1 of 30

รูปสี่เหลี่ยม

วิชาคณิตศาสตร์

2 of 30

1. นักเรียนสามารถจำแนกชนิดของรูปสี่เหลี่ยมโดยพิจารณาจากสมบัติของรูปสี่เหลี่ยม

2. นักเรียนสามารถสร้างรูปสี่เหลี่ยมเมื่อกำหนดความยาวของด้านและขนาดของมุม

หรือเมื่อกำหนดความยาวของเส้นทแยงมุม

3. นักเรียนสามารถหาความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยมชนิดต่าง ๆ ได้

4. นักเรียนสามารถหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

รูปสี่เหลี่ยมคางหมู และรูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นทแยงมุมตัดกันเป็นมุมฉากได้

5. นักเรียนสามารถแสดงวิธีหาคำตอบของโจทย์ปัญหาเกี่ยวกับความยาวรอบรูป

ของรูปสี่เหลี่ยมและพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมได้

จุดประสงค์การเรียนรู้

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

3 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

บท ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

บท เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

บท การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

บท ความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยม

บท พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

บท โจทย์ปัญหารูปสี่เหลี่ยม

สาระการเรียนรู้

4 of 30

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

5 of 30

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

รูปสี่เหลี่ยมที่มุมทุกมุมเป็นมุมฉาก

และด้านทั้งสี่ยาวเท่ากัน

รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก คือ รูปสี่เหลี่ยมที่มีมุมทั้งสี่มุมเป็นมุมฉาก

รูปสี่เหลี่ยมมุมฉากที่ไม่ใช่สี่เหลี่ยมจัตุรัส

โดยมีด้านที่อยู่ติดกันยาวไม่เท่ากัน

ด้านยาว

ด้านกว้าง

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

6 of 30

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

รูปสี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีด้านทั้งสี่ยาว

เท่ากัน และมุมแต่ละมุมไม่เป็นมุมฉาก

รูปสี่เหลี่ยมที่มีด้านตรงข้ามขนานกัน 2 คู่

รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

รูปสี่เหลี่ยมชนิดอื่น ๆ

7 of 30

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

รูปสี่เหลี่ยมคางหมู

รูปสี่เหลี่ยมที่มีด้านตรงข้ามขนานกันเพียงคู่เดียว

รูปสี่เหลี่ยมชนิดอื่น ๆ

รูปสี่เหลี่ยมที่ไม่มีด้านคู่ใดขนานกัน มีด้าน

ประชิดคู่หนึ่งยาวเท่ากันและด้านประชิดคู่

ที่เหลือยาวเท่ากัน

รูปสี่เหลี่ยมรูปว่าว

8 of 30

ลักษณะของ

รูปสี่เหลี่ยม

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

จัตุรัส

ผืนผ้า

ขนม

เปียกปูน

ด้าน

ขนาน

คางหมู

รูปว่าว

มุมทุกมุมเป็นมุมฉาก

​

​

​

​

​

​

ด้านทุกด้านยาวเท่ากัน

​

​

​

​

​

​

ด้านตรงข้ามยาวเท่ากัน 2 คู่

​

​

​

​

​

​

ด้านที่อยู่ติดกันยาวเท่ากัน 2 คู่

​

​

​

​

​

​

ด้านตรงข้ามขนานกัน 1 คู่

​

​

​

​

​

​

ด้านตรงข้ามขนานกัน 2 คู่

​

​

​

​

​

​

มุมตรงข้ามมีขนาดเท่ากัน 1 คู่

​

​

​

​

​

​

มุมตรงข้ามมีขนาดเท่ากัน 2 คู่

​

​

​

​

​

​

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

9 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

10 of 30

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม หมายถึง ส่วนของเส้นตรงที่ลากจากมุมหนึ่งไปยังมุมตรงข้ามของรูปสี่เหลี่ยม

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

1. รูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นทแยงมุมยาวเท่ากัน ได้แก่

