчилик

қилди

Докторликка

ўқиди

Тошкент рассомчилик билим юртида, Тошкент педагогика институтида ўқиган (1940—1943).

1950 йилда «халқ душмани» деб айблаб, қамоққа олинган ва 1955 йилда оқланиб озод этилган.

2007 йил 5 декабрда Тошкент шаҳрида 87 вафот этган

Адиб ҳаёти ва ижоди

ЭРИШГАН ЮТУҚЛАРИ

• 1968-йил Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими.
• 1980-йил Ўзбекистон халқ ёзувчиси.
• 1996-йил “Дўстлик” ордени.
• 1997-йил “Буюк хизматлари учун” ордени.
• 1999-йил Ўзбекистон Қаҳрамони

САИД АҲМАДНИНГ АДАБИЙ МЕРОСИ

Ҳажвия

Комедия

Роман

Қисса

Ҳикоя

ТЎПЛАМЛАРИ

• “Тортиқ” (1940)
• “Эр юрак”(1942)
• “Фарғона ҳикоялари”1948
• “Муҳаббат”(1949)
• “Чўл бургути” (1960)
• “Хандон писта”(1994)
• “Бир ўпичнинг баҳоси”(1995)
• “Чўл оқшомлари”
• “Одам ва бўрон”

Ҳажвиялари

“Музей”

“Менинг дўстим Баббаев”

“Хандонписта”

“Бўри ови”

“Бир сиқим хандонписта”

“Гўштнинг зарари ҳақида”

ҲИКОЯЛАРИ

• “Тортиқ”
• “Азроил ўтган йўллар”
• “Буқаламун билан учрашув”
• “Қоракўз мажнун”
• “Ялпиз ҳиди”
• “Турналар”
• “Чўл бургути”

Комедиялари

“Келинлар қўзғолони”

“Куёв”

Қиссалари

“Ҳукм”

“Қадрдон болалар”

“Баъзан хаёл олиб кетади. Ўтган йўлларингга, босган изларингга қарайсан. Кимлар юрган йўллардан келдинг, кимлар босган изларни босдинг, ҳамма ҳаммасини кўрасан… Ёрқин умидлар билан йўлга отланган ҳамроҳларинг қани, деб ўзимдан сўрайман. Уларнинг кўпи энди йўқ. Манзилга етолмай, жуда тиниқ, жуда шаффоф умидларини ўзлари билан олиб йўқлик деб аталмиш мангуликка кетдилар.”

Саид Аҳмад.

“Саидахонни эслаб кетаман-27 йил тирикликнинг гоҳ нурли, гоҳ нурсиз йўлларида биргина ҳамроҳ бўлган, биргина қизни келинлик либосида кўролмай, ёр-ёрни эшитмай, етдим деганда йиқилган қадрдон кимса тушларимга киради. Жавонларни тўлдирган китоблари қатидан чиқиб, ўзи кўрмаган неваралари бошида ўтириб тонг оттиради. Бу гапларни ёзиш қанчалик оғирлигини биламан. Хотиралар ёзилар, аммо унинг охири Саидахондан айрилиб қолган кун билан якунланади. Ана шуниси алам қилади… Начора!

Ёзмоқ керак.  Вақти келиб мен ҳам кетарман. Эсталиклар ўзим билан кетмасин”.

“ЖИМЖИТЛИК” романи ҳақида қисқача маълумот

• “ЖИМЖИТЛИК” романи 1988 йилда ёзилган.
• 1989 йилда Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида 150 000 нусхада чоп этилган.
• Роман 2-қисм, 27 боб, 320 бетдан иборат.

АСАР ТАҲЛИЛИ

• Роман турғунлик деб аталган давр иллатларининг таҳлилига бағишланган.
• Роман асосий қаҳрамонлари:
• Толибжон Усмонов
• Мирвали Рихсиев
• Жайрона
• Асқарали
• Седона
• Шавкат Раҳимов

АСАР ТАҲЛИЛИ

Асарда муаллиф томонидан асардаги қаҳрамонларнинг яхши ва ёмон образларини кўришимиз мумкин.

Асарда ўша пайтларда мансабга бўлган талашлар, пахта иши туфайли халқнинг гарданига тушган оғир ташвиш. Замоннинг мураккаб қийинчиликлари эпизоди образлар орқали кенг ёритилган. Асардаги воқеалар орқали, қаҳрамонларнинг турмуш кечинмалари сиймосида биз собиқ мустабит тузумнинг халқимиз бошига солган азоблари ҳақида тасуввурга эга бўламиз.

Асар воқеаларини муаллиф профеционал бадиий безаклар билан кўрсатганлигини қуйидаги парча орқали ҳам кўришимиз мумкин:

Осмон худди болалигидагидек тиниқ. Саноқсиз юлдузлар бир- бирлари билан имлашади. Улар Толибжонни кўк бағрига чорлаётганга ўхшайди. Тоғ ортидан кўтарилган баркашдек ой бир гала булутни ҳайдаб чиқди. Толибжон киприк қоқмай осмонга тикилиб ётибди. Кеча шу қадар жимжитки, ҳатто кекса қайрағочда мудраган чумчуқнинг инига сиғмай типирчилагани ҳам эшитилади.(6-бет).

РАҲБАР ЁНДАФТАРИ

• Бир танда икки одам (3-бет)
• Чуққилар жилвасига кўпам маҳлиё бўлаверма, болам. Бу тоғда қашқирлар бор... (3-бет)
• Белингдаги пичоғингни, минган отингни, никоҳингдаги хотинингни бировга ишонма, болам... (181 бет)
• Кунда еган оч, йилда еган тўқ, деб шуни айтади-да. (56- бет)
• Бахтингни тупроққа кўмиб кепсан (9-бет)

​

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ

���