॥श्री:॥�केन्बरासंस्कृतवर्गः�२२.०६.२०२२�॥महाकविभासप्रणीतं स्वप्नवासवदत्तम्॥
1
॥ स्वप्नवासवदत्तम् कस्य इति॥
कस्यार्थः कलशेन को मृगयते वासो यथानिश्चितम्
दीक्षां पारितवान् किमिच्छति पुनर्देयं गुरोर्यद् भवेत्।
आत्मानुग्रहमिच्छतीह नृपजा धर्माभिरामप्रिया
यद्यस्यास्ति समीप्सितं वदतु तत्कस्याद्य किं दीयताम्॥८॥
यौगन्धरायणः – (आत्मगतम्) हन्त दृष्ट उपायः। (प्रकाशम्) भो अहमर्थी।
पद्मावती – (आत्मगतम्) दिष्ट्या सफलं मे तपोवनाभिगमनम्।
अनुग्रहः अभ्युत्पत्तिः – अनिष्टवारणपूर्वकेष्टसाधनम्।
॥ स्वप्नवासवदत्तम् कस्य इति॥
॥ स्वप्नवासवदत्तम् सन्तुष्ट इति॥
तापसी – सन्तुष्टतपस्विजनमिदमाश्रमपदम्। आगन्तुकेनानेन भवितव्यम्।
काञ्चुकीयः – भोः! किं क्रियताम्?
यौगन्धरायणः – इमं मे स्वसा। प्रोषितभर्तृकामिमाम् इच्छाम्यत्रभवत्या कञ्चित् कालं परिपाल्यमानाम्। कुतः -
कार्यं नैवार्थैर्नापि भोगैर्न वस्त्रै-
र्नाहं काषायं वृत्तिहेतोः प्रपन्नः।
धीरा कन्येयं दृष्टधर्मप्रचारा
शक्ता चारित्रं रक्षितुं मे भगिन्याः॥९॥
॥ स्वप्नवासवदत्तम् सन्तुष्ट इति॥
॥ स्वप्नवासवदत्तम् हम् इति॥
वसवदत्ता – (आत्मगतम्) हम्। इह मां निक्षेप्तुकाम आर्य यौगन्धरायणः। भवतु, अविचार्य कर्म न करिष्यति।
काञ्चुकीयः – भवति ! महती खल्वस्य व्यपाश्रयणा। कथं प्रतिजानीमः? कुतः -
सुखमर्थो भवेद् दातुं सुखं प्राणाः सुखं तपः।
सुखमन्यद् भवेद् सर्वं दुःखं न्यासस्य रक्षणम्॥१०॥
पद्मावती – आर्य ! प्रथमुद्घोष्य कः किमिच्छन्तीत्ययुक्तमिदानीं विचारयितुम्। यदेष भणति तदनुतिष्ठत्वार्यः।
॥ स्वप्नवासवदत्तम् हम् इति॥
॥ स्वप्नवासवदत्तम् हम् इति॥
॥गृहकार्यम् ०४-०५-२०२२॥
अधो लिखितः प्रत्येकं धातुः अद्यतनस्य पाठस्य केषु केषु शब्देषु अस्ति इति लिखतु।
टुनदिँ समृद्धौ, विश् प्रवेशने, डुधाञ् धारणपोषणयोः, उत् इण् गतौ, षुञ् अभिषवे, बलँ प्राणने, तॄ प्लवनतरणयोः, पूरीँ आप्यायने, कमुँ कान्तौ, भुजोँ कौटिल्ये, पा रक्षणे, ज्ञा अवबोधने, श्रु श्रवणे, सृ गतौ, डुभृञ् धारणपोषणयोः, ष्णिहँ प्रीतौ, धृषँ प्रसहने, धृष् ञिधृषाँ प्रागल्भ्ये स्वादिः, गमॢँ गतौ, तपँ सन्तापे, जनीँ प्रादुर्भावे।
॥११-०५-२०२२॥
व्रजँ गतौ, विषॢँ व्याप्तौ, धृञ् धारणे, डुदाञ् दाने, धीङ् आधारे आदाने अनादरे च, श्रमुँ तपसि खेदे च, श्रिञ् सेवायाम्, वसँ निवासे, तुषँ प्रीतौ, वनँ सम्भक्तौ, फलँ निष्पत्तौ, मा माने, मनुँ अवबोधने, अर्हँ पूजायाम्, जनीँ प्रादुर्भावे, वलँ संवरणे सञ्चरणे च, त्रसीँ उद्वेगे, पदँ गतौ, षिचँ क्षरणे, णीञ् प्रापणे, इण् गतौ, भजँ सेवायाम् भ्वादिः, भजँ विश्राणने चुरादिः, चलँ कम्पने, ष्मिङ् ईषद्धसने, भृ डुभृञ् धारणपोषणयोः।
॥१८-०५-२०२२॥
ब्रूञ् व्यक्तायां वाचि + तुमुन् + (कम् कमुँ कान्तौ) कामा = वक्तुकामा। भुजँ पालनाभ्यवहारयोः, उज्झँ उत्सर्गे, धूञ् कम्पने, भू सत्तायाम्, चिन्त् चितिँ स्मृत्याम् चुरादिः , धृञ् धारणे भ्वादिः, खिदँ दैन्ये दिवादिः, सि षिञ् बन्धने क्र्यादिः, दिव् दिवुँ क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुतिमोदमदस्वप्न-कान्तिगतिषुदिवादिः, मन् मनँ ज्ञाने दिवादिः, श्लाघृँ कत्थने भ्वादिः, जि जये भ्वादिः, क्रमुँ पादविक्षेपे भ्वादिः, वृतुँ वर्तने भ्वादिः, भजँ विश्राणने चुरादिः, दृशिँर् प्रेक्षणे भ्वादिः।
॥२५-०५-२०२२॥
॥०१-०६-२०२२॥
॥१५-०६-२०२२॥
॥२२-०६-२०२२॥
क्षिपँ प्रेरणे तुदादिः, उभयपदी, सकर्मकः, अनिट्
चरँ संशये चुरादिः, उभयपदी, सकर्मकः, सेट्
विचार्य - निष्ठायां सेटि (६.४.५२)।
ज्ञा अवबोधने क्र्यादिः, परस्मैपदी, सकर्मकः, अनिट्
अस् क्षेपणे, रक्ष् पालने, घुष् विशब्दने, इष् इच्छायाम्, भण् शब्दे, स्था गतिनिवृत्तौ।