11 of 30

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

2. รูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นทแยงมุมแบ่งครึ่งซึ่งกันและกัน ได้แก่

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

12 of 30

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

3. รูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นทแยงมุมตัดกันเป็นมุมฉาก ได้แก่

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

รูปสี่เหลี่ยมรูปว่าว

13 of 30

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

4. รูปสี่เหลี่ยมที่มีเส้นทแยงมุมแต่ละเส้นแบ่งรูปสี่เหลี่ยมเป็นรูปสามเหลี่ยมขนาดเท่ากันสองรูป ได้แก่

รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

14 of 30

สมบัติของเส้นทแยง

มุมบนรูปสี่เหลี่ยม

ชนิดของรูปสี่เหลี่ยม

จัตุรัส

ผืนผ้า

ขนม

เปียกปูน

ด้าน

ขนาน

คางหมู

รูปว่าว

เส้นทแยงมุมยาวเท่ากัน

​

​

​

​

​

​

เส้นทแยงมุมแบ่งครึ่ง

ซึ่งกันและกัน

​

​

​

​

​

​

เส้นทแยงมุมตัดกัน

เป็นมุมฉาก

​

​

​

​

​

​

เส้นทแยงมุมแต่ละเส้น

แบ่งรูปสี่เหลี่ยมเป็นรูปสามเหลี่ยม

ขนาดเท่ากันสองรูป

​

​

​

​

​

​

เส้นทแยงมุมของรูปสี่เหลี่ยม

15 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

16 of 30

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม มีวิธีการสร้างได้หลากหลายวิธี ขึ้นอยู่กับว่ามีการกำหนดเงื่อนไขใดมาให้ และต้องการ

สร้างรูปสี่เหลี่ยมชนิดใด เช่น การสร้างรูปสี่เหลี่ยมเมื่อกำหนดความยาวของด้านและขนาดของมุม

อุปกรณ์ที่ใช้ในการสร้างรูปสี่เหลี่ยม

ไม้บรรทัด

โพรแทรกเตอร์

วงเวียน

17 of 30

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

ตัวอย่าง

จงสร้างรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน ABCD ให้มีด้านยาว ยาว 6 เซนติเมตร และด้านสั้นยาว 4 เซนติเมตร โดยให้มุมมุมหนึ่งมีขนาด 60 องศา

ขั้นที่ 1

 

ขั้นที่ 2

 

A

B

6 ซม.

A

B

6 ซม.

X

18 of 30

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

ขั้นที่ 3

 

ขั้นที่ 4

 

A

B

6 ซม.

4 ซม.

D

X

60°

D

X

6 ซม.

C

6 ซม.

B

60°

4 ซม.

A

เส้นตรงเส้นหนึ่งตัดกับเส้นตรงคู่หนึ่ง

ทำให้ขนาดของมุมสมนัยเท่ากัน

แล้วเส้นตรงคู่นั้นจะขนานกัน

19 of 30

การสร้างรูปสี่เหลี่ยม

6 ซม.

C

6 ซม.

B

60°

4 ซม.

A

D

X

60°

ขั้นที่ 5

 

20 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

ความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยม

21 of 30

ความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยม PQRS = 2 + 1 + 2 + 1

= 6 เซนติเมตร

ดังนั้น ความยาวรอบรูปของ PQRS เท่ากับ 6 เซนติเมตร

ความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยม

ตัวอย่าง

จงหาความยาวรอบรูปของรูปสี่เหลี่ยม PQRS

การหาความยาวรอบรูปสี่เหลี่ยม ให้นำความยาวของด้านทั้งสี่มาบวกกัน

2 ซม.

2 ซม.

1 ซม.

1 ซม.

S

R

P

Q

22 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

23 of 30

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กขคง = ความยาวด้าน × ความยาวด้าน

= 3 × 3 ตารางเซนติเมตร

= 9 ตารางเซนติเมตร

ดังนั้น พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กขคง เท่ากับ 9 ตารางเซนติเมตร

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

ตัวอย่าง

จงหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กขคง

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส = ความยาวด้าน × ความยาวด้าน

3 ซม.

ง

ค

ก

ข

24 of 30

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า IJKL = ความกว้าง × ความยาว

= 4 × 6 ตารางเซนติเมตร

= 24 ตารางเซนติเมตร

ดังนั้น พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า IJKL เท่ากับ 24 ตารางเซนติเมตร

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

ตัวอย่าง

จงหาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า IJKL

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า = ความกว้าง × ความยาว

6 ซม.

L

K

I

J

4 ซม.

25 of 30

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน PQRT = ความสูง × ความยาวฐาน

= 4 × 7 ตารางเซนติเมตร

= 28 ตารางเซนติเมตร

ดังนั้น พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน PQRT เท่ากับ 28 ตารางเซนติเมตร

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน = ความสูง × ความยาวฐาน

ความกว้างของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเท่ากับความสูงของรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

ความยาวของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเท่ากับความยาวฐานของรูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

ตัวอย่าง

จงหาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน PQRT

4 ซม.

7 ซม.

P

Q

T

R

26 of 30

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน นบปผ = ความสูง × ความยาวฐาน

= 0.7 × 1 ตารางเซนติเมตร

= 0.7 ตารางเซนติเมตร

ดังนั้น พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน นบปผ เท่ากับ 0.7 ตารางเซนติเมตร

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

พื้นที่รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน = ความสูง × ความยาวฐาน

ตัวอย่าง

จงหาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน นบปผ

ส่วนสูง

ฐาน

รูปสี่เหลี่ยมด้านขนาน

ส่วนสูง

ฐาน

รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

1 ซม.

น

บ

ผ

ป

0.7 ซม.

27 of 30

 

พื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยม

 

ความสูงของรูปสี่เหลี่ยมด้านขนานเท่ากันกับ

ความสูงของรูปสี่เหลี่ยมคางหมู

ความยาวของฐานของรูปสี่เหลี่ยมด้านขนานเท่ากันกับ

ผลบวกของความยาวด้านคู่ที่ขนานกันของรูปสี่เหลี่ยมคางหมู

ตัวอย่าง

จงหาพื้นที่รูปสี่เหลี่ยมคางหมู MNOP

6 ซม.

5 ซม.

6 ซม.

5 ซม.

10 ซม.

P

O

M

N

28 of 30

หน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

โจทย์ปัญหารูปสี่เหลี่ยม

29 of 30

จากรูป เป็นการหาความยาวรอบรูปของสี่เหลี่ยมผืนผ้า

นั่นคือ ความยาวรอบรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า = 40 + 50 + 40 + 50

= 180 เมตร

จะได้ว่า ความยาวรอบสนามหญ้าเท่ากับ 180 เมตร

ดังนั้น กล้าหาญต้องใช้ลวดหนามยาวทั้งหมด 180 เมตร

ตัวอย่าง

สนามหญ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีความกว้าง 40 เมตร ความยาว 50 เมตร ถ้ากล้าหาญต้องการทำรั้วลวดหนามล้อมรอบสนามหญ้า 1 รอบ กล้าหาญต้องใช้ลวดหนามยาวทั้งหมดกี่เมตร

ในการแก้โจทย์ปัญหารูปสี่เหลี่ยม ต้องใช้ความรู้เกี่ยวกับสมบัติของรูปสี่เหลี่ยม การหาความยาวของรูปสี่เหลี่ยม และสูตรการหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมแต่ละชนิด

50 เมตร

สนามหญ้า

40 เมตร

โจทย์ปัญหารูปสี่เหลี่ยม

30 of 30

จบหน่วยการเรียนรู้

รูปสี่เหลี่ยม

อย่าลืมทำแบบฝึกหัดทบทวนกันนะ